Bài 2: Trao cơ hội để người sau cai đứng vững

“Cho tôi một cơ hội để làm ăn”

Trong cửa hàng nhỏ ở xóm Hòa Trung, xã Quảng Uyên, những con vịt quay được xếp ngay ngắn chờ khách. Công việc bình thường ấy với nhiều người có thể không có gì đặc biệt. Nhưng với anh Dương Văn Sơn, đó là dấu mốc của một cuộc sống khác.

Sau cai nghiện, anh chỉ mong mọi người thông cảm, bỏ qua những lỗi lầm trước đây và cho mình cơ hội làm ăn. Tháng 6/2026, anh Sơn là người đầu tiên trên địa bàn xã được tiếp cận nguồn vốn tín dụng dành cho người sau cai nghiện ma túy theo Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, với số tiền 200 triệu đồng từ Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Quảng Hòa.

Anh Dương Văn Sơn, xã Quảng Uyên nhận nguồn vốn vay từ Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Quảng Hoà để phát triển sinh kế sau cai nghiện.

Có vốn trong tay, vợ chồng anh bàn nhau mở cửa hàng vịt quay - món ăn quen thuộc của người dân địa phương. Những ngày đầu còn bỡ ngỡ, họ vừa làm vừa học cách chế biến, giữ hương vị phù hợp với khách hàng. Công việc tuy không lớn nhưng đều đặn.

Thu nhập chưa lớn, nhưng với gia đình anh Sơn, có công việc, có đồng ra đồng vào là một thay đổi đáng kể. “Bây giờ cuộc sống gia đình tôi ổn định hơn trước, đủ ăn. Mình có công việc thì cũng thấy tự tin hơn”, anh Sơn chia sẻ.

Vợ chồng anh Dương Văn Sơn với cửa hàng bán vịt quay.

Sau những năm tháng lầm lỡ, mặc cảm đôi khi trở thành rào cản lớn. Có vốn nhưng không có niềm tin, có nghề nhưng không có nơi làm việc, người sau cai rất khó bắt đầu lại. Bởi vậy, một khoản vay chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng.

Theo chị Phạm Thị Yên, vợ anh Sơn, để chồng cai nghiện thành công là một nỗ lực rất lớn của gia đình. Nhưng để anh thực sự trở lại với cuộc sống cũng cần sự động viên của người thân, sự sẻ chia của xóm làng và sự quan tâm của chính quyền, lực lượng Công an. “Các chú Công an thường xuyên qua hỏi thăm việc buôn bán của gia đình, xem có khó khăn, vướng mắc gì không. Mình thấy được quan tâm nên cũng có thêm động lực để cố gắng”, chị Yên chia sẻ.

Sau khi chính sách có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Quảng Hòa chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng công an và các tổ chức đoàn thể rà soát đối tượng, tuyên truyền chính sách, hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ vay vốn.

Theo quy định, người sau cai nghiện ma túy có nhu cầu học nghề được vay vốn tối đa 4 triệu đồng/tháng theo thời gian học thực tế; người có nhu cầu sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm được vay tối đa 200 triệu đồng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh sử dụng lao động là người sau cai nghiện ma túy được vay tối đa 2 tỷ đồng để mở rộng sản xuất, tạo việc làm.

Công an xã Quảng Uyên tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật cho người dân cùng học sinh trên địa bàn nhằm nâng cao ý thức cảnh giác và chấp hành pháp luật.

Trao đổi với PV Báo CAND, Giám đốc Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Quảng Hòa Nguyễn Hữu Điệp cho biết, đơn vị tiếp tục phối hợp với các địa phương, tổ chức đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền chính sách đến người dân, nhất là người sau cai nghiện; tổ chức tập huấn cho các tổ chức hội, đoàn thể, tổ tiết kiệm và vay vốn; đồng thời rà soát, hướng dẫn để các đối tượng đủ điều kiện được tiếp cận nguồn vốn kịp thời.

Theo Đại úy Nông Văn Tân, Phó Trưởng Công an xã Quảng Uyên, với người sau cai, có việc làm và được động viên là yếu tố quan trọng để ổn định cuộc sống. “Có việc, có thu nhập, họ sẽ tự tin hơn, lo cho gia đình và tránh xa ma túy. Chúng tôi thường xuyên hỏi thăm, động viên anh Sơn trong làm ăn. Cuộc sống ổn định thì gia đình yên tâm, xóm làng cũng bình yên hơn”, Đại úy Tân chia sẻ.

Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Cao Bằng không chỉ là nơi điều trị mà đang trở thành nơi khơi dậy ý chí, thay đổi nhận thức và mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho hàng trăm học viên.

Sau hơn 1 năm Công an tỉnh tiếp nhận quản lý nhà nước về cai nghiện và quản lý sau cai, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Cao Bằng phối hợp Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh từng bước đưa công tác này vào nền nếp, bảo đảm an ninh, an toàn, hướng tới môi trường cai nghiện nghiêm túc, nhân văn.

Tính đến ngày 17/8/2026, Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh đang quản lý, điều trị 163 người, trong đó 162 người cai nghiện bắt buộc. Người cai nghiện được khám, đánh giá sức khỏe, phân loại và xây dựng phương án điều trị phù hợp.

Đại úy Lê Minh Tuyên, Phó trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Cao Bằng cho biết, dạy nghề, định hướng việc làm được chú trọng, giúp người cai nghiện có thêm cơ hội ổn định cuộc sống sau khi trở về địa phương. Năm 2025, Cơ sở phối hợp Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh tư vấn, giới thiệu việc làm, học nghề và cung cấp thông tin thị trường lao động cho 120 người. Năm 2026, phối hợp Trường Cao đẳng Cao Bằng tổ chức 2 lớp đào tạo sơ cấp cho 80 người, với các nghề trồng trọt, sản xuất cây lâm nghiệp, chăn nuôi gà, lợn hữu cơ.

Việc đào tạo nghề được định hướng gắn với nhu cầu thực tế và khả năng tìm việc tại địa phương. Có nghề, có việc làm, thu nhập ổn định sẽ giúp người sau cai tự tin, giảm mặc cảm và hạn chế nguy cơ tái nghiện. Vì vậy, công tác quản lý sau cai được thực hiện theo hướng quản lý gắn với hỗ trợ, từ tư vấn, giới thiệu việc làm đến tạo sinh kế, giúp người sau cai từng bước ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng.

Đến ngày 14/8/2026, toàn tỉnh quản lý sau cai 465 người, trong đó 76 người có việc làm. 100% người chuẩn bị tái hòa nhập được thông báo cho địa phương để phối hợp quản lý, hỗ trợ, phòng ngừa tái nghiện; đồng thời được tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ ổn định cuộc sống.

Thực hiện Quyết định 08/2026/QĐ-TTg về tín dụng đối với người sau cai, toàn tỉnh có 9 người có nhu cầu vay vốn, trong đó 3 người đã được giải ngân với tổng số tiền 500 triệu đồng, góp phần tạo sinh kế, giúp người sau cai từng bước tái hòa nhập cộng đồng.

Nhiều mô hình tái hòa nhập cộng đồng tại Cao Bằng được triển khai hiệu quả, nổi bật là việc kết hợp hỗ trợ sinh kế, tín dụng ưu đãi và các câu lạc bộ cảm hóa, giúp người chấp hành xong án phạt tù ổn định cuộc sống.

Không để “vùng xanh” chỉ là danh hiệu

Ở xóm Thống Nhất, xã Hạ Lang, câu chuyện của Vi Văn Kiên, Hoàng Văn Bảo và những người từng nghiện ma túy cho thấy quá trình trở lại cuộc sống bình thường không thể hoàn thành trong ngày một ngày hai. Sau những năm tháng khó khăn, có người trở lại làm đồng áng, có người bốc xếp hàng hóa. Những công việc giản dị giúp họ có thu nhập, chăm lo gia đình. Anh Vi Văn Kiên đã làm được nhà mới; hai người con chăm chỉ học hành.

Ở xã Kim Đồng, một trong những xã được công nhận “không ma túy” năm 2025, yêu cầu giữ vững kết quả được đặt ra ngay sau khi địa bàn đạt tiêu chí.

Xã Kim Đồng mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 xã Thái Cường, Hồng Nam và Kim Đồng, với 16 xóm, 1.373 hộ và hơn 6.000 nhân khẩu. Địa bàn rộng, địa hình đồi núi chia cắt, giao thông còn nhiều khó khăn, khiến việc nắm tình hình, quản lý địa bàn càng đòi hỏi lực lượng Công an phải bám cơ sở.

Theo Thượng tá Chu Văn Lịch, Trưởng Công an xã Kim Đồng, xây dựng địa bàn “không ma túy” đã khó, giữ được kết quả còn khó hơn. Công an xã chủ động tham mưu UBND xã triển khai đồng bộ các biện pháp, từ tuyên truyền, phòng ngừa đến quản lý địa bàn; thường xuyên xuống từng xóm, nắm tình hình từng hộ, kịp thời nhận diện những nguy cơ phát sinh.

Tại các địa bàn cơ sở, lực lượng Công an xã đã chủ động bám địa bàn, triển khai công tác tuyên truyền sát với thực tiễn đời sống của nhân dân.

Trao đổi với PV Báo CAND, ông Lê Hải Hòa, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng, Trưởng Ban Chỉ đạo phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tỉnh cho rằng, xây dựng “xã không ma túy” bền vững phải lấy phòng ngừa làm trọng tâm, bắt đầu từ cơ sở.

Cùng với quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai, cần huy động gia đình, nhà trường, đoàn thể, người có uy tín và người dân cùng tham gia nhận diện, ngăn ngừa nguy cơ. Tỉnh định hướng thực hiện “4 giảm”: Giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại và giảm phạm vi ảnh hưởng của ma túy.

Công an xã Kim Đồng thường xuyên xuống các hộ dân tuyên truyền pháp luật.

Trong đó, hỗ trợ người sau cai có một vị trí riêng. Cai nghiện thành công chưa phải điểm kết thúc. Người sau cai cần được tư vấn, học nghề, tạo việc làm và có sự đồng hành của gia đình, cộng đồng để tái hòa nhập. Khi họ có thể đứng vững bằng lao động, đó cũng là thêm một “lá chắn” giúp ngăn ma túy quay trở lại.

Tỉnh cũng định hướng củng cố, nhân rộng các mô hình “Tổ, xóm không ma túy”, lấy khu dân cư làm nền tảng để xây dựng và giữ vững các xã, phường không ma túy. Mục tiêu đến năm 2030, trên 50% số xã, phường của Cao Bằng đạt tiêu chí “không ma túy”.

Nhưng để những địa bàn ấy thực sự bình yên, không thể chỉ nhìn vào số xã được công nhận. Một địa bàn bền vững phải là nơi người từng lầm lỗi có cơ hội làm lại; thanh thiếu niên được bảo vệ trước nguy cơ; gia đình biết cách nhận diện vấn đề; cộng đồng không quay lưng với người sau cai.

Ở Quảng Uyên, quán vịt quay của vợ chồng anh Sơn vẫn đỏ lửa. Ở Hạ Lang, những người từng sa vào ma túy tiếp tục làm ruộng, làm thuê, chăm lo con cái. Những cuộc đời đang trở lại ấy, mỗi người đứng vững, thoát khỏi ma túy là một nguy cơ được giảm đi, một gia đình được giữ lại và một “lá chắn” được dựng thêm để cộng đồng dần sạch bóng ma túy.