Biến rác hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp thành nguồn tài nguyên xanh

Những loại rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp tưởng chừng bỏ đi đang được người dân nhiều địa phương tại Hà Nội tận dụng, xử lý thành phân bón phục vụ sản xuất.

Cách làm này góp phần giảm chi phí vật tư, cải thiện chất lượng đất, hạn chế ô nhiễm môi trường, từng bước thúc đẩy phát triển nông nghiệp tuần hoàn, thân thiện với môi trường.

Chị Nguyễn Thị Hồng sử dụng phân bón hữu cơ từ rác thải sinh hoạt và phụ phẩm nông nghiệp đã qua xử lý để cải tạo đất, nâng cao hiệu quả canh tác hoa.

Chị Nguyễn Thị Hồng sử dụng phân bón hữu cơ từ rác thải sinh hoạt và phụ phẩm nông nghiệp đã qua xử lý để cải tạo đất, nâng cao hiệu quả canh tác hoa.

Đất phì nhiêu, canh tác hiệu quả hơn

Hơn một năm nay, gia đình chị Nguyễn Thị Hồng (thôn Nam Phụng Thượng, xã Phúc Thọ) đã chuyển sang sử dụng phân bón hữu cơ thay thế phần lớn phân bón hóa học trong quá trình chăm sóc 5ha hoa chuyên canh. Đáng chú ý, nguồn phân bón hữu cơ được gia đình chị tận dụng từ rác thải sinh hoạt và phụ phẩm nông nghiệp thông qua quá trình ngâm ủ, xử lý bằng chế phẩm sinh học.

Theo chị Nguyễn Thị Hồng, rác hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp sau khi được phân loại, ngâm ủ khoảng một tháng có thể sử dụng làm phân bón cho cây trồng. Khi bắt đầu cải tạo đất, gia đình chị sử dụng phân chuồng đã ủ hoai mục, trộn đều vào đất, sau đó cày xới và để đất tiếp tục phân giải khoảng một tháng mới tiến hành làm đất, lên luống, trồng hoa. Trong quá trình chăm sóc, gia đình chị chủ yếu sử dụng phân sinh học tự ủ để tưới cây, vừa bổ sung dinh dưỡng, vừa cải thiện chất lượng đất. Bước đầu, hiệu quả kinh tế thể hiện khá rõ. Với mỗi sào đất (360m²), gia đình chị chi khoảng 20-40 triệu đồng/năm cho phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học. Nếu sử dụng hoàn toàn phân bón hóa học, khoản chi này có thể tăng gấp đôi.

Không riêng vùng chuyên canh hoa của xã Phúc Thọ, việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân bón hữu cơ được người dân nhiều địa phương ngoại thành Hà Nội quan tâm, triển khai. Tại phường Chương Mỹ và các xã: Đan Phượng, Đông Anh, Sóc Sơn, Kiều Phú..., thay vì đốt bỏ rơm rạ sau thu hoạch, người dân đã sử dụng chế phẩm vi sinh để xử lý ngay tại ruộng, biến phụ phẩm thành nguồn phân bón phục vụ vụ sản xuất tiếp theo. Cách làm này vừa hạn chế tình trạng đốt rơm rạ gây ô nhiễm không khí, vừa bổ sung chất hữu cơ, cải thiện độ phì nhiêu của đất.

Bà Nguyễn Thị Hà (xã Kiều Phú) cho biết, trước đây, sau mỗi vụ thu hoạch, các gia đình thường vội vàng đốt rơm rạ để làm sạch đồng ruộng, kịp thời làm đất cho vụ sau. Dù biết là gây ô nhiễm môi trường, người dân vẫn chưa tìm được cách xử lý phù hợp. “Sau khi được tham gia các lớp tập huấn, hướng dẫn sử dụng chế phẩm sinh học để ủ rơm rạ thành phân bón, tôi và bà con mới nhận ra lâu nay mình đã lãng phí một nguồn tài nguyên quý. Giờ đây, rơm rạ được thu gom, ủ thành phân hữu cơ để bón cho rau và hoa màu. Nhờ đó, đất đai tơi xốp hơn, cây trồng ít sâu bệnh, chi phí mua phân bón hóa học cũng giảm rõ rệt”, bà Nguyễn Thị Hà chia sẻ.

Hướng đến phát triển bền vững

Thực tế từ những mô hình ở cơ sở cho thấy, khi được thu gom, phân loại và xử lý đúng kỹ thuật, rác hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp có thể trở thành nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển nền nông nghiệp xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải. Tuy nhiên, để cách làm này được nhân rộng, cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp, hướng dẫn kỹ thuật và tổ chức triển khai đồng bộ.

Nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND ngày 26-11-2025 quy định về một số chính sách phát triển nông nghiệp thành phố Hà Nội (thực hiện Khoản 2, Điều 32 Luật Thủ đô). Đáng chú ý, thành phố hỗ trợ 100% kinh phí mua chế phẩm sinh học để xử lý phụ phẩm cây trồng, rơm rạ làm phân bón và thức ăn chăn nuôi, tối đa không quá 2,4 triệu đồng/ha, hỗ trợ tối đa 2 lần/năm và trong 2 năm liên tiếp. Chính sách này tạo thêm điều kiện để người sản xuất giảm chi phí xử lý phụ phẩm, chất thải, hạn chế việc thải bỏ ra môi trường.

Việc triển khai chính sách bước đầu ghi nhận những kết quả cụ thể tại một số địa phương. Cụ thể, trong 9 tháng năm 2026, xã Hạ Bằng đã tổ chức 11 lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ chế phẩm sinh học để xử lý rơm rạ trên diện tích 120ha, với kinh phí hơn 265 triệu đồng. Tại xã Tây Phương, chế phẩm vi sinh được hỗ trợ sử dụng để xử lý rơm rạ trên diện tích 92ha, với kinh phí hơn 126 triệu đồng...

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, đến thời điểm hiện tại, Hà Nội đã đồng bộ các cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ phát triển nông nghiệp, đặc biệt là các mô hình chuyển đổi theo hướng xanh. Trong đó, Quỹ Khuyến nông thành phố, Quỹ Hỗ trợ nông dân cùng các chương trình cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội đang được triển khai hiệu quả, tạo điều kiện cho các mô hình sản xuất tiếp cận nguồn vốn phục vụ chuyển đổi.

Để rác hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp thực sự trở thành nguồn tài nguyên phục vụ sản xuất, cùng với nguồn lực hỗ trợ, cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, cơ quan chuyên môn và người dân. Đặc biệt, việc hướng dẫn người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật, lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp với từng loại chất thải là yêu cầu quan trọng. Ngoài ra, cần khuyến khích các hình thức thu gom, liên kết sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, từng bước tạo đầu ra ổn định cho rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp. Khi người dân có phương án xử lý thuận tiện, chi phí hợp lý và thấy rõ lợi ích, việc thay đổi tập quán sẽ trở nên bền vững hơn, góp phần thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn.

Thảo Nguyên

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/bien-rac-huu-co-phu-pham-nong-nghiep-thanh-nguon-tai-nguyen-xanh-1766109.html