Bắc Ninh mở rộng quy mô hợp tác xã để tăng sức cạnh tranh

Mô hình hợp tác xã quy mô lớn đã mở ra cơ hội nâng cao năng lực điều hành và thu nhập cho thành viên, qua đó hình thành các vùng sản xuất hàng hóa.

Sáp nhập hợp tác xã

Theo ông Trần Văn Hùng, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Tiên Lục (mới), sau sáp nhập địa giới hành chính, xã Tiên Lục có 6 hợp tác xã nông nghiệp hoạt động độc lập, với số lượng thành viên hạn chế. Các dịch vụ chủ yếu chỉ ở mức đáp ứng nhu cầu thiết yếu, khó triển khai các dịch vụ tạo ra nguồn thu.

Với quy mô nhỏ, nhiều hợp tác xã vẫn tồn tại tình trạng bộ máy kiêm nhiệm, năng lực điều hành còn hạn chế, thiếu nhân lực trẻ am hiểu công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Một số đơn vị chưa có trụ sở làm việc riêng, cơ sở vật chất chật hẹp, xuống cấp; thu nhập của cán bộ hợp tác xã thấp, khó thu hút nhân lực có trình độ.

Hợp tác xã Sao Thần Nông liên kết sản xuất, bao tiêu khoai tây tại xã Hiệp Hòa.

Nắm bắt nhu cầu từ thực tế, tháng 5 vừa qua, UBND xã Tiên Lục đã sáp nhập 5 hợp tác xã nông nghiệp của các xã cũ gồm Mỹ Hà, Đào Mỹ, Nghĩa Hưng, An Hà và Nghĩa Hòa để hình thành một đơn vị hoạt động tập trung hơn là Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Tiên Lục.

Hợp tác xã mới sẽ triển khai 6 nhóm dịch vụ trọng tâm gồm thủy nông, cung ứng vật tư nông nghiệp, thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt, quản lý chợ, cho vay nội bộ và liên kết tiêu thụ nông sản.

Ngoài ra, Hợp tác xã định hướng đẩy mạnh cơ giới hóa, chuyển đổi số, phát triển chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản, xây dựng thương hiệu “Nông sản Tiên Lục”. Đồng thời, đơn vị đặt mục tiêu nâng cao thu nhập cho người lao động và tạo việc làm ổn định.

Ông Nguyễn Thái Thịnh, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Tiên Lục cho biết: "Chúng tôi kỳ vọng, việc sáp nhập hướng tới xây dựng mô hình hợp tác xã đủ năng lực điều hành các dịch vụ lớn, từng bước chuyển từ hoạt động manh mún sang chuyên nghiệp, bài bản hơn, tận dụng các nguồn lực đầu tư máy móc, ứng dụng công nghệ và liên kết doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm. Hiện nay, bộ máy hợp tác xã được tinh gọn, giảm đầu mối trung gian và tạo điều kiện phát triển các dịch vụ hiệu quả hơn".

Mở rộng liên kết thành viên và vùng sản xuất

Cùng với xu hướng sáp nhập để mở rộng quy mô, nhiều hợp tác xã trên địa bàn tỉnh đang chủ động mở rộng liên kết sản xuất, tiêu thụ thay vì chỉ cung cấp dịch vụ đơn lẻ. Tại Hợp tác xã Sao Thần Nông, phường Cảnh Thụy, thay vì chỉ sản xuất tại chỗ, việc phát triển chuỗi khép kín từ cung ứng giống, vật tư nông nghiệp, hướng dẫn kỹ thuật đến thu mua, sơ chế, bảo quản và tiêu thụ nông sản đã giúp hợp tác xã mở rộng thành viên và vùng sản xuất.

Hiện Hợp tác xã liên kết với hơn 100 đơn vị, hộ sản xuất và đối tác tiêu thụ; hằng năm cung ứng trên 800 tấn giống, phân bón trả chậm cho nông dân, đồng thời thu mua hơn 7 nghìn tấn nông sản. Từ liên kết sản xuất khoai tây, dưa hấu và một số nông sản chủ lực, Hợp tác xã Sao Thần Nông đã đầu tư thêm kho lạnh, khu sơ chế, đóng gói, đồng thời ứng dụng phần mềm quản lý để theo dõi đơn hàng, khách hàng, dòng tiền và sản lượng.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 2.100 hợp tác xã. Việc nâng cấp quy mô hợp tác xã là giải pháp quan trọng để giảm đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả điều hành, giúp kinh tế tập thể thích ứng với quá trình tái cơ cấu sản xuất, kinh doanh và chuyển đổi số.

Theo bà Nguyễn Thị Nhung, Giám đốc Hợp tác xã Sao Thần Nông, nhờ mở rộng liên kết, hợp tác xã có điều kiện xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng yêu cầu của thị trường, củng cố thương hiệu sản phẩm OCOP khoai tây Yên Dũng và một số nông sản khác.

Còn đối với người dân tham gia chuỗi, việc ghi chép nhật ký sản xuất, tuân thủ lịch thời vụ, sử dụng vật tư theo hướng dẫn giúp nâng cao hiệu quả kinh tế so với sản xuất nhỏ lẻ trước đây.

Bà Nguyễn Thị Hải, thôn Tam Đồng, xã Hiệp Hòa có 40 mẫu trồng khoai tây liên kết với Hợp tác xã Sao Thần Nông cho biết: "Khi tham gia liên kết, chúng tôi được cung ứng giống khoai, phân bón chất lượng, được hướng dẫn sản xuất bài bản hơn và nhất là yên tâm khi sản phẩm thu hoạch được bao tiêu. Nhờ thực hiện đúng quy trình nên chất lượng sản phẩm nâng lên, lợi nhuận tăng khoảng 30% so với trước".

Theo ông Trần Quang Hùng, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh, nâng cấp quy mô hợp tác xã không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là giải pháp quan trọng để kinh tế tập thể thích ứng với quá trình tái cơ cấu nông nghiệp và chuyển đổi số.

Thực tế cho thấy, các hợp tác xã quy mô lớn sẽ có điều kiện áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất; điều tiết, tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết và kết nối thị trường tốt hơn so với việc hoạt động nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, để quá trình nâng cấp quy mô đạt hiệu quả, các hợp tác xã cần thêm nhiều cơ chế hỗ trợ về vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật và đầu tư hạ tầng. Đặc biệt, cần thực hiện chính sách đưa lao động trẻ có trình độ tham gia quản lý hợp tác xã.

Liên minh Hợp tác xã tỉnh sẽ tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn, tập huấn hỗ trợ các hợp tác xã mở rộng quy mô hoạt động, phát triển dịch vụ và xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững. Đồng thời, tham mưu các cơ chế hỗ trợ phù hợp để hợp tác xã có điều kiện đầu tư hạ tầng, ứng dụng công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, từ đó phát huy vai trò của khu vực kinh tế tập thể.