Bắc Ninh: Chuyển hóa hiệu quả vốn đầu tư thành động lực tăng trưởng

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân hơn 12%/năm đến năm 2030, thành phố không chỉ cần tiếp tục huy động các nguồn lực mà còn phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, chuyển lợi thế về quy mô đầu tư thành giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Quy mô vốn lớn, tạo nền tảng cho tăng trưởng

Lợi thế về vị trí địa kinh tế, hạ tầng công nghiệp, môi trường đầu tư và hệ sinh thái sản xuất điện tử đã giúp Bắc Ninh trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn đa quốc gia và trung tâm sản xuất công nghiệp có quy mô lớn của cả nước. Dòng vốn đầu tư đã và đang được chuyển hóa thành năng lực sản xuất công nghiệp, quy mô thương mại và vị thế của Bắc Ninh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nhà máy kiểm thử và đóng gói chip bán dẫn của Tập đoàn FPT tại Khu công nghiệp Yên Phong II-C.

Tổng vốn đầu tư quy đổi vào Bắc Ninh đã cán mốc 100 tỷ USD, trong đó vốn FDI đạt 54,46 tỷ USD. Sức hút đầu tư tiếp tục duy trì mạnh mẽ trong năm 2026 với tổng vốn đăng ký 10 tháng đạt hơn 19,7 tỷ USD. Riêng vốn FDI đạt hơn 4,4 tỷ USD, đưa Bắc Ninh đứng thứ 3 cả nước. Cùng với đó, tổng vốn đầu tư trong nước quy đổi trong 10 tháng đạt hơn 390,3 nghìn tỷ đồng. Hiệu quả thu hút đầu tư không chỉ thể hiện ở quy mô vốn đăng ký mà còn được phản ánh qua sự mở rộng năng lực sản xuất và xuất khẩu.

Cụ thể, giá trị xuất, nhập khẩu 10 tháng năm 2026 đạt 204,7 tỷ USD, tăng 38% so với cùng kỳ, chiếm hơn 20% tổng kim ngạch của cả nước. Với kim ngạch xuất khẩu đạt 101,3 tỷ USD, Bắc Ninh tiếp tục duy trì vị trí dẫn đầu toàn quốc. Vốn đầu tư công đang tạo thêm nguồn lực quan trọng để hoàn thiện kết cấu hạ tầng và mở rộng không gian phát triển. Việc kiểm soát quy trình giải phóng mặt bằng và thủ tục hành chính thông thoáng đã giúp rút ngắn thời gian “vốn nằm chờ” nên tối ưu hóa hiệu quả chu kỳ đầu tư.

Ông Nguyễn Đình Hiếu, Giám đốc Sở Tài chính đánh giá: “Bắc Ninh áp dụng nguyên tắc điều chuyển linh hoạt, giảm vốn ở các dự án chậm tiến độ để dồn nguồn lực vào các lĩnh vực then chốt, các công trình trọng điểm kết nối vùng như tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, Vành đai 4 và các hạ tầng khu công nghiệp hiện đại. Nguồn vốn đầu tư đã phát huy hiệu quả thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thành phố đạt mức 2 con số. Kết quả, 9 tháng năm 2026, GRDP của thành phố tăng 11,81%, xếp thứ 4/34 tỉnh, thành phố của cả nước”.

Chuyển từ lợi thế thu hút vốn sang lợi thế tạo giá trị

Quy mô vốn huy động mới phản ánh một mặt của hiệu quả đầu tư. Điều quan trọng hơn là lượng vốn ấy tạo ra bao nhiêu giá trị gia tăng, đóng góp thế nào vào ngân sách, nâng cao năng suất lao động ra sao và có tạo được năng lực sản xuất mới cho doanh nghiệp trong nước hay không. Theo các chuyên gia kinh tế, Bắc Ninh có lợi thế lớn là dòng vốn dịch chuyển đầu tư vào dây chuyền nhà máy công nghệ cao. Khi các dự án FDI vận hành, sản lượng công nghiệp tăng mạnh, góp phần kéo giảm hệ số ICOR so với các đô thị thiên về dịch vụ hoặc bất động sản (ICOR càng thấp hiệu quả sử dụng vốn càng cao).

Tuy nhiên, một trong những hạn chế lớn của Bắc Ninh là nền kinh tế phụ thuộc đáng kể vào hoạt động gia công, lắp ráp; đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân trong nước còn khiêm tốn. Động lực tăng trưởng vẫn phụ thuộc vào khu vực FDI, nếu dòng vốn này biến động, tăng trưởng kinh tế có thể chịu tác động đáng kể.

Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của thành phố là hơn 25,18 nghìn tỷ đồng. Đến hết tháng 10, giá trị giải ngân đạt 16,77 nghìn tỷ đồng, vượt 4,64% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; đứng thứ 2/34 tỉnh, thành phố về tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công.

Tiến sĩ Nguyễn Phương Bắc, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội thành phố đề xuất: “Muốn tăng trưởng GRDP bình quân hơn 12%/năm, Bắc Ninh không thể chỉ dựa vào việc tăng thêm vốn đầu tư. Nếu hệ số ICOR duy trì quanh mức 5, mỗi năm thành phố cần lượng vốn đầu tư tương đương khoảng 60% GRDP. Đây là mức huy động rất lớn và khó duy trì lâu dài. Do vậy cần chuyển từ “tăng vốn để tăng trưởng” sang “tăng hiệu quả vốn để tăng tốc”, mục tiêu đưa ICOR xuống khoảng 4 và nâng tỷ trọng đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp lên hơn 50% vào năm 2030”.

Việc giảm hệ số ICOR xuống khoảng 4 sẽ giúp giảm đáng kể nhu cầu vốn đầu tư bổ sung, hạn chế áp lực huy động nguồn lực và nâng cao tính bền vững của tăng trưởng. Song muốn giảm ICOR thực chất cần đồng thời cải thiện chất lượng lựa chọn dự án, khả năng hấp thụ công nghệ và hiệu suất khai thác tài sản sau khi dự án đi vào hoạt động. Đặc biệt, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước để nâng tỷ lệ nội địa hóa, giữ lại nhiều hơn giá trị từ các dự án đầu tư.

Một yêu cầu quan trọng khác là phát huy vai trò dẫn dắt của nguồn vốn ngân sách. Cần quán triệt phương châm “đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư” nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Trong đó, tập trung vào các công trình hạ tầng thiết yếu, có tính kết nối và khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn thay vì đầu tư dàn trải. Đồng thời, khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ các công trình hạ tầng lớn như sân bay, đường vành đai, đường sắt và các tuyến đường kết nối.

Khi đầu tư công thực sự phát huy vai trò dẫn dắt, vốn tư nhân được khơi thông, FDI gắn với chuyển giao công nghệ, doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, hiệu quả của mỗi đồng vốn sẽ được nâng lên. Lợi thế của Bắc Ninh không chỉ nằm ở khả năng thu hút dòng vốn lớn mà còn ở năng lực biến nguồn lực thành giá trị gia tăng, năng suất và sức cạnh tranh.