Bài 1: Tổ chức lại các động lực tăng trưởng

Sau hợp nhất, phía Bắc của tỉnh được định hướng phát huy lợi thế cửa khẩu, logistics, công nghiệp khai khoáng, luyện kim và du lịch; phía Nam phát huy thế mạnh về vùng nguyên liệu nông - lâm nghiệp gắn với chế biến. Yêu cầu đặt ra là kết nối những lợi thế đó trong một chỉnh thể.

Tỉnh Lào Cai có không gian phát triển rộng, hội tụ nhiều lợi thế về vùng nguyên liệu, công nghiệp, xuất nhập khẩu và du lịch.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định mục tiêu xây dựng Lào Cai trở thành cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, trung tâm kết nối giao thương giữa Việt Nam, ASEAN với vùng Tây Nam (Trung Quốc). Hạ tầng giao thông, đô thị, logistics và hạ tầng số được xác định là những khâu đột phá.

Theo ông Phí Công Hoan - Giám đốc Sở Xây dựng, sau hợp nhất tỉnh, hạ tầng giao thông, đô thị và cả vùng nông thôn được đặt trong một không gian rộng hơn. Các tuyến giao thông không chỉ phục vụ đi lại mà còn kết nối cao tốc với quốc lộ, khu công nghiệp, khu du lịch, khu kinh tế cửa khẩu và các đô thị trung tâm. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh triển khai 46 dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư trên 42.448 tỷ đồng; riêng năm 2026 khởi công mới 17 dự án. Cùng với đó là tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đang được triển khai, Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn Yên Bái - Lào Cai đã được thi công, nâng cấp lên 4 làn xe.

Năm 2025, toàn tỉnh giải ngân hơn 13.370 tỷ đồng vốn đầu tư công. Năm 2026, kế hoạch vốn được giao hơn 12.611 tỷ đồng, trong đó 2.339 tỷ đồng bố trí cho các dự án trọng điểm của tỉnh. Nguồn vốn này đang được đặt trong mục tiêu phát triển lớn hơn.

Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu GRDP theo giá hiện hành đạt trên 240.000 tỷ đồng, tăng trưởng GRDP bình quân từ 10%/năm trở lên; tổng vốn đầu tư thực hiện trong 5 năm trên 500.000 tỷ đồng; thu ngân sách Nhà nước năm 2030 đạt trên 32.000 tỷ đồng.

Trong điều kiện nguồn lực có hạn, không thể đầu tư dàn trải đã đặt ra yêu cầu cho tỉnh về lựa chọn. Dự án nào cần làm trước, công trình nào có khả năng tạo liên kết và mở rộng dư địa phát triển được xác định rõ.

Hạ tầng giao thông, đô thị, logistics và hạ tầng số được xác định là những khâu đột phá trong giai đoạn 2025 - 2030.

Muốn đạt mục tiêu đó, các động lực tăng trưởng phải được tổ chức lại. Công nghiệp - xây dựng được xác định chiếm 43,5% GRDP vào năm 2030, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng bình quân trên 12%/năm.

Cùng với công nghiệp, kinh tế cửa khẩu, logistics, du lịch và nông nghiệp giá trị cao được xác định là những động lực quan trọng. Mục tiêu đến năm 2030 là tổng giá trị hàng hóa xuất - nhập khẩu qua địa bàn đạt 10 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất - nhập khẩu đạt hơn 2,99 tỷ USD, tăng 34,83% so với cùng kỳ năm 2025.

Một chỉ dấu khác của cách tổ chức nguồn lực là quỹ đất công nghiệp. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu chuẩn bị hơn 500 ha mặt bằng sạch để thu hút đầu tư. Khu Công nghiệp Võ Lao có quy mô 482,6 ha, tổng vốn hơn 5.171 tỷ đồng được triển khai xây dựng.

Mới đây, Khu Công nghiệp Phú Xuân, tại xã Gia Phú liền kề Khu Công nghiệp Tằng Loỏng rộng 500 ha đã khởi công, được sự đồng thuận cao của người dân địa phương, sớm giao mặt bằng sạch.

Theo ông Vương Trinh Quốc - Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, một khu công nghiệp được quy hoạch trên bản đồ chỉ là khởi đầu. Bởi từ quyết định đầu tư đến mặt bằng sạch là chặng đường dài, trong đó, quyền lợi của người dân, tiến độ dự án và hiệu quả sử dụng đất phải được xử lý đồng thời. Đặc biệt, để thu hút doanh nghiệp tham gia vào các dự án, tỉnh cần có cơ chế ưu đãi phù hợp, nhất là nguồn “vốn mồi”.

Bởi vậy, “vốn mồi” không thể chỉ dừng ở số tiền ngân sách đã bố trí mà cần nhìn vào hiệu quả lan tỏa của nguồn vốn đó. Một tuyến đường tốt phải mở được không gian sản xuất hay phục vụ du lịch, dịch vụ xuất - nhập khẩu để tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông.

Đặc biệt, khi được đặt trong tổng thể quy hoạch, mỗi công trình trở thành một “mắt xích” trong chuỗi kết nối từ sản xuất đến thị trường. Như vậy, hạ tầng không chỉ là câu chuyện xây thêm đường, cầu, mục tiêu lớn hơn là tạo điều kiện để hàng hóa luân chuyển nhanh hơn, vùng nguyên liệu kết nối tốt hơn, doanh nghiệp tiếp cận thị trường thuận lợi hơn và các chuỗi sản xuất có thể mở rộng.

Nhìn vào hạ tầng sẽ thấy được cách một địa phương đang lựa chọn không gian để phát triển. Những tuyến đường mới hướng tới vùng sản xuất, khu công nghiệp, cửa khẩu và các trung tâm đô thị. Và để những tuyến đường ấy hình thành, quyết sách phải gặp được nguồn lực và lòng dân.

Bài 2: Từ chủ trương đến lòng dân

Trình bày: Hữu Huỳnh