Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu kể chuyện phải 'lén đổ cốc An Cung vào bồn rửa'

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết An cung ngưu hoàng hoàn không phải “thần dược” như nhiều người vẫn nghĩ.

Sản phẩm có nguồn gốc từ bài thuốc cổ truyền của Trung Quốc, từng sử dụng các nguyên liệu như sừng tê giác, sỏi mật bò, xạ hương. Ngày nay, nhiều nguyên liệu quý hiếm đã được thay thế bằng chất tổng hợp hoặc các thành phần tương tự, do đó không thể mặc nhiên xem các sản phẩm hiện nay giống với công thức nguyên bản.

Đáng lưu ý, một số thành phần trong An Cung như hùng hoàng, chu sa có độc tính và cần được sử dụng thận trọng. Vì vậy, đây không phải sản phẩm có thể dùng tùy tiện, càng không có cơ sở để uống định kỳ theo kiểu “ba tháng một viên” nhằm phòng đột quỵ.

Trong nhiều năm làm cấp cứu và điều trị tim mạch, bác sĩ Hiếu không ít lần gặp cảnh gia đình mang An Cung vào bệnh viện, pha sẵn rồi tìm cách cho người bệnh sử dụng ngay cả khi đang được điều trị trong phòng hồi sức.

“Có những cốc nước đen sì, gia đình pha An Cung rồi mang đến, ép bệnh nhân uống”, ông kể.

An Cung vẫn được không ít gia đình coi như loại thuốc “cứu nguy” và mua sẵn trong tủ thuốc. (Ảnh minh hoạ)

Trong tình huống này, nếu cho bệnh nhân sử dụng mà chưa xác định được nguyên nhân đột quỵ, nguy cơ có thể rất lớn. Nhưng nếu không cầm cốc thuốc, gia đình lại lo lắng, thậm chí cho rằng bác sĩ bỏ qua một phương pháp điều trị. “Có lần chúng tôi chỉ còn cách lén đổ cốc thuốc vào bồn rửa”, ông nói.

Đột quỵ gồm nhiều thể bệnh, trong đó phổ biến là nhồi máu não do tắc mạch và xuất huyết não do vỡ mạch. Hai tình trạng này có thể có những biểu hiện ban đầu tương tự nhau nhưng cách điều trị hoàn toàn khác.

Vì vậy khi chưa có chẩn đoán, việc tự ý sử dụng một sản phẩm với mục đích tác động đến quá trình đông máu có thể trở thành rủi ro. Đặc biệt, nếu người bệnh bị xuất huyết não, bất kỳ tác động nào làm tăng nguy cơ chảy máu đều có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng.

Trong điều trị nhồi máu não, y học hiện đại có những phương pháp tái thông mạch máu như dùng thuốc tiêu sợi huyết trong những trường hợp đủ điều kiện hoặc can thiệp lấy huyết khối cơ học. Những phương pháp này phải được thực hiện sau khi bác sĩ đánh giá người bệnh và xác định đúng thể đột quỵ. “Không thể nhìn một người méo miệng, yếu liệt tay chân rồi đoán họ bị nhồi máu hay xuất huyết não để tự quyết định cho uống thuốc”, bác sĩ Hiếu nói.

Dù các bác sĩ nhiều lần cảnh báo, An Cung vẫn được không ít gia đình coi như một loại thuốc “cứu nguy” và mua sẵn trong tủ thuốc.

Theo bác sĩ Hiếu, niềm tin này hình thành từ nhiều nguồn, trong đó có truyền miệng, quảng cáo và tâm lý tin vào những sản phẩm đắt tiền, được giới thiệu có nguồn gốc từ nước ngoài.

Ông từng gặp những người kể rằng người thân sau khi sử dụng An Cung hồi phục tốt và từ đó tin rằng sản phẩm có tác dụng đặc biệt.

Tuy nhiên, diễn biến của một ca bệnh không thể dùng để chứng minh hiệu quả của một sản phẩm. Người bệnh có thể đồng thời đã được cấp cứu, điều trị và chăm sóc y tế đúng cách, trong khi việc hồi phục sau đó được gắn với viên thuốc mà gia đình tin tưởng.

“Có những trường hợp người nhà tự hào kể rằng nhờ An Cung mà bệnh nhân hồi phục. Trên thực tế, họ đã được điều trị y khoa trước đó”, bác sĩ nói.

Ông cho rằng khi người bệnh mất niềm tin vào bệnh viện sau một lần chẩn đoán chưa chính xác hoặc điều trị không đạt kỳ vọng, họ dễ tìm đến những phương pháp khác, từ các loại thuốc được truyền miệng đến những cách chữa chưa được kiểm chứng.

Theo bác sĩ Hiếu, ngành y tế cũng cần nhìn nhận trách nhiệm trong việc cung cấp thông tin cho cộng đồng. Khi người dân không được giải thích đầy đủ, khoảng trống thông tin dễ bị lấp đầy bởi quảng cáo và kinh nghiệm truyền miệng.

Bác sĩ cho rằng các cơ sở y tế và nhân viên y tế cần chủ động giải thích rõ hơn cho người bệnh về đột quỵ, những dấu hiệu cảnh báo và việc cần làm ngay khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Với người dân, điều quan trọng là không xem một sản phẩm dự trữ trong tủ thuốc như “bảo hiểm” trước đột quỵ.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ, bệnh nhân cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để xác định nguyên nhân và điều trị. Việc tự tìm thuốc cho uống hoặc chờ một sản phẩm phát huy tác dụng có thể lấy đi thời gian quý giá của người bệnh. “Sức khỏe và tính mạng không thể đặt cược vào may rủi hay những lời truyền tai chưa được kiểm chứng”, bác sĩ Hiếu nói.