Bà Lê Thị Nga: Nguồn luật sư công khó bảo đảm tính khả thi

Sáng 15-4, tiếp tục chương trình phiên họp thứ Nhất, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Đề xuất thí điểm tại 8 bộ, 10 địa phương

Tờ trình của Chính phủ do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú trình bày tại phiên họp nêu rõ việc ban hành Nghị quyết tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công, trên cơ sở kết quả thí điểm có thể thực hiện chính thức chế định này.

Qua đó, nâng cao hiệu quả trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước trong doanh nghiệp nhà nước, đáp ứng yêu cầu của cải cách tư pháp và cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: QUỐC HỘI

Dự thảo Nghị quyết gồm 18 điều, quy định về việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công, gồm tiêu chuẩn, quyền, nghĩa vụ, nhiệm vụ của luật sư công và quản lý nhà nước đối với luật sư công.

Việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công được thực hiện tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; UBND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Bắc Ninh và doanh nghiệp nhà nước.

Thời gian thực hiện thí điểm chế định luật sư công là 2 năm, từ ngày 1-10-2026 đến hết ngày 30-9-2028.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: QUỐC HỘI

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, cho biết Ủy ban này tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết, để bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng trong việc thực hiện chế định luật sư công. Cùng với đó, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Kết luận của Bộ Chính trị về Đề án nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.

Về “đối tượng áp dụng” của Nghị quyết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bỏ “doanh nghiệp nhà nước” để phù hợp với kết luận số 23-KL/TW của Bộ Chính trị. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát kỹ các tiêu chuẩn đối với luật sư công, quy định rõ ràng về thực hiện nhiệm vụ luật sư công.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ tổ chức tổng kết thi hành Nghị quyết, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp giữa năm 2028, bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các vụ việc mà luật sư công đang thực hiện mà đến ngày Nghị quyết hết hiệu lực thi hành chưa kết thúc.

Nguồn luật sư công khó bảo đảm tính khả thi

Nêu ý kiến, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga bày tỏ băn khoăn về nguồn luật sư công. Dự thảo Nghị quyết quy định nguồn của luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan quân đội nhân dân, sĩ quan công an nhân dân đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga. Ảnh: QUỐC HỘI

Tuy nhiên, theo quy định của Luật Luật sư, người đang là cán bộ công chức viên chức, sĩ quan quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan đơn vị thuộc Quân đội nhân dân, sĩ quan hạ sĩ quan, công nhân trong cơ quan đơn vị thuộc công an nhân dân không được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư.

Bà Lê Thị Nga cho rằng thực tế, số lượng cán bộ, công chức và sĩ quan quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân đã tham dự khóa đào tạo nghề luật sư và tập sự tại tổ chức hành nghề luật sư rất ít.

Trong khi đó, Luật Luật sư cũng quy định phải mất tối thiểu 24 tháng kể từ khi tham dự khóa đào tạo nghề luật sư đến khi hoàn thành tập sự hành nghề luật sư. Thời gian này đúng bằng thời gian thực hiện thí điểm là 2 năm. Điều này dẫn tới nguồn luật sư công từ các đối tượng đó khó đảm bảo tính khả thi.

Từ phân tích trên, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu sửa đổi bổ sung quy định đặc thù đối với các đối tượng này để đảm bảo tính hiệu quả khả thi của việc thí điểm.

Ngoài ra, bà Lê Thị Nga cũng đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định về nhiệm vụ, trách nhiệm của luật sư công để đảm bảo phù hợp và hiệu quả.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới. Ảnh; QUỐC HỘI

Tán thành với ý kiến của Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho rằng quy định nguồn của luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan quân đội nhân dân, sĩ quan công an nhân dân đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư trong dự thảo Nghị quyết cần được sửa đổi để đảm bảo tính khả thi, có thể tính đến phương án tổ chức thi kiểm tra kiến thức, cấp chứng chỉ.

Đề xuất kéo dài thời gian thí điểm, mở rộng nguồn luật sư công

Từ những khó khăn trong vấn đề nguồn luật sư công, thời gian từ khi được đào tạo, tập sự đến khi hành nghề luật sư tối thiểu là 24 tháng, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Đỗ Ngọc Thịnh đề xuất nên kéo dài thời gian thí điểm thực hiện Nghị quyết và cân nhắc thêm về nguồn đầu vào luật sư công.

Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Đỗ Ngọc Thịnh. Ảnh: QUỐC HỘI

Ông Thịnh cho rằng có thể mở rộng sang đội ngũ chuyên gia, giảng viên, trọng tài…; thiết kế quy định theo hướng thuận lợi và khả thi để thu hút đội ngũ những người có trình độ chuyên môn tham gia luật sư công.

Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam cũng đề nghị về lâu dài, cần xây dựng chế định luật sư công và đưa vào luật khi sửa đổi Luật Luật sư.

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết hồ sơ dự thảo Nghị quyết được chuẩn bị đầy đủ, đúng quy định, bảo đảm chất lượng và đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét để trình Quốc hội thông qua theo quy trình rút gọn tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định. Ảnh: QUỐC HỘI

Để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cùng cơ quan chủ trì thẩm tra tiếp tục rà soát, báo cáo Quốc hội về các vấn đề: đối tượng áp dụng của Nghị quyết, tiêu chuẩn và nguồn luật sư công, nhiệm vụ của luật sư công, chế độ chính sách và các điều kiện bảo đảm khác đối với luật sư công.

Cùng với đó, đánh giá nguồn lực để thực hiện, gắn luật sư công với vị trí việc làm, bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các vụ việc luật sư công đang thực hiện mà đến thời điểm nghị quyết hết hiệu lực thi hành.

Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến các đại biểu tham gia tại phiên họp và ý kiến thẩm tra của cơ quan thẩm tra, đề nghị Bộ Tư pháp khẩn trương tham mưu giúp Chính phủ hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị quyết và gửi đến các đại biểu Quốc hội trước khi bắt đầu đợt 2 của Kỳ họp thứ Nhất.