Bài 4: Tháo gỡ các 'điểm nghẽn'

Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương Đồng Nai có nhiều cơ hội để bứt phá phát triển mạnh mẽ.

Cùng với nỗ lực của địa phương, rất cần tiếp tục sự quan tâm, hỗ trợ của Trung ương trong việc tháo gỡ các “điểm nghẽn”, góp phần xây dựng thành phố Đồng Nai giàu đẹp, văn minh, nghĩa tình.

Nhận diện thách thức

Địa bàn Đồng Nai và Bình Phước (cũ) chưa có tuyến giao thông kết nối trực tiếp. Do đó, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai đặc biệt quan tâm phát triển giao thông nội tỉnh và kết nối vùng, nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn”, xóa bỏ cách trở, rút ngắn quãng đường di chuyển giữa khu vực trung tâm với phía bắc của tỉnh.

Ngay sau hợp nhất, tỉnh Đồng Nai đã khởi công xây dựng dự án xây dựng cầu Mã Đà với kinh phí hơn 192 tỷ đồng, góp phần giúp giao thông trên địa bàn liền mạch, thông suốt, phục vụ thuận tiện hoạt động đi lại, vận chuyển của người dân, doanh nghiệp.

Để nhanh chóng tháo gỡ điểm nghẽn giao thông, cần tầm nhìn xa hơn với nhãn quan rộng mở và giải pháp khả thi theo quy trình rút gọn, hành động quyết liệt. Đầu tháng 4/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai thống nhất chủ trương đầu tư dự án đường kết nối từ cầu Mã Đà đến đường Vành đai 4-Thành phố Hồ Chí Minh với quy mô hoàn thiện 8 làn xe.

Đường kết nối từ cầu Mã Đà đến đường Vành đai 4-Thành phố Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng.

Đây là dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, tăng cường kết nối giữa tỉnh Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội khu vực phía bắc của tỉnh Đồng Nai. Dự án còn góp phần hình thành trục giao thông kết nối khu vực Tây Nguyên, khu vực phía bắc tỉnh Đồng Nai với sân bay Long Thành và cảng Cái Mép-Thị Vải.

Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh và gia tăng cơ học dân số tại các đô thị, khu công nghiệp ở Đồng Nai làm gia tăng áp lực đối với hệ thống hạ tầng kinh tế và hạ tầng xã hội, phát sinh nhiều hệ lụy khó khắc phục.

Đơn cử, câu chuyện ở phường Trảng Dài, nơi xảy ra tình trạng xây dựng trái phép nhức nhối nhất thời gian dài ở Đồng Nai. Trước thời điểm 1/7/2025, phường này có đến hơn 30.000 nhà xây dựng không phép. Nguyên nhân được xác định, tỷ lệ dân số cơ học tăng cao, công tác quản lý Nhà nước ở chính quyền cấp cơ sở không theo kịp sự phát triển và việc buông lỏng kéo dài, khiến Trảng Dài, trở thành điểm nóng về xây dựng trái phép, quản lý đất đai.

Những hệ lụy dai dẳng nơi được cho “làng không ra làng, phường không ra phường” vẫn đang được cơ quan chức năng giải quyết sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động đến nay.

Hệ lụy xây dựng trái phép nhiều năm ở phường Trảng Dài đến hiện nay vẫn còn dai dẳng.

Giám đốc Sở Tài chính Đồng Nai Trương Thị Hương Bình cho rằng, áp lực về nhà ở xã hội, y tế, giáo dục, hạ tầng xã hội đối với các khu vực đô thị, khu công nghiệp trên địa bàn ngày càng gia tăng. Nếu không được đầu tư, nâng cấp kịp thời, tình trạng này sẽ làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, ảnh hưởng đến khả năng thu hút và giữ chân lao động, qua đó tác động tiêu cực đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Cùng với đó, quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số ngày càng cao; các tiêu chuẩn về môi trường, lao động, xuất xứ hàng hóa ngày càng khắt khe. Đây vừa là thách thức, vừa là áp lực buộc Đồng Nai phải đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Hiện nay, trên địa bàn có hàng trăm dự án, nhất là dự án bất động sản gặp vướng mắc, chưa được tháo gỡ. Công tác lập, điều chỉnh quy hoạch; bồi thường, giải phóng mặt bằng; tiến độ triển khai một số dự án trọng điểm; giải ngân vốn đầu tư công vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của Đồng Nai.

Dự án đường trực trung tâm Biên Hòa chậm tiến độ do vướng mắc công tác giải phóng mặt bằng.

Trong đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án là một trong những hạn chế lớn nhất của Đồng Nai trong những năm qua. Giải phóng mặt bằng gặp khó khăn là nguyên nhân chính khiến việc giải ngân vốn đầu tư công của Đồng Nai chậm.

Nếu thực hiện tốt hai vấn đề nêu trên sẽ thúc đẩy, tạo động lực lớn đến phát triển kinh tế-xã hội trước mắt cũng như lâu dài. Ngược lại, nếu không được tháo gỡ kịp thời, các điểm nghẽn này sẽ làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực và ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng.

Thay đổi để phát triển xứng tầm

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út đánh giá: "Giải phóng mặt bằng rất quan trọng, nếu chúng ta không triển khai được thì nó kéo theo rất nhiều các dự án trọng điểm quốc gia, các dự án vốn đầu tư công và kể cả dự án vốn ngoài ngân sách không thể triển khai và nếu không triển khai được thì chắc chắn tăng trưởng GRDP sẽ không đạt hiệu quả cao".

Do vậy, tháo gỡ điểm nghẽn trên địa phương tập trung quyết liệt công tác giải phóng mặt bằng, lập Ban Chỉ đạo tỉnh sẽ hỗ trợ cho từng địa phương và đặt chỉ tiêu giải phóng mặt bằng cho từng địa phương theo các dự án, để các địa phương phấn đấu theo chỉ tiêu được giao. Có như thế mới phát huy đúng mức tinh thần trách nhiệm người đứng đầu trong giải phóng mặt bằng để đạt kết quả tốt hơn.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út (bên phải) kiểm tra tiến độ dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn.

Để tháo gỡ các vướng mắc, Đồng Nai tiếp tục hoàn thiện công tác quy hoạch, tạo không gian và dư địa phát triển mới. Huy động tối đa các nguồn lực cho đầu tư phát triển, trong đó ngân sách Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt và kích hoạt các nguồn lực xã hội; tập trung bố trí vốn cho các công trình, dự án trọng điểm, có tính lan tỏa cao, tạo động lực tăng trưởng ngay trong năm 2026; thúc đẩy tăng trưởng các ngành, lĩnh vực, tạo động lực tăng trưởng chủ lực.

Theo người đứng đầu chính quyền tỉnh Đồng Nai, địa phương đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá, chuyển mình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đồng Nai không thể đi theo lối mòn cũ, mà phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, cách làm và phương thức quản trị.

Trước tiên, kiến tạo mô hình phát triển mới, đưa Đồng Nai chuyển từ “tỉnh công nghiệp” sang “thành phố công nghiệp-đô thị-dịch vụ hiện đại”, phát triển theo chiều sâu, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số; xây dựng chính quyền hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, chuyển mạnh từ quản lý sang phục vụ; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; tạo môi trường đầu tư minh bạch, cạnh tranh, hấp dẫn; xây dựng Đồng Nai trở thành nơi đáng sống, đáng làm việc và đáng cống hiến.

Một khu đô thị ven sông Đồng Nai.

Cần cơ chế đặc thù để bứt phá

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên cho rằng, 3 lĩnh vực Đồng Nai cần thay đổi căn bản cấu trúc để phát triển xứng tầm là hạ tầng giao thông kết nối, công nghiệp và đô thị. Nếu thực hiện được những điều trên, cộng hưởng cùng sức bật do đầu tư công mang lại, sẽ tạo đà cho cả một khu vực phát triển đúng mức, đưa Đồng Nai thành một trung tâm trung chuyển có sức cạnh tranh mang tầm quốc tế. Muốn làm như vậy ngoài cơ chế chung, Đồng Nai cần một cơ chế đặc thù để tự làm, tự chịu trách nhiệm trên nền tảng cơ chế chung của cả nước.

Tiến sĩ Trần Du Lịch cho rằng, để tạo động lực cho địa bàn Đồng Nai phát triển nhanh, là động lực để lôi kéo toàn vùng và thúc đẩy cả khu vực Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long, thì phải có cơ chế đặc thù về quản lý, huy động nguồn lực. Thí dụ, Nghị quyết 98 của Quốc hội đang cho phép áp dụng đối với Thành phố Hồ Chí Minh mà hiện nay mở ra cả ba địa phương cũ bao gồm Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây, thì Đồng Nai cũng cần được áp dụng cơ chế đặc thù. Và trong tương lai, những vấn đề gì thí điểm tổ chức mới thì cũng nên áp dụng cho Đồng Nai:

“Tôi thí dụ Đồng Nai đang trình Chính phủ xem xét, thông qua xây dựng Khu thương mại tự do gắn với sân bay Long Thành, thế thì đây có cơ chế chính sách đặc thù không chỉ trong khu thương mại mà gắn với phát triển chung cho Đồng Nai”, ông Lịch nói.

(Còn nữa)