Quan tâm xây dựng công trình xử lý rác thải sinh hoạt

Toàn cảnh Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam tại phường Đông Quang.

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, trong năm 2025 tổng khối lượng rác thải phát sinh trong toàn tỉnh khoảng 2.521 tấn/ngày, khối lượng rác được thu gom, xử lý là 2.361 tấn/ngày, đạt 93,68%. Lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) phát sinh hằng ngày được đưa về 16 bãi chôn lấp rác tập trung, 13 khu lò đốt rác và một số bãi chôn lấp rác nhỏ, tự phát ở các địa phương thông qua các công ty, tổ dịch vụ thu gom rác thải. Công nghệ xử lý rác thải của tỉnh hiện đang thực hiện theo 4 nhóm chính gồm: xử lý chôn lấp; xử lý đốt; tái chế, tái sử dụng và xử lý làm phân mùn hữu cơ. Trong đó, đáng chú ý là trên địa bàn tỉnh đã có một số nhà máy xử lý CTRSH quy mô lớn đang hoạt động như: Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam tại phường Đông Quang; khu xử lý chất thải Nghi Sơn tại xã Trường Lâm (giai đoạn 1); Nhà máy xử lý chất thải Vĩnh Lộc; các lò đốt rác thải tại xã Yên Định, Như Thanh...

Ví dụ như Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam có công suất 500 tấn/ngày đêm, sử dụng công nghệ hỗn hợp (sản xuất phân hữu cơ, tái chế phế liệu, đốt, chôn lấp tro xỉ và rác trơ) diện tích 16,5ha. Nhà máy này đi vào hoạt động từ ngày 1/1/2026, công suất tiếp nhận rác trung bình 470 tấn/ngày. Lượng rác thải được xử lý thuộc các phường, xã của TP Thanh Hóa, huyện Đông Sơn và vùng phụ cận huyện Quảng Xương cũ. Khu xử lý chất thải Nghi Sơn tại xã Trường Lâm (giai đoạn 1) có công suất là 120 tấn/ngày, xử lý toàn bộ rác thải sinh hoạt, công nghiệp của các địa phương thuộc thị xã Nghi Sơn cũ và Khu Kinh tế Nghi Sơn. Đối với Nhà máy xử lý chất thải Vĩnh Lộc, hiện đang hoạt động với công suất 40 tấn/ngày...

Mặc dù đã đưa vào hoạt động một số nhà máy, khu xử lý rác thải, tuy nhiên số lượng chưa nhiều, trong khi lượng rác thải phát sinh hằng ngày ở các địa phương lớn, nên tỷ lệ CTRSH xử lý bằng hình thức chôn lấp trên địa bàn tỉnh vẫn ở mức cao. Theo thống kê của ngành chức năng, tại phường Hạc Thành tỷ lệ CTRSH xử lý bằng hình thức chôn lấp trong năm 2025 chiếm 74,7%; tại phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn con số này lên tới trên 85%... Tỷ lệ chôn lấp cao dẫn đến một số bãi rác đã quá tải như bãi rác thải Trung Sơn tại phường Sầm Sơn, bãi rác thải núi Voi tại phường Bỉm Sơn. Ngoài ra, tại một số địa phương xuất hiện các bãi chứa rác nhỏ, tự phát tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường...

Trước thực trạng trên, tỉnh và ngành chức năng cũng như các địa phương đang tích cực triển khai các giải pháp, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý CTRSH. Trong đó có việc tập trung đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng thêm các nhà máy, khu xử lý CTRSH như: Dự án Nhà máy đốt rác phát điện tại phường Bỉm Sơn; Dự án Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn; Dự án khu xử lý chất thải Nghi Sơn tại xã Trường Lâm (giai đoạn 2); Dự án khu xử lý chất thải tập trung cấp vùng tại xã Sao Vàng... Các dự án này đều có công suất hoạt động lớn và có khả năng xử lý rác thải liên vùng.

Đơn cử Dự án khu xử lý chất thải tập trung cấp vùng tại xã Sao Vàng có công suất đốt rác 1.000 tấn/ngày và phát điện 12MW. Dự án này xử lý rác thải của các địa phương thuộc huyện Thọ Xuân cũ và vùng phụ cận cũng như các địa phương thuộc TP Thanh Hóa cũ. Theo dự kiến, tổng khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hằng ngày theo phạm vi thu gom, xử lý 796,28 tấn/ngày. Cùng với đó tiếp nhận xử lý rác thải công nghiệp của Khu Công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng, các cụm công nghiệp khác trên địa bàn các xã với khối lượng 200 tấn/ngày, bảo đảm khối lượng không vượt quá 1.000 tấn/ngày.

Liên quan đến dự án này, mới đây đoàn công tác của UBND tỉnh đã đi kiểm tra khu vực dự kiến đầu tư. Qua kiểm tra người đứng đầu UBND tỉnh yêu cầu trong tháng 7/2026 ngành chức năng và các đơn vị liên quan phải hoàn thành việc lựa chọn nhà đầu tư dự án. Khi đã lựa chọn được nhà đầu tư, phấn đấu đưa dự án vào vận hành sau 20 tháng thi công.

Có thể thấy, để nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý CTRSH, góp phần bảo vệ môi trường, mỹ quan đô thị, việc đầu tư đưa vào sử dụng các công trình xử lý rác thải là rất cần thiết. Đây vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là chiến lược lâu dài. Tuy nhiên, cùng với sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, ngành chức năng, rất cần những hành động cụ thể, thiết thực từ mỗi tổ chức, cá nhân như làm tốt việc phân loại, xử lý rác hữu cơ tại nơi phát sinh; hạn chế sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần và túi nilon khó phân hủy; trồng cây cải thiện không gian xanh; sử dụng năng lượng sạch và tham gia tích cực các hoạt động cộng đồng bảo vệ môi trường... Việc làm này sẽ góp phần tạo nên một sức mạnh to lớn để xây dựng một tương lai bền vững.

Bài và ảnh: Phong Sắc