Bã cà phê: Từ rác thải thành vật liệu công nghệ cao
Từ các công trình nghiên cứu quốc tế đến những dự án khởi nghiệp sáng tạo của sinh viên Việt Nam, bã cà phê đang được nghiên cứu, tái chế thành vật liệu phục vụ xử lý môi trường và sản xuất nhiên liệu sinh học.
Nếu các mô hình sản xuất củi nén sinh học hay hoạt động tái chế tại quán cà phê góp phần tận dụng phụ phẩm ngay tại nguồn, hạn chế lượng rác hữu cơ đưa đến bãi chôn lấp, thì những nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học vật liệu đang cho thấy tiềm năng ứng dụng rộng hơn của bã cà phê trong đời sống và công nghiệp.

Việc thu gom, phân loại và tái chế bã cà phê cũng phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn.
Trên thế giới, các nhà khoa học tại Đại học Loughborough (Vương quốc Anh) đã nghiên cứu tiềm năng sử dụng bã cà phê trong xử lý môi trường. Nhờ cấu trúc xốp tự nhiên có nguồn gốc thực vật, bã cà phê sau khi trải qua quá trình xử lý nhiệt để tạo thành than sinh học có thể được sử dụng làm vật liệu hấp phụ, hỗ trợ loại bỏ các chất ô nhiễm trong nước.
Theo thông tin về nghiên cứu được đề cập, vật liệu này có khả năng hấp phụ các ion kim loại, trong đó có chì, đồng và kẽm. Một số kết quả thử nghiệm cho thấy hiệu quả loại bỏ kim loại có thể đạt mức cao trong những điều kiện nhất định. Tuy nhiên, khả năng ứng dụng thực tế còn phụ thuộc vào quy trình xử lý, đặc tính nguồn nước và hiệu quả kinh tế khi triển khai ở quy mô lớn.
Việc tận dụng bã cà phê làm vật liệu hấp phụ được đánh giá là hướng nghiên cứu có triển vọng, góp phần tìm kiếm giải pháp xử lý môi trường với chi phí hợp lý, đồng thời giảm lượng phụ phẩm hữu cơ phải thải bỏ.
Không dừng lại ở các phòng thí nghiệm quốc tế, tại Việt Nam, hoạt động nghiên cứu và khởi nghiệp sáng tạo cũng đang hướng đến nâng cao giá trị của phụ phẩm cà phê. Một trong những dự án đáng chú ý là Coffuel, do nhóm sinh viên trong nước khởi xướng và phát triển.
Nhận thấy lượng bã cà phê phát sinh hằng ngày từ các cửa hàng đồ uống tại những đô thị lớn như Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, nhóm thực hiện dự án Coffuel đã nghiên cứu quy trình tận dụng nguồn phụ phẩm này để sản xuất viên nén sinh khối, hướng đến ứng dụng làm nhiên liệu phục vụ đời sống và sản xuất.
Theo định hướng của dự án, viên nén sinh khối từ bã cà phê được phát triển nhằm tận dụng khả năng sinh nhiệt của nguyên liệu, đồng thời tạo ra sản phẩm có thể bảo quản, vận chuyển và sử dụng thuận tiện hơn so với bã cà phê chưa qua xử lý.
Để ứng dụng rộng rãi, sản phẩm cần tiếp tục được đánh giá về nhiệt trị, độ bền cơ học, độ ẩm, khả năng cháy và mức phát thải trong quá trình sử dụng. Đây là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả của nhiên liệu sinh khối, đặc biệt khi hướng đến phục vụ sản xuất công nghiệp.
Từ nghiên cứu vật liệu hấp phụ tại Đại học Loughborough đến dự án viên nén sinh khối Coffuel, bã cà phê đang cho thấy tiềm năng trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho nhiều lĩnh vực thay vì chỉ được xem là rác thải hữu cơ.
Việc thu gom, phân loại và tái chế bã cà phê cũng phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, trong đó phụ phẩm của quá trình tiêu dùng có thể được tận dụng để tạo ra sản phẩm mới, giảm lãng phí tài nguyên và hạn chế lượng chất thải đưa ra môi trường.
Tuy nhiên, để các sản phẩm từ bã cà phê được thương mại hóa, cần có những đánh giá đầy đủ về công nghệ xử lý, chất lượng sản phẩm, chi phí sản xuất và tác động môi trường trong toàn bộ quá trình tái chế.
Khi đáp ứng được các yêu cầu về công nghệ và hiệu quả kinh tế, việc chuyển hóa bã cà phê thành vật liệu xử lý môi trường hoặc nhiên liệu sinh học có thể góp phần thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng bền vững và nâng cao giá trị của nguồn phụ phẩm phát sinh hằng ngày.
