Hưởng ứng Ngày Tim mạch Thế giới: Dinh dưỡng hợp lý là 'chìa khóa vàng' bảo vệ trái tim khỏe mạnh

Bên cạnh việc thay đổi thói quen ăn uống, cần tạo môi trường giúp người dân dễ lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Trong đó, ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì được xem là giải pháp hữu hiệu giúp người dân chủ động đưa ra lựa chọn có lợi cho sức khỏe.

C

hế độ ăn lành mạnh góp phần phòng ngừa bệnh tim mạch

Bệnh tim mạch xuất hiện âm thầm nhưng để lại những hậu quả nghiêm trọng, là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có tới 17,9 triệu người tử vong do các bệnh tim mạch, tương đương 32% tổng tử vong toàn cầu. Cứ hai giây lại có một người lên cơn nhồi máu cơ tim; cứ ba giây lại có một người đột quỵ. Ở khu vực Đông Nam Á, tỷ lệ tử vong do tim mạch cao hơn châu Âu tới 50%.

Thông tin được tại hội nghị khoa học quốc tế thường niên Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, các chuyên gia cho biết tại Việt Nam, mỗi năm chúng ta ghi nhận khoảng 200.000 ca tử vong liên quan đến bệnh tim mạch, chiếm khoảng hơn 30% số tử vong và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong nhóm bệnh không lây nhiễm.

Các bệnh tim mạch bao gồm tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ và suy tim, đang ngày càng gia tăng, điều đáng lo ngại là sự trẻ hóa độ tuổi mắc bệnh. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp bệnh tim mạch có thể phòng ngừa được thông qua việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ như chế độ ăn không hợp lý, ít vận động, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia quá mức và thừa cân béo phì.

Đặc biệt, ngoài việc sử dụng thuốc và các can thiệp từ y tế thì một chế độ ăn lành mạnh là giải pháp đơn giản và hiệu quả góp phần phòng ngừa và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như huyết áp, cholesterol máu, đường huyết và cân nặng - những yếu tố liên quan trực tiếp đến sức khỏe tim mạch.

Thay đổi hành vi, chủ động bảo vệ sức khỏe

Phó Cục Trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế TS. Lê Thái Hà cho chiết, một trong những căn nguyên cốt lõi dẫn đến tình trạng gia tăng các bệnh tim mạch bắt nguồn từ chế độ ăn uống không lành mạnh, nổi bật là thói quen tiêu thụ quá nhiều muối của người dân, kết hợp với xu hướng gia tăng sử dụng thực phẩm siêu chế biến, thức ăn nhanh và đồ uống có đường.

Phó Cục Trưởng Cục Phòng bệnh TS. Lê Thái Hà cho biết, một trong những căn nguyên dẫn đến gia tăng các bệnh tim mạch bắt nguồn từ chế độ ăn uống không lành mạnh. Ảnh: Hoàng Yến

Trong các yếu tố dinh dưỡng, natri là một trong những vấn đề nổi bật. Việc tiêu thụ natri quá mức liên quan tới khoảng 1,89 triệu ca tử vong mỗi năm. WHO khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 5g muối/ngày.

Tại Việt Nam, lượng muối ăn vào trung bình đã giảm từ 9,42g/ngày năm 2015 xuống 8,07g/ngày năm 2021. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với khuyến nghị của WHO. Nếu hướng tới mục tiêu giảm 30% so với mức nền năm 2015, lượng muối tiêu thụ cần giảm xuống khoảng 6,6g/ngày, nghĩa là còn phải giảm khoảng 1,5g muối/người/ngày so với mức hiện nay.

Theo Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia PGS.TS Trương Tuyết Mai, sự gia tăng bệnh không lây nhiễm như tim mạch không thể tách rời những thay đổi trong môi trường và thói quen ăn uống. Chất lượng bữa ăn đang đặt câu hỏi lớn, chưa đáp ứng đủ vi chất dinh dưỡng nhưng lại dư năng lượng rỗng làm ảnh hưởng đến rối loạn chuyển hóa.

Để “bảo vệ trái tim khỏe mạnh”, cần thay đổi thói quen tiêu thụ quá nhiều muối, thực phẩm siêu chế biến, thức ăn nhanh và đồ uống có đường.

Vì vậy, việc hình thành thói quen và thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh là vấn đề quan trọng hàng đầu. Ăn uống lành mạnh không đồng nghĩa với việc phải kiêng khem quá khắt khe. Điều quan trọng là lựa chọn thực phẩm với mức tiêu thụ cân đối, hợp lý và duy trì thói quen ăn uống khoa học, bền vững. Để làm được điều đó, bản thân mỗi người cần tự nâng cao kiến thức về sức khỏe, kỹ năng, kinh nghiệm để đưa ra lựa chọn phù hợp.

Những thay đổi trong bữa ăn vì thế có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, chỉ thay đổi hành vi là chưa đủ, cần giải pháp về chính sách. Trong bối cảnh Luật An toàn thực phẩm đang được sửa đổi, vấn đề này càng đáng được quan tâm.

Hoàn thiện

hành lang pháp lý

,

xây dựng cộng đồng khỏe mạnh

Lựa chọn cá nhân chịu tác động mạnh từ môi trường thực phẩm xung quanh, do đó, cũng không thể đặt toàn bộ trách nhiệm lên vai người tiêu dùng. Nhà nước, Bộ, ngành liên quan, các tổ chức chính trị, xã hội... cần vào cuộc song hành trong công cuộc bảo vệ, nâng cao sức khỏe toàn dân.

Để việc hình thành thói quen “bảo vệ trái tim khỏe mạnh” và thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh, cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, bền vững trong thời gian tới. Đặc biệt trong bối cảnh làn sóng tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến - những sản phẩm tiện lợi, dễ mua, dễ dùng, có thời hạn bảo quản dài được quảng cáo hấp dẫn với hình thức, bao bì bắt mắt cùng phụ gia, màu sắc kích thích cả vị giác và thị giác, phù hợp với nhịp sống bận rộn đang dần thay thế thực phẩm tươi trong khẩu phần, làm giảm chất lượng dinh dưỡng và kéo theo nhiều hệ lụy với sức khỏe.

Thói quen ăn uống lành mạnh được duy trì giúp phòng ngừa bệnh tim mạch, góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh.

Trên cơ sở thực tế, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia PGS.TS Trương Tuyết Mai cho rằng, cần đồng bộ các biện pháp chính sách bắt buộc về thuế, ghi nhãn, quảng cáo và môi trường thực phẩm học đường, kèm hệ thống giám sát đủ mạnh để đo lường tác động. Các nhà khoa học cần nghiên cứu cung cấp bằng chứng và bảo đảm kỹ thuật khi xây dựng chính sách.

Thạc sĩ Lê Thị Thu Hà, Trường Đại học Y tế công cộng cũng chỉ rõ, việc dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng nổi bật ở mặt trước bao bì là công cụ trực quan giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện sản phẩm chứa hàm lượng cao về muối, đường hoặc chất béo bão hòa chỉ trong vài giây. Khi thông tin được hiển thị rõ ràng, người dân sẽ chủ động đưa ra lựa chọn có lợi cho sức khỏe, đồng thời tạo áp lực tích cực buộc ngành công nghiệp thực phẩm phải tái cấu trúc công thức sản phẩm.

Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam TS. Angela Pratt nhấn mạnh WHO sẽ tích cực ủng hộ các chính sách y tế, truyền thông về các biện pháp tiến bộ như dán nhãn dinh dưỡng mặt trước. Ảnh: Hoàng Yến

Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam TS. Angela Pratt chia sẻ, trong những năm gần đây, Chính phủ đã đưa ra một số biện pháp quan trọng nhằm thúc đẩy chế độ ăn uống lành mạnh, WHO rất tự hào đã đồng hành hỗ trợ những nỗ lực này. Thời gian tới, WHO sẽ tích cực ủng hộ các chính sách y tế dựa trên bằng chứng, khuyến khích chủ động truyền thông về các biện pháp tiến bộ như dán nhãn dinh dưỡng mặt trước, kiểm soát quảng cáo thực phẩm không có lợi cho sức khỏe, tạo sự đồng thuận xã hội để các nhà hoạch định chính sách có cơ sở ban hành quy định bảo vệ sức khỏe.

Ngày Tim mạch Thế giới là dịp nâng cao nhận thức, cũng là lời nhắc nhở chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình “hãy bắt đầu chăm sóc trái tim từ những thay đổi nhỏ trong lối sống hàng ngày”. Mỗi thói quen lành mạnh được duy trì không chỉ giúp phòng ngừa bệnh tim mạch, mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống.