Tên lửa Vulcan gặp sự cố khiến 40 vệ tinh internet của Amazon bị phá huỷ
Tên lửa Vulcan Centaur của United Launch Alliance (ULA), liên doanh giữa Boeing và Lockheed Martin, gặp sự cố khoảng 10 phút sau khi rời bệ phóng ngày 15/11, khiến 40 vệ tinh internet của Amazon bị phá hủy trước khi vào quỹ đạo.
Tên lửa cất cánh lúc 12h40 (giờ địa phương) từ Trạm Lực lượng Vũ trụ Mũi Canaveral, bang Florida (Mỹ), mang theo lô vệ tinh thuộc mạng lưới Amazon Leo. Tuy nhiên, phương tiện gặp trục trặc bất thường giữa chuyến bay và không thể hoàn thành nhiệm vụ.
Khoảng 50 phút sau sự cố, ULA cho hay: "Chúng tôi xác nhận phương tiện Vulcan được phóng từ Phức hợp Phóng Không gian 41 đã gặp sự cố bất thường 10 phút sau khi rời bệ phóng và không thể thực hiện nhiệm vụ đưa vệ tinh của Amazon vào quỹ đạo".
Công ty cho biết chưa có đủ dữ liệu để xác định nguyên nhân, đồng thời nhấn mạnh: "Mỗi chuyến bay đều tạo ra dữ liệu và mỗi chuyến bay đều dạy cho chúng tôi một điều gì đó. Vì sự cố vừa mới xảy ra nên chúng tôi chưa có dữ liệu cụ thể nào để hiểu điều gì đã diễn ra hôm nay".
Quá trình tên lửa bay trước khi gặp trục trặc. Video: X/RT_com
Amazon thừa nhận rủi ro trong hoạt động phóng tên lửa và khẳng định: "ULA là đối tác đáng tin cậy của Amazon và chúng tôi tin tưởng rằng họ sẽ rút ra bài học từ nhiệm vụ này để thực hiện các kế hoạch dài hạn cho Vulcan".
Giám đốc Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) Jared Isaacman cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với ULA, ông nhấn mạnh: "Chương trình Artemis, Căn cứ Mặt trăng và đất nước cần ULA".
Đây là thất bại hoàn toàn đầu tiên của ULA kể từ khi thành lập năm 2006. Trước đó, liên doanh này đã thực hiện thành công 173 vụ phóng liên tiếp trong gần hai thập kỷ.
Các dữ liệu viễn trắc ban đầu cho thấy tầng một của Vulcan hoạt động lâu hơn dự kiến, khiến tầng hai Centaur tách ra muộn. Tầng hai sử dụng nhiên liệu hydro sau đó xuất hiện những điều chỉnh hướng bất thường trong quá trình vận hành. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định.
Vụ phóng cũng gặp nhiều trục trặc trước giờ khai hỏa. Lịch phóng ban đầu ngày 13/11 bị hoãn do mất điện tại nhà máy cung cấp khí nitơ, sau đó tiếp tục lùi sang ngày 15/11 vì lỗi kết nối mạng giữa thiết bị mặt đất và tên lửa. Trong ngày phóng, đồng hồ đếm ngược còn phải tạm dừng ở mốc 20 giây trước khi phương tiện được phép cất cánh.
Sự cố mới tiếp tục đặt ra thách thức cho Vulcan, dòng tên lửa từng phải tạm dừng hoạt động 9 tháng sau hai lần gặp vấn đề với vòi phun động cơ đẩy nhiên liệu rắn vào tháng 10/2024 và tháng 2 năm nay. Dù hai chuyến bay trước vẫn đưa được tải trọng vào quỹ đạo, Lực lượng Vũ trụ Mỹ đã đình chỉ các nhiệm vụ an ninh quốc gia trên dòng tên lửa này.
ULA sau đó cải tiến thiết kế vòi phun và hoàn tất thử nghiệm ngày 28/10. Tuy nhiên, sự cố mới liên quan đến tầng hai Centaur có thể khiến chương trình tiếp tục bị đình trệ trong thời gian điều tra.
Thất bại cũng giáng đòn vào tham vọng xây dựng mạng internet vệ tinh Amazon Leo, trước đây có tên Project Kuiper, trong cuộc cạnh tranh với Starlink của SpaceX. Mạng lưới của đối thủ hiện có hơn 11.000 vệ tinh hoạt động trên quỹ đạo.
Amazon dự kiến triển khai hơn 3.200 vệ tinh và từng đặt mục tiêu bắt đầu cung cấp dịch vụ thử nghiệm trong năm nay. Theo giấy phép của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), tập đoàn phải hoàn thành mạng lưới vào tháng 7/2029.



