Bắc Ninh: Bảo đảm không gian kiến trúc hài hòa trong đô thị

Đa dạng không gian

Tại nhiều tuyến phố nội thị phường Bắc Giang, thay vì những khối nhà cao tầng san sát, không gian đô thị vẫn giữ được sự thông thoáng với nhà phố thấp tầng, cây xanh và các khoảng không gian công cộng. Nhà ở kết hợp kinh doanh vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân, vừa tạo sự sôi động cho các tuyến phố. Khi về thăm Bắc Ninh, họa sĩ Nguyễn Dương Tuấn, trú tại Khu đô thị Ngoại giao đoàn (Hà Nội) nhận xét, Hà Nội có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều khu vực tập trung hàng loạt chung cư cao tầng, dẫn đến tình trạng đường phố quá tải vào giờ cao điểm. Trong khi đó, nhiều tuyến phố ở Bắc Ninh nói chung và phường Bắc Giang nói riêng tuy không quá hào nhoáng nhưng sạch sẽ, nhiều cây xanh, giao thông tương đối thuận lợi, tạo cảm giác thư giãn.

Khu chung cư cao tầng trên đường Lý Thái Tổ, đoạn thuộc phường Võ Cường.

Thực tế, tại các khu vực đô thị thuộc các phường Bắc Giang, Tân Tiến, Nếnh, Kinh Bắc, Võ Cường, Vũ Ninh, Từ Sơn..., nhiều tuyến đường vẫn giữ được độ thông thoáng. Cây xanh, hồ nước được chú trọng, trong khi nhà phố thấp tầng nằm dọc các tuyến đường tạo nên sự đa dạng về kiến trúc.

Tuy nhiên, cùng với quá trình đô thị hóa, nhiều khu nhà ở xã hội, chung cư cao tầng đang được xây dựng tại các khu vực nội thị. Đây là nhu cầu tất yếu nhằm đáp ứng chỗ ở cho người dân, song cũng tạo áp lực lên hệ thống hạ tầng nếu không được tính toán từ đầu. Tại một số chung cư, diện tích dành cho khu để xe, cây xanh và tiện ích phục vụ cư dân còn hạn chế. Trong khi đó, đường giao thông kết nối chưa được nâng cấp đồng bộ nhưng phải tiếp nhận thêm lượng lớn phương tiện. Tình trạng thiếu chỗ đỗ xe, ùn tắc cục bộ vì vậy có thể xuất hiện, nhất là vào giờ cao điểm.

Tuyến phố Nguyễn Văn Cừ, đoạn qua tổ dân phố Nguyễn Cao, phường Bắc Giang là một ví dụ. Hai chung cư Apec Aqua Park và Saigontel Central Park có gần 700 căn hộ. Theo ông Lê Văn Quý, nguyên Tổ trưởng tổ dân phố số 5 (nay là tổ dân phố Nguyễn Cao), cư dân tại đây chủ yếu là lao động trẻ, người tạm trú và người nước ngoài thuê nhà; có thời điểm khoảng 80 căn hộ cho người nước ngoài thuê. Sự biến động dân cư thường xuyên gây khó khăn cho công tác quản lý, đồng thời tạo áp lực lên giao thông và chỗ đỗ xe. Đáng chú ý, khu vực này đang xây dựng thêm một chung cư cao 29 tầng nổi, 2 tầng hầm, tổng diện tích sàn hơn 78,4 nghìn m², quy mô dân số dự kiến khoảng 1.300 người. Nếu hạ tầng không được bổ sung tương xứng, áp lực lên khu vực sẽ tiếp tục gia tăng.

Hạ tầng đi trước

Theo Chương trình phát triển đô thị tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, hệ thống đô thị được định hướng theo mô hình đa cực, phân tầng, phân cấp rõ ràng, tăng cường liên kết với vùng Thủ đô Hà Nội, vùng đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia.

Khu chung cư Cát Tường, phường Võ Cường.

Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 dự báo dân số Bắc Ninh đạt khoảng 4,95 triệu người vào năm 2030; 7,5-7,7 triệu người năm 2040 và 8,6-8,9 triệu người năm 2050. Tỷ lệ đô thị hóa tương ứng là 65%, 75% và 80%. Tầm nhìn đến năm 2075, Bắc Ninh hướng tới siêu đô thị quốc tế với quy mô dân số hơn 10 triệu người. Không gian phát triển được tổ chức thành 3 phân vùng gồm: Công nghiệp, đô thị trung tâm; thương mại, dịch vụ, logistics phía Nam; nông nghiệp, lâm nghiệp phía Đông.

"Bắc Ninh cần ưu tiên các khu đô thị mới có quy mô phù hợp, được quy hoạch đầy đủ giao thông, bãi đỗ xe, cây xanh, trường học, cơ sở y tế và dịch vụ ngay từ đầu. Khi đó, các công trình cao tầng mới có thể phát huy hiệu quả mà không tạo áp lực lên khu vực xung quanh" - Ông Nguyễn Việt Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Kiến trúc sư tỉnh Bắc Ninh.

Theo Sở Xây dựng, việc sáp nhập địa giới hành chính và lập quy hoạch chung mở rộng dư địa phát triển, góp phần giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng và môi trường. Tư duy phát triển đô thị chuyển từ mô hình công nghiệp đơn thuần sang đa cực, đa trung tâm, kết nối bằng nhiều phương thức giao thông. Các dòng sông được định hướng trở thành hành lang xanh, không gian văn hóa và cảnh quan.

Định hướng lâu dài đã rõ, nhưng theo ông Nguyễn Việt Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Kiến trúc sư tỉnh Bắc Ninh, việc quy hoạch chung cư cao tầng cần được nhìn nhận chiến lược, tránh phát triển tràn lan hoặc đưa công trình cao tầng vào những khu dân cư đã quá tải, khu phố cũ. Ông Dũng cho rằng, sự hài hòa giữa dự án nhà ở mới với hạ tầng sẵn có là yếu tố quan trọng để bảo đảm chất lượng sống. Thực tế cho thấy, việc bố trí chung cư tại các trục đường nội đô cũ nhưng thiếu chuẩn bị về hạ tầng đã dẫn tới quá tải giao thông, thiếu bãi đỗ xe và tiện ích công cộng. Vì vậy, khi xây dựng chung cư cao tầng, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội phải được triển khai đồng bộ, thậm chí đi trước một bước.

Đối với khu dân cư hiện hữu, việc xây dựng thêm công trình cao tầng cần căn cứ vào mật độ dân số, khả năng đáp ứng của hạ tầng và nhu cầu thực tế. “Nén” dân cư chỉ hiệu quả khi đi cùng hạ tầng tương xứng; nếu không, sẽ làm gia tăng áp lực lên giao thông, môi trường và các dịch vụ đô thị. Một đô thị hiện đại không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng hay chiều cao của các tòa nhà. Đó phải là không gian sống thuận tiện, có giao thông hợp lý, đủ cây xanh, mặt nước, dịch vụ và các khoảng không gian cộng đồng.

Với tốc độ đô thị hóa nhanh, Bắc Ninh có nhiều cơ hội hình thành diện mạo đô thị hiện đại, đồng bộ và có bản sắc. Để đạt mục tiêu đó, quy hoạch cần được thực hiện dài hạn, kiểm soát chặt chẽ mật độ xây dựng, bảo đảm sự hài hòa giữa nhà cao tầng và nhà phố thấp tầng, trong đó hạ tầng đi trước và chất lượng sống của người dân là trọng tâm.