Bắc Ninh: Quản chặt hoạt động khai thác khoáng sản, bảo vệ môi trường

Kiểm soát tác động môi trường

Đất san lấp, cát đồi là nguồn vật liệu quan trọng phục vụ xây dựng hạ tầng. Khi nhiều công trình, dự án được triển khai, việc bảo đảm nguồn cung có ý nghĩa trực tiếp đối với tiến độ thi công. Từ đầu năm 2026 đến hết tháng 7/2026, tỉnh đã cấp 19 mỏ đất san lấp, tổng diện tích 404 ha, tổng trữ lượng 138,4 triệu m³, công suất 47,9 triệu m³/năm. Đến nay, 4/19 mỏ đã đi vào hoạt động khai thác, 15 mỏ chưa hoạt động do đang thực hiện các thủ tục.

Xe chuyên chở khoáng sản từ khu khai thác tại phường Vân Hà của Công ty trách nhiệm hữu hạn Khoáng sản Trung Bắc đều qua hệ thống máng rửa, giảm thiểu bụi ra môi trường.

Nguồn vật liệu bổ sung góp phần đáp ứng nhu cầu thi công các dự án đầu tư công, công trình trọng điểm, dự án quan trọng của tỉnh và quốc gia như Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, đường Vành đai 4 Vùng Thủ đô - đoạn qua địa bàn tỉnh, đường tỉnh 293... Tuy nhiên, để nguồn vật liệu được đưa vào sử dụng hiệu quả, cùng với hoàn thiện thủ tục, tổ chức khai thác đúng quy định, yêu cầu bảo đảm môi trường trong quá trình khai thác, vận chuyển cũng được đặt ra.

Sau sáp nhập, xã Nghĩa Phương có 10 khu vực được UBND tỉnh cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường cho 9 doanh nghiệp, tổng diện tích hơn 131 ha, trữ lượng khoảng 44 triệu m³, công suất khai thác hơn 9,1 triệu m³/năm. Trong đó, 5 mỏ đang hoạt động, 3 mỏ đang giải phóng mặt bằng và 2 dự án đã hết thời hạn khai thác. Do mật độ khai thác lớn, việc vận chuyển diễn ra thường xuyên, các đơn vị khai thác chú trọng triển khai các biện pháp hạn chế bụi bẩn và chống rơi vãi đất ra đường.

Tại mỏ đất của Công ty cổ phần đầu tư xây dựng 68 Trường Sinh trên địa bàn xã Nghĩa Phương, doanh nghiệp lắp đặt trạm cân điện tử, đầu tư 2 xe vệ sinh chuyên dụng; bố trí 5 công nhân xử lý môi trường khi phương tiện ra khỏi khu khai thác; mỗi ngày sử dụng khoảng 60-70 m³ nước để chống bụi. Để giảm bụi và hạn chế phương tiện tập trung ở khu vực chợ dân sinh, doanh nghiệp đề xuất làm tuyến đường tránh và lắp đặt hệ thống máng rửa, hạn chế bụi bẩn trên đường tỉnh 293. Ông Nguyễn Đình Thiện, quản lý khai thác mỏ cho biết: “Chúng tôi yêu cầu các phương tiện tuân thủ nghiêm quy định về vệ sinh môi trường trước khi rời khu khai thác”.

Tại khu vực đồi Hố Mốc, xã Kép, Công ty trách nhiệm hữu hạn khai thác đất Tân Hưng có mỏ diện tích 7 ha, trữ lượng hơn 1,5 triệu m³. Trước khi đưa vào vận hành, doanh nghiệp xây dựng quy chế riêng, yêu cầu thiết bị bảo đảm an toàn giao thông, môi trường; các lái xe ký cam kết thực hiện quy định về vệ sinh môi trường.

Anh Đào Văn Hồng, lái xe chở đất tại mỏ cho biết: “Chúng tôi đã ký cam kết không cơi nới thùng xe, chấp hành nghiêm quy định về vệ sinh môi trường trong quá trình vận chuyển”. Tại mỏ đất ở phường Vân Hà, Công ty trách nhiệm hữu hạn Khoáng sản Trung Bắc đầu tư hệ thống máng rửa, xe tưới nước và hệ thống tưới tự động tại mỏ nhằm giảm bụi ra khu vực xung quanh. Cùng đó, các doanh nghiệp cơ bản thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và các khoản thu khác theo quy định.

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý

Nguồn vật liệu được khơi thông giúp đáp ứng nhu cầu cho các công trình song hoạt động khai thác và vận chuyển gia tăng cũng kéo theo áp lực đối với môi trường, giao thông. Thực tế tại một số tuyến đường vẫn còn tình trạng bụi, đất rơi vãi; việc tưới nước, vệ sinh mặt đường có thời điểm chưa đồng đều. Có lúc, vận chuyển đất và tưới nước chống bụi còn làm phát sinh bùn, nước đọng, ảnh hưởng đến giao thông và sinh hoạt của người dân.

Vì vậy, kiểm soát môi trường cần được thực hiện đồng thời với quá trình đưa nguồn vật liệu vào khai thác. Từ khu vực mỏ đến các tuyến đường vận chuyển, những khâu dễ phát sinh bụi, đất rơi vãi cần được kiểm soát thường xuyên; việc rửa xe, tưới đường, vệ sinh mặt đường phải phù hợp với điều kiện thực tế.

Ở cơ sở, việc nắm chắc địa bàn và kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh có vai trò quan trọng. Tại xã Tam Tiến, UBND xã phân công lực lượng, thành lập tổ công tác phản ứng nhanh thường xuyên tuần tra, kiểm soát, kịp thời ngăn chặn hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép; phối hợp với lực lượng công an, cơ quan chuyên môn kiểm tra các khu vực có nguy cơ phát sinh vi phạm.

Tại xã Bố Hạ, trong tháng 6/2026, Công an xã nhận được phản ánh việc một xe ô tô tải chở đất làm rơi vãi xuống mặt đường trong quá trình lưu thông trên tuyến tỉnh lộ 292 tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, vệ sinh môi trường. Ngay lập tức lực lượng chức năng đã xác minh, lập biên bản vi phạm hành chính đối với chủ phương tiện. Lái xe đã chủ động khắc phục hậu quả, thu dọn toàn bộ đất đá rơi vãi trên mặt đường.

Từ yêu cầu bảo đảm nguồn vật liệu cho phát triển và sử dụng tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường, mới đây Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Chỉ thị tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực địa chất, khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Chỉ thị nhấn mạnh vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và trách nhiệm của người đứng đầu; cơ quan, đơn vị, địa phương buông lỏng quản lý để xảy ra vi phạm, không cương quyết xử lý phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Nhiệm vụ trọng tâm đối với xã, phường là giám sát việc chấp hành quy định, quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác; thường xuyên kiểm tra những địa điểm có nguy cơ xảy ra khai thác, vận chuyển trái phép.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tăng cường kiểm tra, giám sát các mỏ; xử lý hoặc tham mưu xử lý nghiêm trường hợp gây ô nhiễm môi trường, khai thác vượt ranh giới, không đúng thiết kế, vi phạm đất đai, môi trường. Các doanh nghiệp phải khai thác đúng loại khoáng sản, tọa độ, diện tích, độ sâu, trữ lượng, công suất; chấp hành quy định về đất đai, khoáng sản và bảo vệ môi trường. Trong quá trình hoạt động phải có biện pháp ngăn ngừa, giảm thiểu tác động xấu đến môi trường, chủ động cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác.