Bắc Ninh: Dấu ấn từ những phiên giám đốc thẩm đầu tiên trong mô hình TAND 3 cấp

Đây là những phiên giám đốc thẩm đầu tiên được TAND tỉnh Bắc Ninh tổ chức sau khi hệ thống Tòa án nhân dân được sắp xếp còn ba cấp gồm: TAND Tối cao, TAND cấp tỉnh và TAND khu vực.

Hội đồng Giám đốc thẩm gồm 9 thành viên là các Ủy viên Ủy ban Thẩm phán TAND tỉnh Bắc Ninh, do Thẩm phán bậc 3 Chu Lệ Hường, Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh, làm Chủ tọa phiên tòa.

Để thực hiện hiệu quả thẩm quyền mới, TAND tỉnh Bắc Ninh đã chủ động chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt. Từ việc xây dựng kế hoạch tổng thể, tổ chức tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ thẩm phán, thư ký, nghiên cứu án lệ và các văn bản hướng dẫn của TAND Tối cao đến đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, tất cả đều hướng tới mục tiêu bảo đảm hoạt động xét giám đốc thẩm diễn ra chính xác, khách quan và đúng pháp luật ngay từ những phiên đầu tiên.

Chia sẻ về quá trình chuẩn bị, Thẩm phán bậc 3 Chu Lệ Hường cho biết Hội đồng đã nghiên cứu toàn diện hồ sơ vụ án, đối chiếu từng tài liệu, chứng cứ với quy định pháp luật và các văn bản hướng dẫn; đồng thời nhiều lần tổ chức trao đổi chuyên môn trước khi mở phiên tòa.

“Bảo đảm tính khách quan, thận trọng và căn cứ pháp lý vững chắc trong từng nhận định, phán quyết là yêu cầu đặt lên hàng đầu. Đối với mỗi thẩm phán, bản lĩnh nghề nghiệp, sự độc lập và tinh thần thượng tôn pháp luật là yếu tố quyết định chất lượng của hoạt động xét xử”, bà Chu Lệ Hường nhấn mạnh.

Chủ tòa phiên tòa Giám đốc thẩm bà Chu Lệ Hường - Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh.

Tại phiên giám đốc thẩm thứ nhất, Hội đồng xem xét Bản án hình sự sơ thẩm số 131/2026/HS-ST ngày 14/1/2026. Sau khi nghiên cứu hồ sơ và xem xét nội dung kháng nghị của Viện trưởng VKSND tỉnh Bắc Ninh, Hội đồng quyết định chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 01/QĐ-VKSP7 ngày 30/3/2026; hủy phần trách nhiệm hình sự đối với bị án Hoàng Trọng Nghĩa trong Bản án hình sự sơ thẩm để giao TAND khu vực 8 Bắc Ninh xét xử lại theo thủ tục chung.

Đồng thời, Hội đồng cũng quyết định hủy Thông báo sửa chữa, bổ sung bản án số 03B/2026/TB-TA ngày 29/1/2026 và chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án về TAND khu vực 8 Bắc Ninh để giải quyết lại theo đúng quy định của pháp luật.

Ở phiên giám đốc thẩm thứ hai, Hội đồng xem xét vụ việc dân sự liên quan đến nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm của các đương sự. Sau khi đánh giá toàn diện hồ sơ vụ việc, Hội đồng chấp nhận một phần kháng nghị của VKSND tỉnh Bắc Ninh, buộc chị Nguyễn Thị Mỹ Hạnh và ông Nguyễn Thế Minh phải chịu án phí sơ thẩm; không chấp nhận kháng nghị đối với yêu cầu buộc bà Nguyễn Thị Thanh chịu án phí, đồng thời không chấp nhận đề nghị tạm đình chỉ thi hành quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự.

Theo Thẩm phán bậc 3 Chu Lệ Hường, giám đốc thẩm là thủ tục tư pháp đặc biệt nhằm xem xét lại những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng phát hiện có vi phạm nghiêm trọng trong quá trình giải quyết vụ án.

“Hoạt động xét giám đốc thẩm góp phần khắc phục những sai sót pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất. Việc TAND cấp tỉnh được giao thẩm quyền xét giám đốc thẩm vừa là niềm vinh dự, vừa đặt ra trách nhiệm rất lớn đối với đội ngũ thẩm phán”, Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh khẳng định.

Thành công của hai phiên giám đốc thẩm đầu tiên không chỉ thể hiện sự chủ động, sẵn sàng của TAND tỉnh Bắc Ninh trong triển khai mô hình tổ chức TAND ba cấp mà còn cho thấy hiệu quả bước đầu của việc phân cấp thẩm quyền xét xử theo quy định mới.

Theo đó, khi phát hiện vi phạm trong các bản án, quyết định của TAND khu vực, TAND cấp tỉnh có thể trực tiếp xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm mà không phải chuyển hồ sơ lên cấp xét xử cao hơn. Cơ chế này góp phần rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc, nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Từ thực tiễn tại Bắc Ninh, có thể thấy việc triển khai mô hình TAND ba cấp đang từng bước phát huy hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới, đồng thời khẳng định tính đúng đắn của chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy gắn với nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân.