Bài 2: Mở lối cho doanh nghiệp tái gia nhập thị trường
Qua chiến dịch làm sạch mã số thuế, đã có 3.554 doanh nghiệp quay trở lại sản xuất, kinh doanh. Điều này cho thấy, làm sạch mã số thuế không đồng nghĩa với việc “đóng sập” cánh cửa kinh doanh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động. Ngược lại, đây là quá trình tháo gỡ những “điểm nghẽn” về thủ tục, giúp các doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoạt động thực chất dễ dàng khôi phục và tái gia nhập thị trường hoặc hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động.
Bài 1: Hàng trăm nghìn mã số thuế cần được “làm sạch” và chuẩn hóa
Hơn 3.500 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động
Ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, công tác xử lý hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế là nhiệm vụ thường xuyên của ngành. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, cơ quan thuế cũng gặp khó khăn về nguồn lực, đặc biệt là tình trạng doanh nghiệp ngừng kinh doanh nhưng không thông báo cho cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh.
Từ thực tiễn trên, năm 2026, Cục Thuế đã nâng nhiệm vụ này thành Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” và triển khai thống nhất trong toàn ngành. Mục tiêu của chiến dịch là tập trung rà soát, làm sạch, chuẩn hóa và giảm số người nộp thuế đang ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế - trạng thái 03 và không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký - trạng thái 06; đồng thời kiểm soát phát sinh mới, không để hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động bị tồn đọng.
Công chức Thuế tỉnh Nghệ An làm việc với hộ kinh doanh về các nghiệp vụ thuế. Ảnh: Đức Thanh
Đại diện Cục Thuế khẳng định, quan điểm xuyên suốt của ngành Thuế là lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ, nhưng đồng thời bảo đảm kỷ cương quản lý thuế; phân loại rõ hồ sơ để xử lý theo mức độ rủi ro, hồ sơ đủ điều kiện thì hỗ trợ giải quyết nhanh, hồ sơ có dấu hiệu rủi ro thì tăng cường kiểm tra, xác minh và phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền để xử lý.
Chiến dịch được triển khai trên nền tảng dữ liệu, chuyển đổi số, phân nhóm rủi ro; gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu cơ quan thuế và hiệu quả xử lý thực chất; phân công cụ thể đến từng công chức thuế với sự kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện.
Tạo cơ chế linh hoạt, thuận lợi nhất cho doanh nghiệp
Bà Nguyễn Thị Thu - Trưởng ban Nghiệp vụ (Cục Thuế) cho biết, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại buổi làm việc với Bộ Tài chính và bộ, ngành, cơ quan liên quan vào ngày 10/9/2026 về việc cần rút gọn quy trình giải thể, thủ tục phá sản cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tránh tình trạng doanh nghiệp “gia nhập thị trường đã khó, chấm dứt hoạt động, rời khỏi thị trường còn khó hơn”, ngành Thuế đang khẩn trương tổng hợp và đề xuất các cấp có thẩm quyền các giải pháp xem xét tháo gỡ. Mục tiêu là tạo cơ chế linh hoạt, thuận lợi nhất để doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ, chính thức khép lại hoặc yên tâm quay trở lại hoạt động kinh doanh.
Ông Mai Sơn chia sẻ, Cục Thuế đã và đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp và tăng cường phối hợp liên ngành trong rà soát làm sạch mã số thuế. Trong đó, Cục Thuế đang phối hợp với Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) để rà soát, chuẩn hóa thông tin định danh của người đại diện pháp luật đối với doanh nghiệp ở trạng thái 03, 06, phục vụ công tác liên hệ, hướng dẫn người nộp thuế và xác minh thông tin quản lý thuế.
Với cơ quan đăng ký kinh doanh, Cục Thuế đã đề nghị tăng cường phối hợp trong xử lý doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định và hoàn tất thủ tục giải thể đối với các doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế…
Ngoài ra, Cục Thuế đang phối hợp với các cơ quan liên quan để làm rõ trách nhiệm xử lý các trường hợp cá nhân bị giả mạo, sử dụng trái phép thông tin để thành lập doanh nghiệp, theo hướng bảo vệ quyền lợi của cá nhân bị hại và tách bạch với nghĩa vụ của pháp nhân được thành lập trái phép.
Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn, trong 8 tháng năm 2026, ngành Thuế đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 doanh nghiệp/tổ chức, bao gồm 23.017 doanh nghiệp/tổ chức đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong năm 2026 và gần 72.000 doanh nghiệp/tổ chức có hồ sơ nộp từ năm 2025 về trước, là các trường hợp được cơ quan thuế xử lý trong chiến dịch làm sạch mã số thuế.
Đáng chú ý, thông qua chiến dịch làm sạch mã số thuế, ngành Thuế đã hỗ trợ rà soát, làm thủ tục khôi phục mã số thuế cho 3.554 doanh nghiệp ở trạng thái 03, 06 hoàn thành nghĩa vụ để chính thức quay trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp
Thực tế trong giai đoạn nền kinh tế chịu nhiều biến động, không ít doanh nghiệp gặp khó khăn phải tạm ngừng hoạt động hoặc thay đổi địa điểm trụ sở để tiết giảm chi phí. Do chậm cập nhật thủ tục hành chính, nhiều doanh nghiệp rơi vào trạng thái “người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”.
Điển hình như Công ty TNHH Sản xuất và Dịch vụ Thương mại Quốc Huy, mã số thuế: 4601242339, có địa chỉ tại số 21, tổ 4, phường Quán Triều, tỉnh Thái Nguyên, chuyên sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng. Đại diện doanh nghiệp cho biết, do gặp khó khăn về dòng vốn, đặc biệt từ khi dịch Covid-19 bùng phát, nên đã ngừng kinh doanh tại địa chỉ đăng ký, nhưng chưa bị thu hồi giấy phép và chưa bị chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Qua chiến dịch làm sạch mã số thuế, cơ quan thuế khuyến cáo, người nộp thuế cần phân biệt rõ: “không phát sinh số thuế phải nộp” và “không phải nộp hồ sơ khai thuế” là hai vấn đề khác nhau. Đặc biệt, người nộp thuế không nên tự suy luận rằng “không có thuế phải nộp thì không cần khai” mà cần xác định đúng trường hợp cụ thể theo quy định của pháp luật.
Qua chiến dịch làm sạch mã số thuế, doanh nghiệp đã có hồ sơ đề nghị khôi phục mã số thuế nộp ngày 20/8/2026. Căn cứ hồ sơ của doanh nghiệp và việc hoàn tất nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước, Thuế tỉnh Thái Nguyên đã ban hành thông báo khôi phục mã số thuế cho Công ty TNHH Sản xuất và Dịch vụ Thương mại Quốc Huy. Theo đó, kể từ ngày 17/9/2026, doanh nghiệp này tiếp tục được phép sử dụng mã số thuế đã khôi phục để kê khai, nộp thuế và thực hiện các thủ tục khác theo quy định của pháp luật. Theo phản ánh của doanh nghiệp, được sự hỗ trợ của cơ quan thuế, thủ tục khôi phục mã số thuế cũng không quá phức tạp.
Tuy nhiên, cũng có trường hợp doanh nghiệp ngừng kinh doanh trong nhiều năm nhưng không thực hiện đầy đủ các thủ tục giải thể, đóng mã số thuế; hay người nộp thuế bị lợi dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Điển hình như Công ty TNHH thương mại dịch vụ Nguyễn Gia (Hà Nội), khi cơ quan thuế thực hiện chiến dịch làm sạch mã số thuế, doanh nghiệp mới tìm hiểu làm thủ tục đóng mã số thuế, thì các nghĩa vụ liên quan doanh nghiệp còn phải xử lý lên tới gần 100 triệu đồng.
Theo phản ánh của một số người nộp thuế, doanh nghiệp đang gặp khó khăn với thủ tục giải thể, đóng mã số thuế. Do không hoạt động, không có doanh thu, không xuất hóa đơn, doanh nghiệp bị bỏ trôi trong nhiều năm nên đến khi thực hiện thủ tục đóng mã số thuế, số tiền phạt, tiền chậm nộp khá lớn, quá sức của người nộp thuế.
Nêu quan điểm về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Được - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng, việc làm sạch mã số thuế là hết sức cần thiết, bởi doanh nghiệp không duy trì địa chỉ hoạt động theo đăng ký sẽ gây khó khăn cho quản lý nhà nước, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro cho các đối tác trong khấu trừ thuế, hạch toán chi phí hay hoàn thuế.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, theo ông Được, cần có cơ chế giải quyết linh hoạt, thuận lợi nhất cho người nộp thuế trong mọi trường hợp. Trong dài hạn, cần vừa hỗ trợ người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời xử lý nghiêm đối với doanh nghiệp lập ra chỉ để mua bán hóa đơn, nhằm đảm bảo tính răn đe để người nộp thuế có trách nhiệm hơn khi thành lập doanh nghiệp.