'Bà Bé' phát triển nghề truyền thống, vươn xa cùng OCOP

Từ những củ nghệ trên đồng đất quê nhà, cơ sở sản xuất tinh bột nghệ, tinh dầu Bà Bé (thôn Dương Đá, xã Gia Lâm) đã phát triển thành mô hình chế biến nông sản đa dạng, tham gia đánh giá, phân hạng OCOP.

Từ nghề truyền thống của gia đình, ba người con trai bà Bé tiếp tục nối nghiệp, mở rộng sản xuất, liên kết vùng nguyên liệu. Cùng với đó, sự đồng hành của Văn phòng Điều phối các Chương trình Mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội đang giúp sản phẩm có thêm cơ hội quảng bá, mở rộng thị trường.

Anh Phùng Đắc Lộc chuẩn bị nguyên liệu chưng cất tinh dầu mùi. Ảnh: NM

Anh Phùng Đắc Lộc chuẩn bị nguyên liệu chưng cất tinh dầu mùi. Ảnh: NM

Nối nghề mẹ, phát triển sản phẩm

Ở vùng quê Dương Xá trước đây, cây nghệ vốn là loại cây trồng quen thuộc. Tuy nhiên, trong một thời gian dài, nghệ chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng củ tươi, giá trị kinh tế chưa cao. Từ thực tế đó, gia đình bà Nguyễn Thị Bé đã tìm hướng chế biến sâu, từng bước hình thành nghề sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu.

Anh Phùng Đắc Lộc, con trai cả bà Bé kể, từ nhỏ anh đã chứng kiến mẹ trồng nghệ rồi đưa vào các phố Hà Nội để bán. Khoảng năm 1985, anh đã phụ mẹ làm hàng. Những ngày vào vụ thu hoạch, 2 mẹ con đẩy xe bò chở nghệ đến các chợ, trong đó có chợ Đồng Xuân - Bắc Qua.

“Khách hàng thường nói nghệ tươi khó ăn nên mẹ tôi nghĩ cách chế biến thành nghệ khô, sau đó làm tinh bột nghệ. Khi các cửa hàng chăm sóc sắc đẹp đặt vấn đề mua tinh chất nghệ phục vụ dưỡng da, mỹ phẩm, gia đình lại tiếp tục nghiên cứu, tìm cách chiết xuất tinh dầu”, anh Lộc chia sẻ.

Năm 2010, cơ sở sản xuất tinh bột nghệ Bà Bé chính thức được thành lập; năm 2018, nhãn hiệu “Bột nghệ khô Bà Bé” được đăng ký bảo hộ. Đến năm 2019, cơ sở mở rộng sản xuất, phát triển thêm nhiều dòng tinh dầu từ cây, lá và nguyên liệu tự nhiên.

Một trong những hướng đi giúp nâng cao giá trị nguyên liệu là tận dụng phần bã sau khi chế biến tinh bột nghệ để tách chiết dầu nghệ. Đây là sản phẩm có giá trị kinh tế cao, từng được các cơ sở mỹ phẩm đặt mua với giá rất cao. Hiện nay, giá bán buôn khoảng 10 triệu đồng/lít; cơ sở còn chiết xuất, đóng chai 10ml phục vụ người tiêu dùng.

Hiện mỗi năm, cơ sở tiêu thụ khoảng 100 tấn nghệ tươi, chế biến được khoảng 10 tấn tinh bột nghệ. Do đô thị hóa, diện tích trồng nghệ tại địa phương ngày càng thu hẹp, gia đình đã liên kết với các hộ dân ở Khoái Châu (Hưng Yên) để bảo đảm nguồn nguyên liệu. Giống nghệ đỏ, hay còn gọi là nghệ nếp đỏ, với màu sắc và hương vị đặc trưng cũng góp phần tạo nên nét riêng cho sản phẩm.

Các loại thảo dược trồng tại địa phương được anh Phùng Đắc Lộc thu hái, sơ chế để sản xuất tinh dầu. Ảnh: NM

Các loại thảo dược trồng tại địa phương được anh Phùng Đắc Lộc thu hái, sơ chế để sản xuất tinh dầu. Ảnh: NM

Không dừng lại ở cây nghệ, cơ sở còn phát triển khoảng 20 loại tinh dầu từ bạc hà, hương nhu, sả, tràm, vỏ chanh, vỏ bưởi, vỏ cam, lá ổi, vỏ quất... Các sản phẩm phục vụ nhu cầu xông phòng, tạo hương thơm, đuổi côn trùng. Để chủ động nguyên liệu, cơ sở liên kết với hàng trăm hộ dân tại khu vực Dương Quang, Dương Xá (xã Gia Lâm) trồng bạc hà, hương nhu và các loại cây thảo mộc. Người dân có đầu ra cho nông sản, cơ sở có nguồn cung ổn định phục vụ sản xuất.

Điều đáng quý là nghề truyền thống đang được tiếp nối qua các thế hệ. Bà Bé có ba người con trai là Phùng Đắc Lộc, Phùng Đắc Kiêu và Phùng Đắc Dũng. Cả ba anh em đều tập trung phát triển nghề sản xuất, chế biến tinh bột nghệ và tinh dầu của gia đình. Ngoài lao động trong nhà, cơ sở còn thuê nhân công thời vụ đóng gói, hoàn thiện sản phẩm, góp phần tạo việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

OCOP mở rộng thị trường

Cùng với mở rộng sản xuất, cơ sở Bà Bé chú trọng xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng và hoàn thiện sản phẩm. Gia đình có nhiều sản phẩm đã được đánh giá, phân hạng OCOP 4 sao như bột nghệ vàng, bột nghệ đen, viên nghệ vàng, viên nghệ đen, tinh nghệ đen cùng nhiều loại tinh dầu như tinh dầu bưởi, tinh dầu sả, tinh dầu mùi già...

Hiện sản phẩm được tiêu thụ tại nhiều hiệu thuốc, cơ sở y học cổ truyền, các cửa hàng mỹ phẩm… với khoảng 50 cơ sở liên kết tiêu thụ. Việc đa dạng chủng loại, quy cách đóng gói giúp sản phẩm tiếp cận nhiều nhóm khách hàng.

Các sản phẩm tinh bột nghệ, tinh dầu mang nhãn hiệu Bà Bé của gia đình anh Phùng Đắc Lộc. Ảnh: NM

Các sản phẩm tinh bột nghệ, tinh dầu mang nhãn hiệu Bà Bé của gia đình anh Phùng Đắc Lộc. Ảnh: NM

Trong quá trình xây dựng và phát triển sản phẩm OCOP, cơ sở nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của chính quyền địa phương và Văn phòng Điều phối các Chương trình Mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội. Thông qua hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, đánh giá, phân hạng sản phẩm, các chủ thể được tiếp cận những yêu cầu về chất lượng, quy trình sản xuất, bao bì, nhãn mác và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là động lực để các cơ sở sản xuất chuyển từ tiêu thụ nguyên liệu thô sang chế biến sâu, nâng cao giá trị nông sản.

Đặc biệt, Văn phòng Điều phối các Chương trình Mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội còn hỗ trợ xúc tiến thương mại thông qua các hội chợ, tuần hàng, chương trình trưng bày, giới thiệu sản phẩm. Qua đó, các chủ thể OCOP có cơ hội trực tiếp gặp gỡ khách hàng, tìm kiếm đối tác, nắm bắt thị hiếu và mở rộng mạng lưới tiêu thụ. Hoạt động quảng bá trên nền tảng số, livestream giới thiệu sản phẩm cũng góp phần đưa hàng hóa đến gần hơn với người tiêu dùng.

Anh Phùng Đắc Lộc cho biết, thông qua các hội chợ, tuần hàng do thành phố tổ chức, gia đình đã bán được nhiều sản phẩm, tiếp cận khách hàng ở nhiều địa phương và cả khách quốc tế. Có những vị khách nước ngoài mua sản phẩm mang về nước làm quà. Những kết quả này cho thấy xúc tiến thương mại là một kênh hỗ trợ thiết thực, giúp sản phẩm OCOP mở rộng đầu ra.

Từ những gánh nghệ rong của bà Bé năm nào đến cơ sở chế biến với sản phẩm OCOP hôm nay là hành trình bền bỉ của một gia đình biết trân trọng nghề truyền thống và chủ động đổi mới. Khi kinh nghiệm sản xuất được kết hợp với liên kết vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu và sự đồng hành của thành phố, những sản phẩm từ nông sản quê nhà có thêm cơ hội phát triển, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng nông thôn mới.

Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối các Chương trình Mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội.

Minh Phú- Trung Nguyên

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/ba-be-phat-trien-nghe-truyen-thong-vuon-xa-cung-ocop-1766193.html