'Bãi cọc Bạch Đằng' của Trần Quang Đại

Nghệ sĩ Trần Quang Đại chia sẻ một phần hình ảnh về triển lãm Một Năm tại Royal College of Art (Anh) - nơi anh đang theo học chương trình thạc sĩ. Phần triển lãm được hé lộ bao gồm 365 chiếc ghim kim loại, được sắp đặt một cách có chủ đích.

Các tác phẩm này gợi liên tưởng đến những bãi cọc Bạch Đằng. Đó là các trận địa cọc ngầm được các triều đại phong kiến Việt Nam (tiêu biểu là thời Ngô năm 938, thời Tiền Lê năm 981 và thời Trần năm 1288) cắm xuống lòng sông Bạch Đằng để đánh chìm thuyền giặc.

“Một năm, một chiến trường, sự tích lũy của ký ức, sức sống và thời gian”, trích mô tả trong bài đăng hôm 20/6.

Dựa trên hình ảnh được Trần Quang Đại chia sẻ, những chiếc ghim kim loại được đặt trên mặt đất, có ánh nắng rọi vào, gợi nhớ đến hình ảnh bãi cọc, bãi chông trên sông Bạch Đằng năm xưa. Các vật liệu được thu thập trong khoảng thời gian gần một năm, từ ngày 12/8/2025 đến ngày 16/6/2026.

Nghệ sĩ cho biết các vật liệu sẽ được đưa trở lại lưu thông sau triển lãm. Theo anh, điều còn đọng lại sau đó là sự gặp gỡ, tài liệu và dấu vết.

Các tác phẩm sắp đặt của Trần Quang Đại xuất hiện tại Royal College of Art (Anh) - nơi anh đang theo học chương trình thạc sĩ. Ảnh: @tranquangdai/IG.

Đây là sự giao thoa của nghệ thuật và lịch sử, góp phần kết nối quá khứ và hiện tại. Tuy nhiên, một phần triển lãm được tiết lộ với công chúng vẫn lặp lại mô-típ cũ, được nhìn thấy ở các buổi trưng bày trước đây của nghệ sĩ. Các tác phẩm nghệ thuật sắp đặt của Trần Quang Đại từng bị nhận xét là thiếu lớp lang, không thể hiện được chiều sâu ý nghĩa.

Hồi tháng 4, Trần Quang Đại cũng thu hút sự quan tâm khi đăng tải loạt hình quả trứng lên trang cá nhân. Trong bài đăng của anh, những quả trứng khổng lồ xuất hiện trong các không gian màu trắng khác nhau.

Phía dưới phần chú thích, Quang Đại sử dụng hashtag #AI, ngầm thể hiện việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào khâu thực hiện. Ngoài ra, anh cũng gắn tên ChatGPT, càng góp phần khẳng định lập luận trên.

Bài đăng của Trần Quang Đại nhanh chóng nhận về những luồng ý kiến trái chiều. Một bộ phận khán giả chỉ trích việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sáng tạo nghệ thuật của anh, đặc biệt trong bối cảnh các nghệ sĩ đồng loạt tẩy chay AI.

Khi AI ngày càng thâm nhập sâu vào đời sống, nghệ thuật là lĩnh vực hiếm hoi được kỳ vọng không lạm dụng trí tuệ nhân tạo. Đây là vốn là ngành nghề thiên về cảm xúc, thể hiện nội tâm phức tạp của con người, mong muốn chạm đến trái tim khán giả.

Tác phẩm "trăm trứng" được cho là ứng dụng AI (bên trái) và triển lãm How are you these days? của Trần Quang Đại đều nhận về những luồng ý kiến trái chiều. Ảnh: @tranquangdai/IG.

Cuối năm 2024, Trần Quang Đại đã thu hút sự quan tâm khi lên tiếng về AI giữa tâm bão tranh luận liên quan đến việc ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo vào khâu sáng tác. Anh đăng tải bài viết với nội dung “who is AI” (tạm dịch: “Ai là AI”) trên mạng xã hội Threads, khiến dư luận xôn xao.

Ở thời điểm đó, nhiều người dùng mạng xã hội cho rằng Quang Đại cũng thể hiện thái độ bài trừ AI. Tuy nhiên, hành vi ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào khâu sáng tạo mới đây của anh đi ngược lại với kết luận trước đó từ phía công chúng.

Cùng năm, triển lãm thứ 15 mang tên How are you these days? tại The Green Room (Amsterdam, Hà Lan) của Quang Đại cũng tạo ra cuộc tranh luận sôi nổi trên mạng xã hội. Đa số người dùng mạng xã hội để lại ý kiến chê 2.500 tác phẩm “điêu khắc mềm hình trái tim” của nghệ sĩ này.

Công chúng cho rằng đây chỉ là những chiếc gối nhồi bông thông thường, không thể hiện được dụng ý nghệ thuật như tác giả chia sẻ. Sự kết hợp màu sắc trong buổi trưng bày cũng nhận về nhiều ý kiến trái chiều. Khán giả cho rằng phương pháp phối màu đỏ và xanh lá không phù hợp, khó đem đến tinh thần chữa lành như tác giả muốn truyền tải.

Sắc độ của những gam màu được sử dụng trong triển lãm cũng nhận về nhiều lời chê hơn khen, tạo hiệu ứng thị giác không tốt cho khán giả thưởng lãm. Ngoài ra, tác phẩm nghệ thuật của Quang Đại cũng bị chỉ trích là thiếu lớp lang, chỉ là sự lặp lại, không đem đến nhu cầu khám phá ý nghĩa, tìm hiểu, đào sâu cho công chúng.

Trần Quang Đại (sinh năm 1992) bắt đầu sự nghiệp với vai trò người mẫu, sau đó chuyển hướng sang travel blogger, rồi bén duyên với nghệ thuật. Sự nghiệp nghệ thuật của anh có dấu ấn đầu tiên vào năm 2022 khi triển lãm How are you these days? diễn ra tại TP.HCM.

Đầu năm 2025, Quang Đại đăng tải thông tin bắt đầu theo học tại Royal College of Art (Anh), học viện nghệ thuật và thiết kế sau đại học có tầm ảnh hưởng nhất trên thế giới.