Bắc Ninh: Chăn nuôi thông minh, giảm rủi ro, tăng hiệu quả

Thay vì mô hình nhỏ lẻ như trước đây, Hợp tác xã đứng ra làm đầu mối liên kết chuỗi, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào quản lý trang trại, giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả kinh tế, mở hướng đi bền vững cho các hộ chăn nuôi.

Trại nuôi gà đẻ ứng dụng công nghệ IoT của Hợp tác xã Cung ứng gia cầm Mạnh Ngân.

Sáu giờ sáng, trang trại của Hợp tác xã Cung ứng gia cầm Mạnh Ngân đã đi vào vận hành tự động. Không cần trực tiếp xuống từng dãy chuồng, anh Nguyễn Tiến Mạnh vẫn nắm rõ các thông số về nhiệt độ, độ ẩm và tình trạng hoạt động của thiết bị qua ứng dụng trên điện thoại thông minh.

Để có quy trình quản lý hiện đại này là hành trình hơn 15 năm kiên trì vượt khó. Khởi nghiệp từ năm 2009 với hướng sản xuất con giống, chỉ hơn một năm sau, dịch cúm gia cầm H5N1 ập đến khiến toàn bộ đàn gà sinh sản của gia đình anh phải tiêu hủy, trắng tay hoàn toàn. "Càng gặp khó khăn, tôi càng nhận ra nếu tiếp tục làm theo kinh nghiệm truyền thống thì rất khó tồn tại. Muốn chủ động phòng bệnh và kiểm soát rủi ro, không có con đường nào khác ngoài việc áp dụng khoa học - kỹ thuật", anh Mạnh nhớ lại.

Quyết tâm đứng dậy, gia đình anh đầu tư xây dựng hệ thống chuồng kín, thực hiện nghiêm quy trình an toàn sinh học. Nhờ đó, hoạt động sản xuất từng bước ổn định. Tuy nhiên, khi quy mô mở rộng, anh nhận thấy chăn nuôi riêng lẻ bộc lộ nhiều hạn chế: Chất lượng không đồng đều, chi phí đầu vào cao, sức cạnh tranh yếu.

Năm 2019, Hợp tác xã Cung ứng gia cầm Mạnh Ngân chính thức thành lập với 9 thành viên. Các hộ liên kết từ sản xuất con giống, hướng dẫn kỹ thuật, chăn nuôi đến tiêu thụ gà thương phẩm; cùng thực hiện quy trình kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng thống nhất. Theo anh Mạnh, trước đây, mỗi hộ làm một cách nên chất lượng không đồng đều. Khi tham gia Hợp tác xã, các thành viên cùng tuân thủ quy trình, phân công từng khâu và hỗ trợ nhau tiêu thụ sản phẩm.

Từ việc bắt tay liên kết trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất đã giúp các hộ thành viên thay đổi thói quen sản xuất, chất lượng sản phẩm được nâng lên rõ rệt, quy trình sản xuất từng bước đi vào nền nếp.

Để tối ưu hóa chi phí và ứng phó với biến đổi khí hậu, gần đây Hợp tác xã tiếp tục đưa công nghệ vào vận hành. Năm 2025, với nguồn lực sẵn có cùng sự hỗ trợ của Hội Nông dân các cấp, anh Mạnh triển khai mô hình chăn nuôi thông minh kết nối Internet (IoT) trên diện tích 1 nghìn m² với 7 nghìn gà đẻ. Hệ thống cảm biến tự động ghi nhận dữ liệu về nhiệt độ, môi trường và truyền trực tiếp về điện thoại.

Khi thời tiết nắng nóng, nhiệt độ, độ ẩm không khí vượt ngưỡng an toàn, hệ thống tự động bật quạt hút, tấm làm mát hoặc thiết bị sưởi, đồng thời gửi cảnh báo đến người quản lý. Nhờ vậy, ngay cả trong những đợt nắng nóng gay gắt, đàn gà vẫn duy trì sức khỏe tốt, hạn chế tối đa nguy cơ sốc nhiệt. Trang trại cũng áp dụng phần mềm quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc MCA giúp theo dõi chu kỳ sinh trưởng, nhắc lịch tiêm phòng, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và dự báo sản lượng. Kết hợp với camera giám sát, mọi công đoạn đều được số hóa.

Năm 2019, Hợp tác xã Cung ứng gia cầm Mạnh Ngân chính thức thành lập với 9 thành viên. Các hộ liên kết từ sản xuất con giống, hướng dẫn kỹ thuật, chăn nuôi đến tiêu thụ gà thương phẩm; cùng thực hiện quy trình kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng thống nhất.

Anh Mạnh chia sẻ: "Công nghệ giảm đáng kể chi phí vận hành và giúp chúng tôi đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu chuẩn xác thay vì cảm tính. Nhờ đó có thể kiểm soát tốt chất lượng, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh". Hiện nay, trung bình mỗi năm Hợp tác xã cung ứng ra thị trường hơn 1 triệu con giống chất lượng cao, mang lại lợi nhuận từ 1 đến 1,2 tỷ đồng, giúp các hộ liên kết cùng nâng cao thu nhập.

Đồng hành với người chăn nuôi, các cấp Hội Nông dân hỗ trợ hội viên tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân; tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật và hướng dẫn ứng dụng công nghệ số. Bà Hoàng Thị Quyên, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Tam Tiến, cho biết: "Xác định chuyển đổi số là khâu đột phá, Hội Nông dân xã đã phối hợp với cấp trên tạo điều kiện cho các hội viên, trong đó có Hợp tác xã Cung ứng gia cầm Mạnh Ngân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ Quỹ Hỗ trợ nông dân. Đồng thời, liên tục tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn bà con đưa công nghệ vào thực tiễn".

Hiệu quả từ Hợp tác xã Cung ứng gia cầm Mạnh Ngân cho thấy bài toán chăn nuôi hiện đại chỉ thực sự có lời giải khi gắn kết chặt chẽ giữa công nghệ, liên kết chuỗi và chính sách hỗ trợ kịp thời. Đánh giá về định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, ông Nguyễn Hoàng Trung, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh cho biết, ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nông sản. Từ thực tế các mô hình chăn nuôi trên địa bàn, Hội Nông dân tỉnh tiếp tục khuyến khích, hỗ trợ hội viên đổi mới phương thức sản xuất, đẩy mạnh liên kết theo chuỗi, ứng dụng công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế. Qua đó, từng bước hình thành những mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, giúp nông dân giảm chi phí, hạn chế rủi ro và nâng cao giá trị sản phẩm.

Hành trình vươn lên của anh Nguyễn Tiến Mạnh và các thành viên Hợp tác xã Cung ứng gia cầm Mạnh Ngân đã minh chứng rằng, với việc ứng dụng công nghệ và sự hỗ trợ kịp thời từ các chính sách, chăn nuôi truyền thống hoàn toàn có thể bứt phá sang hướng hiện đại, giảm thiểu rủi ro, nâng cao giá trị, mở hướng làm giàu bền vững.