Bài 1: Phương tiện đông, hạ tầng chưa tương xứng

Lượng phương tiện rất lớn, tăng nhanh hàng năm đã khiến áp lực xe cộ lên hạ tầng giao thông đường bộ ngày càng gia tăng, ùn tắc giao thông thường trực trên các tuyến đường trục chính cả trong và ngoài khu vực trung tâm. Tình trạng này cho thấy đến nay các giải pháp kiểm soát giao thông của TP Hồ Chí Minh chưa thực sự mang lại hiệu quả…

Quá tải phương tiện giao thông tại một giao lộ ở TP Hồ Chí Minh.

Quá tải trong kiểm soát giao thông ở địa bàn cơ sở

Để ứng phó với tình trạng ùn tắc giao thông gia tăng, tháng 10/2025 ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị khẩn trương phối hợp đồng bộ để kéo giảm ùn tắc.

Trước đó, lãnh đạo thành phố và các sở, ngành đã nhận định, tình hình giao thông trên địa bàn tiếp tục diễn biến phức tạp khi mới chỉ thống kê sơ bộ đã cho ra con số 336 điểm có nguy cơ ùn tắc giao thông.

Trong số này có đến 186 điểm có nguy cơ ùn tắc giao thông cao, tập trung tại khu vực trung tâm và các tuyến cửa ngõ ra, vào trung tâm như tuyến QL13, cầu Phú Cường, QL1, QL22, nút giao An Phú, cảng Cát Lái, cảng Bình Dương… nguyên nhân chính được xác định là do nhu cầu vận chuyển hàng hóa và lưu lượng phương tiện tăng nhanh trong khi nhiều dự án, công trình giao thông trọng điểm đang đồng loạt triển khai. Đồng thời, ý thức chấp hành Luật Giao thông của một bộ phận người dân chưa cao, tình trạng lấn chiếm lòng lề đường, vỉa hè vẫn xảy ra.

Để kìm chế tình trạng ùn tắc phương tiện trên đường, Phó Chủ tịch Bùi Xuân Cường yêu cầu các sở, ngành, địa phương ưu tiên xử lý có trọng tâm, trọng điểm và quyết tâm khắc phục dứt điểm các điểm ùn tắc cục bộ.

Ở địa bàn cơ sở, thời gian qua do không đủ nhân lực để kiểm soát trật tự an toàn giao thông (TTATGT), nên với khu vực trung tâm thuộc phường Sài Gòn, lãnh đạo UBND phường này đã phải đề nghị UBND thành phố, Công an thành phố, Ban An toàn giao thông thành phố bổ sung thêm lực lượng vào các dịp lễ như Noel, Tết dương lịch, Tết âm lịch và các sự kiện lớn trong năm. Việc này nhằm hỗ trợ UBND phường - Ban An toàn giao thông phường tăng cường đảm bảo TTATGT tại các khu vực tập trung đông người dân, du khách trên địa bàn.

Ngoài ra, trong các giải pháp để quản lý địa bàn, phường Sài Gòn cũng xác định cụ thể từng điểm, tuyến đường phức tạp về TTATGT để phối hợp với các sở, ngành liên quan đề ra biện pháp giải quyết phù hợp.

Tương tự, phường Chợ Lớn là địa bàn có đến 10 bệnh viện tuyến đầu của Trung ương và thành phố, 35 điểm bán vé và chi nhánh của doanh nghiệp vận tải hành khách, hàng hóa cùng nhiều chợ truyền thống và hàng trăm cơ sở kinh doanh khác. Trong đó 2 tuyến đường Hồng Bàng và Nguyễn Chí Thanh thường xuyên xảy ra tình trạng xe dừng đón, trả khách. Vì vậy, ngoài việc duy trì 2 tổ Cảnh sát trật tự thường xuyên tuần tra, chốt chặn để đảm bảo TTATGT ở những điểm nóng, phường Chợ Lớn cũng đã phải đề nghị Đội CSGT đóng trên địa bàn tăng cường tuần tra kiểm soát, hỗ trợ xử lý vi phạm giao thông.

Chỉ trong 6 tháng cuối năm vừa qua, phường đã tổ chức 192 lượt tổ tuần tra kiểm soát, nhiều đợt phối hợp liên ngành, phối hợp với địa bàn giáp ranh để đảm bảo TTATGT. Song, lãnh đạo phường này cũng phải thừa nhận rằng, lực lượng phối hợp với thời gian có hạn, không kéo dài, phương tiện còn thiếu nên không đáp ứng được yêu cầu bảo đảm TTATGT tại địa phương.

Phó Chủ tịch UBND phường Dĩ An Võ Tường Văn nêu ra thực trạng, dù đã có biển báo cấm dừng, đỗ, hạn chế tải trọng trên nhiều tuyến đường, nhưng xe quá khổ, quá tải vẫn lưu thông, gây ùn tắc, tai nạn, hư hỏng đường sá. Từ đó phường phải đề nghị cơ quan chức năng của thành phố chỉ đạo Đội CSGT Rạch Chiếc tăng cường xử lý.

Công an TP Hồ Chí Minh cho rằng, trật tự lòng đường, vỉa hè là thước đo quan trọng phản ánh hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về đô thị và TTATGT. Những năm qua dù TP Hồ Chí Minh đã nhiều lần tổ chức ra quân, triển khai các đợt cao điểm, song tình hình lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh buôn bán, dừng đỗ phương tiện trái phép vẫn diễn biến phức tạp, tái diễn ở nhiều tuyến đường, nhiều khu vực, kể cả những tuyến đường chính và khu vực trung tâm.

Để giải quyết tình trạng này, ngoài vấn đề ứng dụng khoa học công nghệ để kiểm soát, Công an thành phố cũng đề nghị Ban An toàn Giao thông TP Hồ Chí Minh chỉ đạo Ban An toàn giao thông cấp xã tiếp tục xác định công tác lập lại trật tự lòng, lề đường là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Trong đó cần phân định rõ trách nhiệm quản lý địa bàn của chính quyền cơ sở, phát huy vai trò nòng cốt của Công an cấp xã trong nắm tình hình, phát hiện và xử lý vi phạm ngay từ đầu. Đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng vi phạm kéo dài, tái lấn chiếm sau xử lý.

Đầu tư camera giám sát giao thông

Đại diện Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị cho biết, sau hơn 10 năm ứng dụng khoa học công nghệ vào điều hành, giám sát giao thông, hiện nay trung tâm đang quản lý 1.316 camera, trong đó có 29 camera đo tốc độ, 31 camera xử lý hành vi vượt đèn đỏ và 7 trạm cân tự động, 73 bảng thông tin điện tử và thiết bị đo đếm phương tiện tự động...

Để tiếp tục mở rộng quy mô quản lý giao thông thông minh trên địa bàn, TP Hồ Chí Minh đã triển khai 2 dự án đầu tư công để mua sắm bổ sung 300 camera đo đếm lưu lượng phương tiện; 200 camera phục vụ giám sát giao thông; bổ sung 120 camera quan sát giao thông ở khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu; xây dựng hệ thống tiếp nhận dữ liệu lớn để có thể kết nối, thu thập dữ liệu từ giao thông động, tạo nguồn dữ liệu cho các hệ thống AI, “học máy”. Đây sẽ là nguồn dữ liệu đầu vào khổng lồ, tạo nền tảng cho việc chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.

Trước đó, báo cáo với Bộ Khoa học và Công nghệ vào cuối năm 2025, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh khẳng định, thành phố sẽ rà soát toàn bộ hệ thống camera giám sát trên địa bàn để tiến hành đánh giá, phân tích, đầu tư nâng cấp, thu thập hồ sơ kỹ thuật để có giải pháp kết nối dữ liệu tập trung về Trung tâm thông tin chỉ huy Công an Thành phố. Qua rà soát, hiện có 1.876 camera thuộc quản lý của Công an thành phố, 1.459 camera giám sát ANTT do UBND cấp huyện (cũ) trang bị cho Công an cấp huyện (cũ) và hơn 11.000 camera của Công an cấp xã và Đồn Công an. Do đó TP Hồ Chí Minh dự kiến sẽ triển khai mở rộng hệ thống camera giám sát của Công an thành phố với tổng kinh phí khoảng 1.500 tỷ đồng từ nguồn vốn trung hạn.

Trong Đề án kiểm soát khí thải đối với ôtô, xe gắn máy được đưa ra vào tháng 8/2025, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP Hồ Chí Minh cũng nêu ra thực trạng, nhu cầu đi lại bằng xe máy của người dân thành phố đã tăng gấp 2,2 lần sau hơn 20 năm; số lượng di chuyển bằng ôtô cũng đã tăng từ 214 nghìn chuyến đi/ngày lên 1,5 triệu chuyến đi/ngày trong quãng thời gian này. Lưu lượng giao thông tập trung cao ở khu vực trung tâm thành phố và các trục đường chính gây ra tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng ở nhiều tuyến đường trong giờ cao điểm.

Trung tâm Quản lý giao thông công cộng còn nhận định, người dân thành phố đang có xu hướng chuộng phương tiện cá nhân hơn sử dụng phương tiện giao thông công cộng và đang có sự dịch chuyển dần sang sử dụng xe ôtô. Điều này có thể dẫn đến tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng hơn trong tương lai nếu không triển khai các giải pháp quản lý giao thông phù hợp.

Từ đó phương án được cơ quan này đưa ra là lập vành đai vùng phát thải thấp ở khu vực trung tâm TP Hồ Chí Minh, lắp đặt hệ thống camera giám sát đối với phương tiện không đạt chuẩn lưu thông vào vùng này. Trước mắt giai đoạn 2026 - 2032 sẽ lắp đặt 58 camera tại tất cả các điểm ra, vào của vùng phát thải thấp và một số giao cắt của các tuyến đường huyết mạch, các nút giao thông quan trọng bên trong vành đai phát thải thấp và một số khu vực có mật độ giao thông cao. Từ năm 2032 trở đi, dự kiến sẽ có khoảng 200 camera giám sát được lắp đặt trên địa bàn thành phố.

Trong khi đó xu hướng gia tăng nhanh về số lượng phương tiện cá nhân vẫn chưa dừng lại khi tại hội nghị về đảm bảo TTATGT vào cuối tháng 1 vừa qua, lãnh đạo Công an TP Hồ Chí Minh đã thông tin, chỉ trong năm 2025 vừa qua đã có 88.810 ôtô, 265.074 xe máy các loại được đăng ký mới. Từ thực tiễn trên, Công an thành phố cho rằng, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ là xu thế tất yếu, yêu cầu khách quan để nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản lý Nhà nước về TTATGT.

Vì vậy, Ban An toàn giao thông TP Hồ Chí Minh cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số một cách đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm trong toàn bộ các lĩnh vực liên quan đến giao thông. Trước mắt cần tập trung hoàn thiện, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung về TTATGT, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành như Công an, xây dựng, đăng kiểm và chính quyền địa phương. Việc này sẽ phục vụ hiệu quả công tác phân tích, dự báo tình hình, nhận diện sớm nguy cơ ùn tắc, tai nạn giao thông và đề xuất giải pháp xử lý phù hợp.

Để tăng cường kiểm soát TTATGT trong tình hình hiện nay, Công an TP Hồ Chí Minh cho rằng cần đẩy mạnh ứng dụng hệ thống camera giám sát, trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát hiện, xử lý vi phạm, quản lý dòng phương tiện theo thời gian thực. Việc mở rộng phạm vi giám sát, nâng cao chất lượng dữ liệu hình ảnh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, mà còn nhanh chóng hình thành thói quen chấp hành nghiêm quy định pháp luật về giao thông của người đi đường, giảm dần việc phụ thuộc vào lực lượng trực tiếp ngoài đường.

Về lâu dài, Công an thành phố đề nghị cần quan tâm đầu tư, hoàn thiện Trung tâm Chỉ huy giao thông thông minh theo hướng tích hợp đa nguồn dữ liệu, kết nối đồng bộ với Trung tâm điều hành đô thị thông minh của TP Hồ Chí Minh. Từng bước hình thành mô hình quản lý giao thông hiện đại, chủ động dự báo sớm, xử lý nhanh, đáp ứng yêu cầu đảm bảo TTATGT trong giai đoạn phát triển mới của thành phố.

Bảo Sơn