Bạc hà: Vị thuốc Nam quen thuộc và những bài thuốc chữa bệnh thường gặp

1. Tác dụng của bạc hà

Tên khác: Bạc hà nam, nạt nặm, chạ phiéc hom (Tày).

Tên khoa học: Mentha arvensis L. Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Đặc điểm thực vật: Là cây thảo sống nhiều năm, được trồng làm thuốc ở nhiều địa phương; có thân vuông, phân nhánh, mùi thơm đặc trưng. Lá mọc đối, mép lá có răng cưa. Hoa nhỏ màu trắng, tím hoặc hồng. Quả cứng màu nâu. 

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất, dùng toàn cây hoặc lá làm thuốc.

Công năng, chủ trị: Sơ phong, thanh nhiệt, thấu chẩn, sơ can, giải uất, giải độc; chữa cảm mạo phong nhiệt, cảm cúm, ngạt mũi, nhức đầu, đau mắt đỏ, thúc đẩy sỏi mọc, ngực sườn đầy tức.

Theo Đông y, bạc hà có vị cay, mát; có tác dụng sơ phong, thanh nhiệt, giải độc, thư cân; thường dùng để chữa cảm mạo phong nhiệt, nhức đầu, viêm họng, đầy bụng do thực tích, đau mắt đỏ, mẩn ngứa, viêm loét ở miệng, ly...

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 12 - 20g, hãm vào nước sôi 200 ml, cách 3 giờ uống một lần.

Bạc hà vị thuốc nam chữa cảm mạo, ngạt mũi, nhức đầu, đau mắt đỏ... Ảnh AI.

2. Một số bài thuốc thường dùng

Chữa đau mắt đỏ: Lá bạc hà 12g, lá dâu 12g; nấu nước xông mắt, ngày xông 2 - 3 lần.

Chữa mẩn ngứa: Bạc hà 12g, ké đầu ngựa sao 12g, kim ngân hoa 12g, cam thảo dây 6g. Sắc uống ngày một thang. 

Chữa viêm họng: Bạc hà 12g, kim ngân hoa 16g, bồ công anh 12g, húng chanh 10g, cam thảo dây 10g. Sắc uống ngày một thang. 

Chữa cảm mạo phát sốt:

- Bạc hà 12g, tía tô 10g, kinh giới 10g, củ tóc tiên leo (thiên môn) 10g, cam thảo dây 6g. Sắc uống ngày một thang.

- Bạc hà, lá bưởi, lá chanh, lá sả, lá trắc bách diệp, lá tre, kinh giới, tía tô, mỗi thứ một nắm nhỏ. Nấu nước xông.

- Dùng xông ngoài: Bạc hà tươi cùng với cúc tần, hương nhu, lá sả, lá tre, sau khi xông uống một bát nước xông, uống nóng. Để phòng cảm cúm có thể dùng bạc hà kết hợp với lá tía tô, hoắc hương uống liền trong 3 ngày.

(Chú ý: Người cảm sốt ra nhiều mồ hôi, sốt xuất huyết không được xông vì có thể gây trụy tim mạch, tụt huyết áp).

Chữa cảm mạo nhức đầu: Lá bạc hà 6g, kinh giới 6g, phòng phong 5g, bạch chỉ 4g, hành hoa 6g, hãm với nước sôi chờ 20 phút uống lúc đang nóng. 

Chữa nhức đầu, đau mắt đỏ do phong nhiệt, viêm họng: Bạc hà 6g, cúc hoa 10g, cam thảo dây 06g. Sắc uống ngày một thang, chia 2-3 lần uống trong ngày. 

Chữa lỵ ra máu: Bạc hà 12g, lá mơ lông 20g, rau sam 12g. Sắc uống ngày một thang. 

Chữa chảy máu cam mãi không khỏi: Bạc hà tươi giã lấy nước nhỏ vào mũi hay lá bạc hà khô sắc lấy nước thấm bông nhét vào mũi. 

Chữa ong đốt: Dùng lá bạc hà tươi giã nát đắp vào chỗ ong đốt. 

Làm đẹp da: Lấy một nắm lá bạc hà khô, để vào bát rồi đổ khoảng 1/2 lít nước nóng. Để ngâm trong vòng 20 phút sau đó lọc lấy nước. Mỗi buổi sáng hoặc buổi tối, dùng một miếng vải coton thấm nước bạc hà để thoa lên mặt sau khi đã tẩy trang sẽ giúp da căng mịn hơn.

Chú ý: Không nên dùng bạc hà cho trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và người mắc bệnh cao huyết áp.