Bắc Ninh: Chuẩn bị nguồn nhân lực cho lĩnh vực then chốt

Trang bị năng lực số và kỹ năng công nghệ cho học sinh

Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2035, thành phố Bắc Ninh phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, đô thị thông minh khu vực phía Bắc. Mục tiêu đó đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ khoa học, công nghệ, kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng nghiên cứu, thiết kế, làm chủ và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.

Tiết học STEM của cô và trò Trường Tiểu học Vệ An (phường Kinh Bắc).

Ông Bạch Đăng Khoa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh cho biết: “Trong bối cảnh kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ, các ngành khoa học cơ bản ngày càng khẳng định vị thế nền tảng, giữ vai trò then chốt trong sự vận hành và đổi mới của nhiều lĩnh vực đời sống. Ngành Giáo dục xác định trang bị kiến thức, kỹ năng công nghệ và tư duy sáng tạo cho học sinh là một trong những giải pháp quan trọng, góp phần tạo nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số”.

Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2035, thành phố Bắc Ninh phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, đô thị thông minh khu vực phía Bắc. Mục tiêu đó đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ khoa học, công nghệ, kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo.

Thực hiện những định hướng lớn của ngành, bước vào năm học 2026-2027, nhiều trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố đã định hướng cho học sinh lớp 10 chọn tổ hợp môn học theo xu hướng ngành nghề mới. Các trường đều xây dựng tổ hợp môn học trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông 2018, bảo đảm tính khoa học, phù hợp với năng lực học sinh và gắn với nhu cầu tuyển sinh đại học cũng như xu hướng nghề nghiệp trong tương lai. Theo thống kê, năm học này, học sinh có xu hướng lựa chọn tổ hợp các môn khoa học tự nhiên thay cho các môn khoa học xã hội như những năm học trước.

Cô Nguyễn Thị Phú, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Việt Yên số 1 (phường Việt Yên) cho biết: Xuất phát từ thực tế học sinh chọn môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông nhằm mục đích tạo thành các tổ hợp xét tuyển đại học, năm học 2026 - 2027, nhà trường tăng số lượng lớp có tổ hợp môn tự nhiên để các em có thêm lựa chọn. Thống kê sơ bộ, nhu cầu của học sinh chọn nhóm môn tự nhiên năm nay tăng cao so với những năm học trước. Nhà trường cũng gợi ý một số nhóm môn học có khả năng xét tuyển phổ biến và nhiều cơ hội vào đại học. Đặc biệt, nhiều nhóm có môn tin học để trang bị năng lực số và kỹ năng công nghệ cho các em thích ứng với thế giới số, hướng đến ngành nghề liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

Bên cạnh đó, ngành Giáo dục triển khai hoạt động giáo dục STEM đồng bộ, liên thông từ bậc mầm non đến trung học phổ thông. Từ đó, nhiều trường học từ khu vực đô thị đến nông thôn, miền núi đã tạo dựng các sân chơi về khoa học, kỹ thuật, tự động hóa nhằm mở rộng môi trường cho học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế, khám phá và làm quen với công nghệ. Thông qua cuộc thi, các em được tiếp cận sâu hơn với lập trình, robot, cơ khí, tự động hóa, phát triển năng lực tư duy phản biện, sáng tạo, hợp tác và giao tiếp quốc tế. Đó là những kỹ năng cần thiết đối với nguồn nhân lực của nền công nghiệp hiện đại.

Em Nguyễn Đăng Việt, học sinh Trường Trung học cơ sở Tiên Du (xã Liên Bão) chia sẻ: “Trong giờ học, chúng em được tiếp cận khoa học theo cách gần gũi với thực tế hơn như: Học tập tại phòng thí nghiệm, tham gia các dự án STEM, ứng dụng kiến thức các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học vào đời sống. Cô giáo luôn lưu ý, trong bối cảnh mới, người học cần hình thành tư duy tổng thể, học tập thông qua các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu, dự án thực tế và học tập suốt đời”.

Thu hút học sinh vào ngành công nghệ, kỹ thuật

Tín hiệu vui khi mùa tuyển sinh đại học năm 2026 vừa qua ghi nhận số lượng thí sinh đăng ký vào các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật tăng mạnh. Theo thống kê, thành phố Bắc Ninh có hơn 53% thí sinh đăng ký vào các ngành liên quan đến khoa học, công nghệ, kỹ thuật trên hệ thống tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026. Sự gia tăng số lượng thí sinh lựa chọn các ngành khoa học chiến lược là tín hiệu đáng khích lệ. Bởi khoa học, công nghệ, kỹ thuật là nền tảng để phát triển trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, vật liệu mới, năng lượng, công nghệ sinh học và nhiều lĩnh vực chiến lược trong giai đoạn hiện nay. Kết quả bước đầu cho thấy, nhận thức của học sinh và phụ huynh về vai trò của khoa học, công nghệ, kỹ thuật đang có sự thay đổi rõ nét.

Học sinh Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Giang trải nghiệm vận hành robot.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang từng bước được hiện thực hóa bằng nhiều chính sách cụ thể trong lĩnh vực giáo dục. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP về học bổng đối với các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược nhằm tạo động lực thu hút người học, đồng thời góp phần thay đổi nhận thức của xã hội về vai trò của các lĩnh vực STEM trong phát triển đất nước. HĐND thành phố Bắc Ninh đã ban hành Nghị quyết số 113/2025/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 về quy định chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, đào tạo nhân lực phục vụ công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trên địa bàn giai đoạn 2025-2030. Đây là cú hích, động lực lớn cho học sinh chọn các chuyên ngành thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên, công nghệ.

Thời gian tới, các cơ sở giáo dục tiếp tục đẩy mạnh công tác giáo dục, định hướng nghề nghiệp ở cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông, giúp học sinh hiểu giá trị của khoa học cơ bản, nhìn thấy cơ hội nghề nghiệp và có sự chuẩn bị phù hợp trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, hình thành thế hệ công dân số làm chủ công nghệ, có tư duy khoa học, khả năng thích ứng nhanh.