Bài 1: Xây dựng 'pháo đài' kinh tế và an ninh nơi địa đầu Tổ quốc

Các địa phương trên cả nước nói chung, tỉnh Lào Cai nói riêng cụ thể hóa “5 điểm tựa” kinh tế nhà nước theo Nghị quyết số 79-NQ/TW bằng cách tập trung vào đảm bảo an ninh kinh tế biên giới; ổn định thị trường; dẫn dắt đầu tư tư nhân; đổi mới công nghệ và liêm chính quản trị.

Một góc trung tâm tỉnh Lào Cai hôm nay.

Tại tỉnh Lào Cai - “điểm chạm” quan trọng nhất của hành lang kinh tế Bắc - Nam, việc cụ thể hóa nghị quyết đang trở thành cuộc cách mạng về tư duy: Biến vị thế "cửa ngõ" thành "pháo đài" chủ quyền kinh tế.

Việc thực hiện Nghị quyết 79-NQ/TW, ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đã tạo ra luồng sinh khí mới cho tỉnh. Không chỉ dừng lại ở con số tăng trưởng, cụ thể hóa mục tiêu biến kinh tế nhà nước thành điểm tựa vững chắc để bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia trong tình hình mới đang là nhiệm vụ cấp thiết.

Lào Cai giữ vị trí chiến lược trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Trong bối cảnh tình hình thế giới biến động phức tạp, việc thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW tại Lào Cai không chỉ đơn thuần là bài toán tăng trưởng, mà là yêu cầu tự cường để bảo vệ chủ quyền quốc gia từ sớm, từ xa thông qua các trụ cột kinh tế; xác định phát triển kinh tế không tách rời nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền. Do đó, để xác lập lộ trình đưa các doanh nghiệp nhà nước và hạ tầng kinh tế trọng điểm trở thành động lực tại vùng biên giới cần tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, khẳng định vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước trong hạ tầng chiến lược. Xác định hạ tầng giao thông và logistics là “mạch máu” của chủ quyền kinh tế, cần tập trung nguồn lực công vào các dự án có tính chất xoay chuyển cục diện: Quyết tâm hoàn thành tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng nhằm tạo sự kết nối đồng bộ, phá vỡ thế độc đạo và tăng tính tự chủ trong lưu thông hàng hóa quốc tế. Qua đó, kết nối trực tiếp với mạng lưới đường sắt xuyên Á, giảm chi phí logistics xuống mức tối thiểu, giúp hàng hóa Việt Nam cạnh tranh sòng phẳng. Kết nối đồng bộ khổ đường sắt với mạng lưới quốc tế không chỉ thúc đẩy giao thương mà còn đảm bảo năng lực hậu cần quốc phòng nhanh chóng trong các tình huống khẩn cấp.

Xây dựng Cảng hàng không Sa Pa được xác định là công trình lưỡng dụng. Bên cạnh phục vụ du lịch, đây là mắt xích quan trọng trong mạng lưới an ninh vùng trời và cứu hộ, cứu nạn khu vực Tây Bắc. Tiếp tục đẩy mạnh triển khai “Cửa khẩu số” tại Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai, nơi dữ liệu và công nghệ do chúng ta làm chủ, đảm bảo an ninh thông tin và minh bạch hóa các dòng chảy kinh tế qua biên giới. Trong kỷ nguyên số, chủ quyền không chỉ là tấc đất mà còn là dữ liệu, với mô hình này, mỗi quy trình thông quan đều được số hóa và kiểm soát chặt chẽ bởi nền tảng công nghệ nội địa. Làm chủ “dòng chảy số” giúp tỉnh kiểm soát dòng tiền và dòng hàng một cách tuyệt đối, tránh thất thoát thuế và "chảy máu" ngoại tệ; ngăn chặn hiệu quả gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái, đồng thời tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ tối đa lợi ích của các doanh nghiệp trong nước, bảo vệ nền sản xuất nội địa và an ninh dữ liệu quốc gia trước các nguy cơ tấn công mạng vào hạ tầng kinh tế.

Thứ hai, bảo đảm an ninh nguyên liệu và năng lượng thông qua chuỗi giá trị sản xuất. Trong nhiều thập niên, kinh tế cửa khẩu của chúng ta thường rơi vào trạng thái “thụ động” theo nhịp độ biên mậu. Hiện nay, để nâng cao năng lực nội tại, cần kiên quyết chuyển đổi mô hình từ “khai thác thô” sang “chế biến sâu”: Tập trung phát triển Khu Công nghiệp Tằng Loỏng thành trung tâm luyện kim, hóa chất quy mô quốc gia. Tập trung nguồn lực nhà nước vào Khu công nghiệp hóa chất - luyện kim Tằng Loỏng không đơn thuần là giải quyết bài toán tăng trưởng GRDP. Nhìn từ góc độ an ninh, đây là cách Việt Nam “giữ chân” nguồn tài nguyên chiến lược. Khi làm chủ công nghệ chế biến sâu apatit và đồng, chúng ta không chỉ bán sản phẩm, mà nắm giữ quyền chi phối nguyên liệu đầu vào, tự chủ nguồn nguyên liệu cho nông nghiệp (phân bón) và công nghiệp nặng, giảm sự lệ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ nước ngoài.

Phát triển hệ thống năng lượng tái tạo và lưới điện biên giới, đảm bảo trong mọi tình huống, các vùng trọng yếu về quốc phòng luôn tự chủ được nguồn năng lượng. Ưu tiên các dự án thủy điện nhỏ và vừa gắn liền với bảo vệ rừng đầu nguồn, đảm bảo cung ứng điện liên tục cho các cụm dân cư sát biên giới.

Thứ ba, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với xây dựng thế trận an ninh nhân dân. Chủ quyền kinh tế chỉ thực sự bền vững khi "bám rễ" vào lòng dân. Điểm đặc biệt trong cách triển khai của Lào Cai là đưa dân cư thành một phần của hệ sinh thái kinh tế nhà nước. Nhà nước hỗ trợ vốn và kỹ thuật để đồng bào các dân tộc phát triển dược liệu và nông nghiệp đặc hữu; gắn việc giao đất, giao rừng với hỗ trợ sinh kế bền vững. Khi đời sống đồng bào các dân tộc được ấm no ngay trên mảnh đất quê hương, “thế trận lòng dân” được củng cố, mỗi bản làng sẽ trở thành tiền đồn kinh tế vững chắc, mỗi người dân là chiến sĩ bảo vệ chủ quyền kinh tế, họ đồng thời là những “cột mốc sống” khẳng định chủ quyền lãnh thổ.

Phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã tại các xã vùng sâu, vùng xa dưới sự hỗ trợ của các doanh nghiệp nhà nước để giảm nghèo bền vững, triệt tiêu các nguy cơ lợi dụng vấn đề kinh tế để gây mất an ninh chính trị. Triển khai các dự án giãn dân biên giới kết hợp xây dựng hạ tầng điện, đường, trường, trạm. Đây là cách cụ thể hóa quan điểm “dân có giàu, biên giới mới bền” của Nghị quyết số 79-NQ/TW.

Việc cụ thể hóa Nghị quyết 79-NQ/TW không chỉ là nhiệm vụ kinh tế thuần túy. Với những bước đi bài bản và quyết liệt, Lào Cai đang chứng minh rằng: Nền kinh tế mạnh, tự chủ và lấy Nhà nước làm chủ đạo chính là tấm khiên vững chắc nhất để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Trình bày: Thanh Ba

THANH TÂM - LỆ HẰNG