B-21 bay lần đầu: Bước ngoặt của chương trình oanh tạc cơ tàng hình Mỹ

Sáng 10/11/2023, oanh tạc cơ B-21 Raider lần đầu cất cánh từ Palmdale, bang California, thực hiện chuyến bay tới căn cứ Edwards.

Với Không quân Mỹ, đây là cột mốc quan trọng của chương trình oanh tạc cơ tàng hình thế hệ mới. B-21 không còn chỉ xuất hiện trong các bản thiết kế, mô hình hay những hình ảnh được kiểm soát chặt chẽ. Nó đã trở thành một máy bay thực sự hoạt động trên bầu trời.

Palmdale có ý nghĩa đặc biệt với chương trình. Đây là nơi Northrop Grumman chế tạo B-21 tại Air Force Plant 42.

Sau chuyến bay đầu tiên, máy bay được đưa tới Edwards, nơi Không quân Mỹ có hệ thống thử nghiệm chuyên biệt và một lực lượng được tổ chức riêng cho chương trình.

Phi đội thử nghiệm 420 được tái kích hoạt để lập kế hoạch, tiến hành, phân tích và báo cáo các hoạt động thử nghiệm trên mặt đất cũng như trên không của B-21.

Edwards được lựa chọn không phải ngẫu nhiên. Căn cứ này có hệ thống thao trường, theo dõi, đo đạc và lực lượng kỹ thuật phục vụ thử nghiệm máy bay mới.

Đây cũng là nơi B-2 từng được đưa tới để thử nghiệm sau chuyến bay đầu tiên từ Palmdale năm 1989. Với B-21, Edwards tiếp tục đóng vai trò trung tâm đánh giá một thiết kế hoàn toàn mới trước khi máy bay được bàn giao cho các đơn vị chiến đấu.

Sau khi B-21 bắt đầu bay thử, công việc không chỉ tập trung vào việc máy bay có thể cất cánh, bay và hạ cánh an toàn.

Chương trình thử nghiệm bao gồm các hoạt động trên mặt đất, chạy đường băng, kiểm tra đặc tính bay và từng bước đánh giá các hệ thống của máy bay.

Không quân Mỹ cho biết chương trình bay thử được thiết kế để tìm hiểu những đặc tính riêng của B-21 và phát hiện những vấn đề cần cải thiện trước khi đưa vào hoạt động.

Một phần quan trọng hơn sẽ nằm ở hệ thống nhiệm vụ. B-21 được phát triển như một nền tảng kỹ thuật số, với các hệ thống cảm biến, liên lạc, điện tử hàng không và khả năng tích hợp vũ khí được thiết kế để hoạt động cùng nhau.

Vì vậy, khi quá trình thử nghiệm tiến triển, trọng tâm không còn chỉ là tính năng bay mà chuyển dần sang đánh giá hệ thống nhiệm vụ và khả năng tích hợp vũ khí.

Việc chiếc B-21 thử nghiệm thứ 2 tới Edwards tháng 9/2025 đã giúp Không quân Mỹ mở rộng đáng kể chương trình đánh giá ở những lĩnh vực này.

Các máy bay thử nghiệm cũng có vai trò đặc biệt. Không quân Mỹ lựa chọn xây dựng những chiếc B-21 đầu tiên theo cấu hình gần với máy bay sản xuất thực tế, sử dụng cùng dây chuyền, công cụ và quy trình chế tạo.

Cách làm này cho phép kỹ sư thu được kinh nghiệm ngay từ những máy bay thử nghiệm và đưa các bài học đó vào những chiếc tiếp theo.

Đây cũng là lý do chuyến bay ngày 10/11/2023 không đồng nghĩa B-21 đã sẵn sàng chiến đấu. Một máy bay mới phải trải qua hàng loạt cuộc kiểm tra trước khi được chứng nhận khả năng thực hiện nhiệm vụ.

Với B-21, quá trình này còn phức tạp hơn bởi đây không chỉ là một chiếc máy bay mà là cả một hệ thống vũ khí gồm máy bay, cảm biến, liên lạc, phần mềm, vũ khí, bảo dưỡng và hậu cần.

Đến tháng 6/2026, chương trình đã tiến thêm một bước khi phi công thử nghiệm tác chiến lần đầu trực tiếp điều khiển B-21 trong chuyến bay cùng phi công thử nghiệm phát triển.

Không quân Mỹ cho biết chương trình cũng đã chuyển từ những kiểm tra đặc tính bay ban đầu sang các đánh giá sâu hơn về hệ thống nhiệm vụ và tích hợp vũ khí.

Như vậy, chuyến bay đầu tiên năm 2023 không phải đích đến mà là điểm khởi đầu của một giai đoạn quan trọng hơn.

Từ Palmdale tới Edwards, B-21 bắt đầu chứng minh rằng thiết kế trên giấy có thể trở thành một hệ thống vũ khí thực tế.

Nhưng để biến “bóng ma” thế hệ mới thành một oanh tạc cơ thực sự sẵn sàng chiến đấu, Mỹ còn phải vượt qua một chặng đường thử nghiệm rất dài.