Bài 1: Thực trạng và những vấn đề đặt ra

Trong những năm qua, việc triển khai các chủ trương, nghị quyết của Trung ương về phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và CĐS được Tỉnh ủy, UBND tỉnh Đồng Tháp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện.

Nhiều chương trình, kế hoạch, nhiệm vụ cụ thể được ban hành, góp phần từng bước nâng cao vai trò của KH-CN trong quản lý, điều hành và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

NHỮNG KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU

Tỉnh đã có những bước tiến trong việc phát triển KH-CN và đổi mới sáng tạo, với 5 tổ chức KH-CN công lập; 5 tổ chức KH-CN ngoài công lập; 5 văn phòng đại diện, chi nhánh; 29 doanh nghiệp KH-CN; 24 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Tỉnh Đồng Tháp thời gian qua đã có nhiều giải pháp phát triển Khoa học - công nghệ cũng như nguồn nhân lực trong ngành.

Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2025 tỉnh Đồng Tháp xếp thứ 18/34 tỉnh, thành.

Về hoạt động nghiên cứu, tỉnh đã nghiệm thu kết thúc 34 nhiệm vụ: Lĩnh vực khoa học nông nghiệp (13), khoa học kỹ thuật và công nghệ (6), khoa học xã hội (14), hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất chất lượng (1).

Qua đó, tỉnh đã xây dựng được 19 mô hình, 27 quy trình, 5 kỷ yếu Hội thảo khoa học, 2 bản đồ, 2 phần mềm, 8 phóng sự, 6 sổ tay; đào tạo 6 thạc sĩ, 3 tiến sĩ.

Các nhiệm vụ đã đóng góp 51 bài báo trên các tạp chí uy tín trong và ngoài nước; 100% nhiệm vụ có bài báo khoa học; sản phẩm được chuyển giao để tiếp nhận, nhân rộng trong sản xuất, kinh doanh.

Trong thời gian qua, hoạt động KH-CN và đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận nhiều mô hình, dự án tiêu biểu, mang lại hiệu quả rõ nét cả về kinh tế, xã hội và môi trường.

Nổi bật là các mô hình trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao gắn với thích ứng biến đổi khí hậu như: Xây dựng và chuẩn hóa quy trình canh tác sầu riêng an toàn, đáp ứng các tiêu chuẩn VietGAP/GLOBALG.A.P; phục hồi vườn sầu riêng sau hạn mặn, ứng dụng các giải pháp sinh học - hữu cơ đã giúp cây trồng phục hồi với tỷ lệ đạt từ 80% - 100%...

Riêng trong lĩnh vực phát triển chuỗi giá trị và công nghệ chế biến, nhiều dự án đã tạo được giá trị gia tăng bền vững. Điển hình là mô hình sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm cá tra, với quy mô xưởng đạt 10.000 tấn/năm.

Theo đánh giá tại Báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2025 của Tỉnh ủy Đồng Tháp khẳng định hoạt động KH-CN, đổi mới sáng tạo và CĐS trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả bước đầu, góp phần nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

“ĐIỂM NGHẼN” VỀ NHÂN LỰC

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy, nguồn nhân lực KH-CN vẫn là một trong những khâu còn hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện các mục tiêu đã đề ra.

Hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận nhiều mô hình, dự án tiêu biểu. Ảnh: MINH THÀNH

Tỉnh ủy cũng thẳng thắn chỉ rõ một trong những hạn chế lớn là nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ mới, công nghệ số; cơ chế thu hút, sử dụng nhân lực KH-CN chưa thật sự đáp ứng yêu cầu.

Đội ngũ cán bộ làm công tác KH-CN nhìn chung còn mỏng về số lượng, chưa đồng đều về trình độ chuyên môn, đặc biệt là nhân lực có khả năng nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới, công nghệ số và đổi mới sáng tạo.

Theo đồng chí Lê Quang Khôi, Giám đốc Sở KH-CN Đồng Tháp, tỉnh còn thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao trong KH-CN, CĐS và an toàn thông tin.

Nhân lực công nghệ thông tin hiện tại còn hạn chế về số lượng và thiếu hụt các kỹ năng chuyên sâu, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ mới và tiên tiến như: Trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn.

Sự thiếu hụt này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai các dự án KH-CN và CĐS có tính đột phá, khiến việc triển khai một số nhiệm vụ còn gặp khó khăn, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.

Thực tế cũng cho thấy, năng lực đáp ứng của đội ngũ nhân lực KH-CN chưa theo kịp yêu cầu cao về ứng dụng công nghệ, CĐS.

Việc phát triển nguồn nhân lực chưa thật sự đồng bộ giữa các lĩnh vực và các cấp. Ở một số nơi, việc bố trí, sử dụng cán bộ KH-CN vẫn còn mang tính kiêm nhiệm, chưa phát huy đầy đủ vai trò của đội ngũ được đào tạo chuyên môn.

Nhân lực công nghệ thông tin hiện tại còn hạn chế về số lượng và thiếu hụt các kỹ năng chuyên sâu. Ảnh: LÊ MINH

Ở góc độ đào tạo, Trường Đại học Đồng Tháp là cơ sở quan trọng. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Văn Thống, Hiệu trưởng Trường Đại học Đồng Tháp, nhà trường có khoảng 830 sinh viên đang theo học ngành Công nghệ thông tin, với đội ngũ giảng viên khoảng 40% đạt trình độ tiến sĩ.

Nhà trường định hướng đào tạo gắn với nhu cầu chuyển đổi số của tỉnh, tăng cường thực hành. Tuy nhiên, quy mô đào tạo hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu ngày càng tăng.

Mối liên kết giữa cơ sở đào tạo với các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị sử dụng lao động chưa thật sự chặt chẽ, ảnh hưởng đến khả năng phát huy hiệu quả nguồn nhân lực sau đào tạo.

Bên cạnh đó, cơ chế sử dụng và môi trường làm việc cho đội ngũ nhân lực KH-CN cũng còn nhiều bất cập.

Một số chính sách hỗ trợ nghiên cứu khoa học, khuyến khích đổi mới sáng tạo đã được ban hành, song việc triển khai còn gặp khó khăn, chưa tạo được động lực đủ mạnh để thu hút và giữ chân nhân lực có trình độ cao.

Giám đốc Sở KH-CN Lê Quang Khôi nhấn mạnh: “Muốn phát triển nguồn nhân lực KH-CN thì phải tạo được môi trường làm việc thuận lợi, khuyến khích sáng tạo và có cơ chế sử dụng phù hợp”.

Có thể thấy phát triển nguồn nhân lực KH-CN của Đồng Tháp vẫn đang đứng trước nhiều vấn đề đặt ra.

Việc nhận diện đúng thực trạng, chỉ rõ những hạn chế và nguyên nhân là tiền đề quan trọng để tỉnh xây dựng các định hướng và giải pháp phù hợp trong giai đoạn tiếp theo.

CAO THẮNG
(còn tiếp)