Bài 4: Dồn lực bứt tốc quý IV, tạo sức bật cho kinh tế Thủ đô

GRDP quý III-2026 tăng 10,02%, nhưng kết quả 9 tháng đạt 8,85% cho thấy Hà Nội còn khoảng cách lớn so với mục tiêu tăng trưởng 11% cả năm. Chặng nước rút đòi hỏi thành phố tập trung đúng động lực, tháo gỡ điểm nghẽn và chuyển nguồn lực thành giá trị gia tăng thực chất.

Quý III-2026, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) Hà Nội tăng 10,02% so với cùng kỳ, lần đầu tiên trong năm đạt mức tăng trưởng hai con số. Tính chung 9 tháng, GRDP tăng 8,85%, cao hơn mức tăng 7,92% cùng kỳ năm 2025, nhưng vẫn thấp hơn mức 9,73% theo lộ trình phấn đấu.

Khoảng cách giữa kết quả thực hiện và mục tiêu cả năm đặt ra yêu cầu điều hành quyết liệt hơn trong ba tháng cuối năm. Theo bà Đỗ Thu Hằng, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, thành phố rà soát phần tăng trưởng còn thiếu, xây dựng các kịch bản tăng trưởng cao, trung bình, thấp và cụ thể hóa nhiệm vụ đến từng sở, ngành, xã, phường, gắn với tiến độ các chỉ tiêu và dự án chủ lực.

Điều quan trọng là mỗi kịch bản phải được chuyển thành những nhiệm vụ có địa chỉ, thời hạn và kết quả đo đếm được. Trong thời gian còn lại không nhiều, nguồn lực cần tập trung vào các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng, đồng thời xử lý những vướng mắc đang cản trở đầu tư, sản xuất và lưu thông hàng hóa.

Đầu tư công và xây dựng là một trong những động lực thành phố có thể chủ động thúc đẩy. Tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn 9 tháng đạt khoảng 451,4 nghìn tỷ đồng, tăng 19%. Các dự án giao thông trọng điểm như đường Vành đai 4, cầu vượt sông Hồng và đường sắt đô thị vừa tạo nhu cầu về vật liệu, thiết bị, vận tải, lao động, vừa mở rộng không gian phát triển.

Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư không thể chỉ đo bằng tỷ lệ giải ngân. Dòng vốn phải chuyển thành khối lượng thi công, công trình hoàn thành và năng lực hạ tầng được bổ sung. Những dự án vướng mặt bằng, thiếu vật liệu hoặc chậm thủ tục cần được phân loại để xử lý theo nguyên nhân, tránh tình trạng nguồn lực đã bố trí nhưng chưa phát huy tác dụng.

Đẩy nhanh các dự án đủ điều kiện thi công, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng và vật liệu là yêu cầu quan trọng để đầu tư công tạo thêm động lực tăng trưởng. Ảnh: PV

Cùng với đầu tư, sản xuất công nghiệp cần tận dụng nhu cầu thị trường cuối năm. 9 tháng năm 2026, IIP của Hà Nội tăng 9%; khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 8,80%. Dù vậy, khả năng tăng sản lượng còn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, nhân lực kỹ thuật, vốn lưu động và sự ổn định của đơn hàng.

Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội (HANSIBA) cho rằng, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ không chỉ cần thêm đơn hàng mà còn phải nâng khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các nhà sản xuất, lắp ráp trong nước và tập đoàn nước ngoài. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp nâng tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng và năng lực giao hàng.

Thực tế tại Công ty cổ phần Thống Nhất Hà Nội cho thấy, dư địa tăng trưởng còn đến từ cải thiện năng suất nội tại. Ông Đinh Vũ Minh Việt, Tổng Giám đốc công ty cho biết, doanh nghiệp đã tối ưu quy trình sản xuất, cơ cấu lại danh mục sản phẩm, phát triển sản phẩm mới và ứng dụng tự động hóa. Nhờ đó, sản lượng xe đạp trong 9 tháng tăng 45% so với cùng kỳ.

Kết quả này cho thấy mở rộng sản lượng không chỉ phụ thuộc vào thị trường mà còn ở năng lực tổ chức sản xuất và đổi mới công nghệ. Trong quý IV, chính sách hỗ trợ cần giúp doanh nghiệp tháo gỡ đúng khó khăn, kết nối với nhà sản xuất đầu chuỗi và chuyển cơ hội thị trường thành năng lực cung ứng thực tế.

Ở cấp cơ sở, cải cách hành chính cũng cần gắn trực tiếp với hoạt động kinh doanh. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch UBND phường Hoàng Liệt, trong 9 tháng, phường giải quyết đúng hạn 884 hồ sơ đăng ký kinh doanh, không phát sinh hồ sơ chậm muộn; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh về mặt bằng, thủ tục pháp lý, tiếp cận vốn và thương mại điện tử.

Mỗi thủ tục được giải quyết đúng hạn, mỗi vướng mắc được xử lý đến cùng đều có thể giúp doanh nghiệp tránh bỏ lỡ đơn hàng, duy trì việc làm và giảm chi phí. Đây là những kết quả cụ thể cần được xem như thước đo hiệu quả điều hành ở cơ sở.

Sản xuất tăng nhưng hàng hóa tiêu thụ chậm, chi phí lưu thông cao thì hiệu quả tăng trưởng vẫn bị hạn chế. Vì vậy, bên cạnh mở rộng nguồn cung, Hà Nội cần thúc đẩy sức mua, kết nối sản xuất với phân phối và giảm chi phí đưa hàng hóa đến người tiêu dùng.

9 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của thành phố đạt khoảng 810,9 nghìn tỷ đồng, tăng 15,60% so với cùng kỳ. Đây là dư địa để khai thác nhu cầu mua sắm cuối năm thông qua khuyến mại, kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại và thương mại điện tử.

Tuy nhiên, kích cầu không nên chỉ dừng ở các chương trình giảm giá. Hiệu quả cần được đo bằng sức mua thực tế, doanh thu tăng thêm và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Xúc tiến thương mại phải gắn với chất lượng hàng hóa, giá cả minh bạch và hệ thống phân phối thuận tiện; đồng thời tăng liên kết giữa nhà sản xuất, nhà bán lẻ, đơn vị vận chuyển và nền tảng số.

Theo bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, doanh nghiệp bán lẻ hiện đại cần đội ngũ có khả năng ứng dụng công nghệ, quản lý tồn kho, phân tích dữ liệu khách hàng và vận hành các kênh bán hàng đa phương thức. Khi dữ liệu được sử dụng để dự báo nhu cầu và điều chỉnh lượng hàng, doanh nghiệp có thể giảm tồn kho, hạn chế chi phí phát sinh và phản ứng nhanh hơn với biến động thị trường.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Hà Nội đạt 810,9 nghìn tỷ đồng trong 9 tháng năm 2026, tăng 15,6% so với cùng kỳ. Ảnh: PV

Mở rộng thị trường còn gắn với việc nâng vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Theo ông Nguyễn Vân, HANSIBA tiếp tục thúc đẩy kết nối giao thương giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và các nhà sản xuất lớn. Khi đáp ứng tốt hơn yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng và tiến độ, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội trở thành nhà cung ứng ổn định, tạo cơ sở duy trì công suất và mở rộng đầu tư.

Chi phí logistics cũng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh. Ông Đinh Vũ Minh Việt cho biết, Công ty cổ phần Thống Nhất Hà Nội có hơn 1.800 điểm bán trên toàn quốc, nên chi phí vận chuyển tác động rõ rệt đến hiệu quả hoạt động.

Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Thăng, Chủ tịch Công ty TNHH Quốc tế TYGICO cho rằng, biến động giá nguyên vật liệu, chi phí logistics và sức mua đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động quản trị tồn kho, điều chỉnh kế hoạch nhập hàng và tối ưu chi phí.

Những khó khăn này cho thấy sức cạnh tranh không chỉ được quyết định tại nhà máy hay điểm bán, mà còn trong toàn bộ quá trình lưu thông. Phát triển logistics cần gắn hạ tầng giao thông với kho bãi, vận tải và công nghệ quản lý; đồng thời rút ngắn thời gian giao nhận, cải thiện thủ tục và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Bên cạnh đó, Hà Nội có thể khai thác cao điểm cuối năm bằng cách kết nối du lịch với mua sắm, ẩm thực, di sản và sản phẩm văn hóa đặc trưng. Trong 9 tháng năm 2026, các cơ sở lưu trú trên địa bàn phục vụ khoảng 6,87 triệu lượt khách, tăng 24,29% so với cùng kỳ. Khi chi tiêu của du khách tăng lên, lợi ích không chỉ dừng ở ngành lưu trú mà còn lan tỏa đến vận tải, bán lẻ, ăn uống, làng nghề và các cơ sở sản xuất địa phương.

Theo TS Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin công nghiệp và thương mại (Bộ Công Thương), với mức tăng trưởng 9 tháng đạt 8,85%, để đạt mục tiêu GRDP tăng 11% cả năm, quý IV cần tạo ra mức tăng trưởng khoảng 16%. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi sự bứt phá đồng thời ở nhiều ngành.

Theo ông Phương, Hà Nội cần giải phóng nhanh năng lực sản xuất và đầu tư đang đình trệ, tập trung vào những ngành, dự án và doanh nghiệp có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn. Với đầu tư công, cần ưu tiên dự án đã có vốn, mặt bằng và khả năng thi công; với công nghiệp chế biến, chế tạo, cần hỗ trợ doanh nghiệp về nguyên liệu, vốn lưu động, lao động và đơn hàng. Thương mại, du lịch, dịch vụ cần tận dụng mùa mua sắm, hội nghị và du lịch cuối năm.

TS Lê Quốc Phương cũng lưu ý những điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và phối hợp hành chính cần được xử lý theo từng dự án, xác định rõ cơ quan đầu mối, thời hạn và trách nhiệm. Hỗ trợ doanh nghiệp cũng cần chuyển từ diện rộng sang giải quyết đúng vấn đề của từng nhóm, gắn với kết quả như tăng sản lượng, năng suất, doanh thu thực, xuất khẩu hoặc việc làm.

Về dài hạn, PGS.TS Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam nhấn mạnh, Hà Nội cần chuyển từ cách tăng trưởng dựa vào mở rộng nguồn lực sang nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, năng suất, công nghệ và năng lực cạnh tranh. Tăng vốn đầu tư hay đẩy nhanh giải ngân không đủ để bảo đảm duy trì tốc độ tăng trưởng cao nếu không tạo ra năng lực sản xuất và giá trị gia tăng mới.

Theo PGS.TS Bùi Quang Tuấn, thành phố cần tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư; thúc đẩy chuyển vốn thành hoạt động sản xuất và giá trị gia tăng thực tế. Đồng thời, cần khai thác dư địa từ tiêu dùng nội địa, du lịch, kinh tế số, công nghiệp văn hóa và các sản phẩm gắn với khoa học, công nghệ.

Điều đó cũng đặt ra yêu cầu lựa chọn động lực tăng trưởng có trọng tâm. Quý IV-2026, đầu tư công phải tạo ra công trình và khối lượng cụ thể; sản xuất phải gắn với đơn hàng, năng lực cung ứng; kích cầu phải tạo sức mua; logistics phải góp phần giảm chi phí; công nghệ phải được đánh giá bằng hiệu quả ứng dụng.

Mục tiêu tăng trưởng 11% đặt ra sức ép lớn, nhưng yêu cầu lâu dài là bảo đảm chất lượng tăng trưởng. Sự phối hợp giữa điều hành quyết liệt của thành phố, hỗ trợ thiết thực từ chính quyền cơ sở và năng lực đổi mới của doanh nghiệp sẽ quyết định khả năng khai thác nguồn lực trong chặng nước rút, đồng thời tạo nền tảng nâng cao sức cạnh tranh của kinh tế Thủ đô.

Thực hiện: Phương Nga - Ánh Ngọc - Khắc Kiên
Thiết kế: Thanh Nga; ảnh: Duy Khánh

Bài 1: Tăng tốc từ quyết tâm chính trị

Bài 2: Từ chỉ đạo đến hành động

Bài 3: Gỡ điểm nghẽn, mở dư địa tăng trưởng