Bắc Ninh: Chủ động kỹ thuật, nhiều vườn vải vẫn sai quả

Gia đình chị Lý Thị Giang ở thôn Họ, xã Kiên Lao có hơn 400 cây vải 15 năm tuổi trở lên. Năm nay, tỷ lệ đậu quả đạt trên 70%, sản lượng ước hơn 10 tấn. Khác với năm trước, cả vườn quả sai lúc lỉu thì năm nay vải tỷ lệ đậu quả không đồng đều giữa các cây trong vườn. Để tập trung dinh dưỡng cho cây nuôi quả, gia đình chị thực hiện đồng bộ các biện pháp kỹ thuật. Trong đó, cắt tỉa cành vượt, cành sâu bệnh, cành không đậu quả; khoanh cành để ngăn không để dinh dưỡng phân tán và tập trung nuôi quả; sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật nguồn gốc sinh học phòng trừ sâu bệnh.

Cán bộ chuyên môn Phòng Kinh tế xã Kiên Lao hướng dẫn bà con kỹ thuật chăm sóc vải thiều.

Cùng khu vực này, vườn vải của các hộ anh Lý Văn Dân, Lâm Văn Vạn cũng cho sai quả, ước sản lượng đạt từ 12-15 tấn, bằng 80% so với năm trước. Các hộ đều là thành viên của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Cường Thịnh Lục Ngạn. Năm ngoái, quả vải của Hợp tác xã đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường Úc, Nhật Bản, thu về hơn 1 tỷ đồng.

Nông dân xã Kiên Lao áp dụng biện pháp kỹ thuật khoanh cành để cây tập trung dinh dưỡng nuôi quả.

Theo kinh nghiệm của các hộ chia sẻ, ngoài tác động một phần bởi thời tiết thì yếu tố quyết định khiến cây sai quả là ở kỹ thuật xử lý lộc đợt 3 (lộc thu muộn, thường vào cuối tháng 9 đến đầu tháng 10). Giai đoạn này, bà con chủ động cắt tỉa, bón phân hợp lý, kết hợp quản lý sâu bệnh theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

Quan sát thấy lộc đợt 3 chuyển sang trạng thái “bánh tẻ” (khoảng từ 25/11 đến 10/12) thì tiến hành khoanh vỏ để ức chế sinh trưởng, tạo điều kiện phân hóa mầm hoa. Việc khoanh cành cần căn cứ vào sức sinh trưởng của cây, ví như nếu cây khỏe, tán rộng thì vết khoanh rộng, ngược lại cây yếu khoanh mỏng. Trường hợp lộc đông phát sinh mạnh có thể sử dụng chế phẩm phù hợp để hạn chế lộc vượt.

Vườn vải sai quả của gia đình ông Lâm Văn Vạn, thôn Họ, xã Kiên Lao.

Nếu lộc đợt 3 ra muộn (đầu tháng 12), khi lá chưa kịp chuyển sang bánh tẻ, các hộ chủ động cắt tỉa hoặc sử dụng chế phẩm chuyên dụng để loại bỏ lộc đông, “ép” cây chuyển sang ra hoa, tránh hiện tượng vừa ra lộc vừa ra hoa, ảnh hưởng đến năng suất. Bên cạnh đó, trước thời điểm hoa nở và khi quả đạt kích thước bằng hạt đỗ xanh, người trồng bổ sung vi lượng nhằm nâng cao tỷ lệ đậu quả, hạn chế rụng sinh lý.

Xã Kiên Lao hiện có gần 1.100 ha vải thiều, trong đó 320 ha vải sớm, hơn 750 ha vải chính vụ, sản lượng ước đạt khoảng 3.250 tấn. Xác định mục tiêu lấy chất lượng để bù sản lượng vải thiều giảm so với vụ trước, xã đã thành lập Tổ chỉ đạo sản xuất, cử cán bộ sâu sát cơ sở hướng dẫn người dân áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu thị trường.

Tại xã Tân Sơn năm nay dù sản lượng quả vải có giảm so với vụ trước song vẫn ghi nhận nhiều nhà vườn sai quả, tập trung ở các thôn Hóa, Đồng Dau. Theo lãnh đạo địa phương, có lẽ do cây trồng ở trên đồi, núi cao với giống vải chín cực muộn nên ít chịu tác động bất thuận bởi thời tiết hơn so với các vùng khác. Chính quyền địa phương lập danh sách các hộ có vườn có tỷ lệ đậu quả cao tại thời điểm này, cử cán bộ kỹ thuật thường xuyên hướng dẫn chăm sóc, bảo đảm quy trình sản xuất an toàn, phục vụ xuất khẩu và tham gia các hoạt động quảng bá sản phẩm.

Nhiều gia đình lắp đặt hệ thống tưới nước tự động cho cây trồng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, năm 2026 toàn tỉnh có khoảng 29.800 ha vải thiều. Trong đó, 8.200 ha vải sớm đang giai đoạn phát triển cùi, 21.600 ha vải chính vụ đang giai đoạn quả non. Dự kiến, vải sớm thu hoạch từ ngày 20/5, vải chính vụ thu hoạch từ ngày 10/6 trở đi.

Ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, từ nay đến cuối vụ thu hoạch là thời điểm quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến năng suất, chất lượng quả vải. Tuy nhiên, qua theo dõi cho thấy, trên cây xuất hiện một số đối tượng gây hại như: Sâu đục quả, bọ xít, bệnh thán thư… với xu hướng gia tăng nếu không kiểm soát kịp thời. Sở chỉ đạo các địa phương tăng cường theo dõi diễn biến sâu bệnh, hướng dẫn người dân chăm sóc phù hợp từng giai đoạn.

Đối với vải sớm, tập trung vệ sinh vườn, cắt tỉa tạo tán thông thoáng, tưới nước giữ ẩm, phòng trừ sâu đục cuống quả. Đối với vải chính vụ, chú trọng bón phân cân đối, bổ sung vi lượng, hạn chế rụng quả và xử lý kịp thời sâu bệnh phát sinh.

Trong bối cảnh thời tiết bất lợi, tỷ lệ đậu quả không được như kỳ vọng và tình hình sâu bệnh diễn biến phức tạp, việc chủ động áp dụng kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ kịp sâu bệnh thời là giải pháp then chốt được ngành Nông nghiệp và các địa phương xác định. Qua đó, góp phần ổn định năng suất, bù đắp sản lượng, nâng cao chất lượng quả, bảo đảm hiệu quả sản xuất và tiêu thụ trong năm 2026.