Bài 3: Hà Nội quyết tâm xóa chung cư cũ

Năm 2026 được kỳ vọng sẽ là cột mốc tạo ra bước chuyển biến về hoạt động cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, một trong những bài toán hóc búa nhất của quá trình đô thị hóa tại TP Hà Nội trong nhiều năm qua.

Khởi động dự án đầu tiên

Hiện nay, toàn địa bàn Hà Nội có hơn 2.160 nhà chung cư cũ, tập trung tại 48 xã, phường và phần lớn được xây dựng từ trước năm 1994. Với kết cấu tường gạch chịu lực hoặc bê tông lắp ghép từ 2 đến 6 tầng, đại đa số các công trình này đã hết niên hạn sử dụng. Nhiều nơi thậm chí đã bị xếp hạng nguy hiểm cấp độ D - cấp độ cao nhất, đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng của hàng ngàn hộ dân.

 Hiện trạng chung cư số 51 Huỳnh Thúc Kháng, Hà Nội, trước khi cải tạo

Hiện trạng chung cư số 51 Huỳnh Thúc Kháng, Hà Nội, trước khi cải tạo

Sự đình trệ này là hệ quả của nhiều vướng mắc liên quan đến quy hoạch, cơ chế đền bù và sự đồng thuận của người dân. Vấn đề này liên tục được cử tri phản ánh qua nhiều nhiệm kỳ, đòi hỏi thành phố phải có những giải pháp mang tính đột phá và quyết liệt hơn.

Sau nhiều năm chờ đợi, Hà Nội chính thức khởi công dự án cải tạo chung cư số 51 Huỳnh Thúc Kháng, đã phát đi một tín hiệu vô cùng tích cực. Dự án do Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Bách Khoa làm chủ đầu tư trên khu đất hơn 1.200m², quy mô 13 tầng nổi và 5 tầng hầm, cung cấp 42 căn hộ tái định cư đồng bộ về hạ tầng, PCCC và tiện ích. Dự kiến bàn giao vào quý IV-2027. Đây chính là "phát súng" đầu tiên tiếp thêm niềm tin cho người dân Thủ đô.

Theo danh mục dự kiến từ Sở Xây dựng Hà Nội, 9 dự án được chọn để khởi công trong năm 2026 đều nằm tại các khu vực trung tâm, nơi có mật độ dân cư cao và hạ tầng đã xuống cấp nghiêm trọng.

Cụ thể, các khu tập thể lớn mang tính biểu tượng như Giảng Võ, Ngọc Khánh và Thành Công (cùng thuộc phường Giảng Võ); khu tập thể Ban Vật giá Chính phủ và tập thể Bộ Tư pháp (phường Ngọc Hà); khu tập thể 3 tầng (phường Hà Đông); nhà chung cư tại số 23 Hàng Tre; 162 Trần Quang Khải; 15C Trần Khánh Dư; khu tập thể Trương Định (gồm các tòa nhà A, B, C, D, E, H1, H2, H3, H4, H5 và vùng phụ cận thuộc phường Tương Mai); khu tập thể Thanh Xuân Bắc (phường Thanh Xuân).

Quyết tâm của chính quyền

Việc đưa các khu tập thể quy mô lớn này vào danh mục khởi công, thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn của chính quyền thành phố trong việc chỉnh trang, tái thiết không gian đô thị.

Để hiện thực hóa mục tiêu khởi công 9 dự án tiếp theo trong năm 2026, Sở Xây dựng Hà Nội yêu cầu triển khai đồng bộ hai giải pháp then chốt. Thứ nhất, đẩy nhanh quy hoạch, tập trung hoàn thành lập và phê duyệt quy hoạch chi tiết. Phạm vi dự án sẽ được xác định rõ ngay từ bước lập nhiệm vụ đồ án, bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt Nghị định 98/2024/NĐ-CP.

Thứ hai, đẩy nhanh khâu kiểm định. Dựa trên Luật Nhà ở năm 2023, Hội đồng Thẩm định chung cư cũ của TP Hà Nội đã đưa ra hướng dẫn thống nhất để các phường, xã đẩy nhanh tiến độ đánh giá chất lượng các tòa nhà còn lại.

Bên cạnh làn sóng cải tạo chung cư cũ, Hà Nội cũng đang song song thúc đẩy các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê (vừa khởi công giai đoạn cuối 2025) cùng các đại đô thị trọng điểm.

Với mục tiêu chiến lược hoàn thành cải tạo, chỉnh trang toàn bộ 2.160 nhà chung cư cũ vào năm 2035, kế hoạch hành động của năm 2026 không chỉ đơn thuần là giải quyết bài toán an cư an toàn cho người dân, mà còn là đòn bẩy quan trọng để Hà Nội tái thiết không gian kiến trúc, bổ sung hạ tầng kỹ thuật và nâng tầm diện mạo của một Thủ đô hiện đại, văn minh.

GS.TSKH ĐẶNG HÙNG VÕ,nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường:

Cần đảm bảo hài hòa 3 nhóm lợi ích

Tôi cho rằng có 3 “nút thắt” cơ bản dẫn tới những vướng mắc trong cải tạo chung cư cũ:

Thứ nhất, so với các nước phát triển trong khu vực, thời hạn sử dụng nhà chung cư ở nước ta vẫn còn cho dài hạn. Trong khi đó, các nước công nghiệp phát triển khác chỉ cho tồn tại đất ở đối với chung cư có thời hạn, và thời hạn này chính bằng tuổi thọ của nhà chung cư, nên khi nhà chung cư hết hạn thì việc phá dỡ sẽ dễ dàng hơn. Đây cũng là nguyên nhân khiến khó khăn trong việc giải quyết bài toán cải tạo chung cư ở Hà Nội khi thời hạn sử dụng dài.

Thứ hai, theo Nghị định 101/2015/NĐ-CP về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư quy định việc tháo dỡ chung cư cũ, nhà tập thể cũ phải được sự đồng thuận của 100% chủ sở hữu. Do vậy khi có một số chủ hộ không đồng thuận vì khúc mắc về hệ số đền bù, quy định này gần như không thể thực hiện được.

Thứ ba, làm sao mang lại lợi ích cho chủ đầu tư bỏ tiền ra cải tạo chung cư cũ. Trong khi đó, việc cải tạo chung cư cũ phải được thực hiện theo quy hoạch chung của Thủ đô. Chẳng hạn trong nội đô chung cư không được xây cao tầng. Việc này khiến các chủ đầu tư bị giảm sút nhiều lợi ích và e ngại không muốn bỏ tiền vào đầu tư cải tạo chung cư cũ.

Như vậy, để cải tạo chung cư cũ nát, việc xã hội hóa thôi chưa đủ mà cần phải hài hòa 3 nhóm lợi ích: người dân, doanh nghiệp và thành phố. Để hài hòa lợi ích giữa các nhóm nêu trên cần có khung pháp luật để chứa đựng các giải pháp này.

Đối với Nhà nước mà cụ thể ở đây là TP Hà Nội, việc cải tạo chung cư cũ làm bộ mặt đô thị của thành phố cũng trở nên đẹp đẽ hơn, đồng bộ quy hoạch hơn. Đây cũng là tiêu chí mà thành phố hướng đến. Do vậy việc điều phối lợi ích giữa chủ đầu tư và người dân đang sinh sống tại các chung cư cũ, cần cân đối một cách công bằng, minh bạch sao cho các bên đều thấy rõ lợi ích của nhau.

Đối với cư dân, họ phải thấy được lợi ích khi có căn hộ mới tiện nghi, phần diện tích được cơi nới rộng hơn. Khi điều hòa được lợi ích giữa chủ đầu tư và cư dân thì nút thắt sẽ được hóa giải.

HOÀNG SƠN

Nguồn SGĐT: https://dttc.sggp.org.vn/bai-3-ha-noi-quyet-tam-xoa-chung-cu-cu-post135959.html