Bắc Ninh: Khám phá vẻ đẹp cổ kính của làng người Nùng dưới chân núi

Nằm khuất dưới chân núi tại xã Tân Sơn, thôn Bắc Hoa hiện là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa kiến trúc đặc sắc của cộng đồng người Nùng tại tỉnh Bắc Ninh. Với gần 160 hộ dân và hơn 700 nhân khẩu, ngôi làng này gây ấn tượng mạnh bởi quần thể nhà cổ trình tường nằm san sát, tạo nên một khung cảnh bình yên và cổ kính giữa thiên nhiên núi rừng.

Thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, tỉnh Bắc Ninh là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào dân tộc Nùng.

Kiến trúc nhà trình tường trăm năm không cột trụ

Điểm độc đáo nhất tại thôn Bắc Hoa là 17 ngôi nhà trình tường cổ vẫn được gìn giữ vẹn nguyên. Những công trình này có tuổi đời hàng trăm năm, được xây dựng hoàn toàn bằng đất sét nện chặt trộn với mật mía. Điều gây ngạc nhiên cho nhiều du khách là dù không sử dụng kèo hay cột chống, các bức tường dày từ 40-50cm, cao 2-3m vẫn đứng vững chãi qua nhiều thế kỷ.

Tại đây hiện còn 17 hộ giữ được nếp nhà truyền thống trình tường và mái ngói âm dương cổ kính.

Ông Lăng Quốc Kỳ, một cư dân tại thôn Bắc Hoa, chia sẻ rằng kiểu nhà này có đặc tính ưu việt là "ấm vào mùa đông, mát vào mùa hè", rất phù hợp với khí hậu khắc nghiệt của vùng núi phía Bắc. Tuy nhiên, việc thi công đòi hỏi sự kiên nhẫn cực lớn. Tùy vào quy mô, người Nùng phải mất từ 3 tháng đến hơn nửa năm để hoàn thiện một ngôi nhà hoàn chỉnh từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến xây dựng.

Mái nhà lợp ngói âm dương đã nhuốm màu thời gian nhưng vẫn còn vẹn nguyên giữa núi rừng.

Biểu tượng văn hóa từ mái ngói âm dương

Bên cạnh những bức tường đất dày, mái ngói âm dương chính là linh hồn của kiến trúc nơi đây. Theo bà Lường Thị Lan, ngói âm dương không chỉ là vật liệu xây dựng mà còn là biểu tượng của sự hài hòa giữa trời và đất, âm và dương trong triết lý sống của người Nùng.

Ngói được làm hoàn toàn thủ công từ đất sét địa phương và nung bằng củi trong nhiều ngày đêm.

Mỗi viên ngói đều được nặn và nung thủ công bằng củi trong nhiều ngày đêm. Cấu trúc gồm các viên ngói âm (nằm ngửa) và ngói dương (úp lên trên) tạo thành hệ thống rãnh thoát nước nhanh chóng và thông gió tự nhiên hiệu quả. Chính lớp mái đặc biệt này đã giúp những ngôi nhà trình tường tại Bắc Hoa chịu được sự bào mòn của thời gian và thời tiết.

Cách lợp ngói biểu trưng cho sự hài hòa giữa trời và đất trong triết lý sống của đồng bào.

Kinh nghiệm khám phá thôn Bắc Hoa

Đến với Bắc Hoa, du khách sẽ được đắm mình trong không gian yên tĩnh, ngắm nhìn những vách đất nâu trầm ấm và những khoảng sân rộng trước hiên nhà – nơi diễn ra các sinh hoạt hằng ngày của người dân. Đây là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích tìm hiểu văn hóa dân tộc và kiến trúc cổ truyền.

Khoảng sân rộng trước hiên là nét đặc trưng của những ngôi nhà vách đất tại đây.

Vị trí: Thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Đặc điểm nổi bật: Nhà trình tường không cột, tường đất nện mật mía, mái ngói âm dương thủ công.
Lưu ý: Khi tham quan, du khách nên giữ trật tự và xin phép trước khi vào chụp ảnh tại các hộ gia đình để tôn trọng không gian sống của bà con.

PHỐ HỘI