Bài học 'căng dây, cắm mốc tại hiện trường' và 'hòa giải hai bước' ở thôn Yên Hồng

Gỡ "nút thắt" từ sự thấu hiểu và phương pháp "hai bước"

Thôn Yên Hồng là địa bàn có đông đồng bào dân tộc sinh sống (70% là dân tộc Mường). Thời gian qua, khi địa phương triển khai nhiều dự án nâng cấp, mở rộng đường giao thông,... nhiều hộ dân xuất hiện tâm lý nghe ngóng, hoặc phát sinh tranh chấp mâu thuẫn.

Lãnh đạo thôn Yên Hồng làm việc với người dân. Ảnh: Công Phương

Ông Bùi Hữu Đăng, nguyên Trưởng thôn Gò Sống (29 năm công tác), hiện là Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Suối Hai, người có uy tín trong cộng đồng, thành viên tổ hòa giải thôn Yên Hồng cho biết, trong vận động nhân dân khi triển khai các dự án, khi bắt tay vào triển khai thực tế, phát sinh tâm lý nghe ngóng, so đo,... dẫn tới không đồng thuận. Có những người, chỉ vì một chút bực bội cá nhân hay chấp nhặt câu nói mà sẵn sàng đẩy mâu thuẫn lên cao, đòi nộp đơn khởi kiện.

Trước những tình huống đó, thay vì cứng nhắc áp đặt quy định pháp luật, ông Đăng cùng Tổ hòa giải thôn đã chọn giải pháp trực tiếp đồng hành cùng người dân ra hiện trường.

"Nói lý thuyết ở hội trường thì miên man, nhưng khi mời cả gia đình, những người có tiếng nói trong gia đình ra tận nơi căng dây, cắm mốc, giải thích rõ lấy đất đến đâu, vì sao phải làm thế, thì bà con sẽ thấy rõ cái đúng, cái lợi chung”, ông Đăng bộc bạch.

Ông Bùi Hữu Đăng, người uy tín tại thôn Yên Hồng chia sẻ với phóng viên. Ảnh: Công Phương

Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông Đăng cùng Tổ hòa giải đã đúc kết phương pháp "tuyên truyền hai bước": Tiếp cận và thuyết phục những thành viên cởi mở, nhận thức tiến bộ trong gia đình trước, từ đó đưa họ thành các "hòa giải viên nội bộ" để tự khuyên giải người thân. Nhờ sự chân thành và kiên trì, nhiều hộ gia đình từ chỗ phản đối gay gắt đã tự nguyện chặt cây, dọn hoa màu, hiến đất mở đường.

Nói về bí quyết hòa giải, ông Bùi Hữu Đăng khẳng định, người uy tín không phải là người đến để ra lệnh, mà là cầu nối giữa Cấp ủy, Ban công tác Mặt trận với từng hộ dân. Do đó, người làm hòa giải phải biết kiềm chế, chọn đúng thời điểm, đúng người để vận động, tránh làm bùng phát mâu thuẫn.

Kiên trì hóa giải tranh chấp kéo dài

Không chỉ khéo léo trong vận động giải phóng mặt bằng, các hòa giải viên tại thôn Yên Hồng còn kiên nhẫn tháo gỡ nhiều vụ việc tranh chấp dân sự éo le, kéo dài.

Ông Nguyễn Ngọc Dương, Bí thư Chi bộ, Tổ phó Tổ hòa giải thôn Yên Hồng chia sẻ với phóng viên. Ảnh: Công Phương

Ông Nguyễn Ngọc Dương, Bí thư Chi bộ, Tổ phó Tổ hòa giải thôn Yên Hồng nhớ lại vụ tranh chấp đất đai kéo dài ròng rã suốt 5 - 6 tháng giữa hai hộ gia đình trong thôn. Sự việc bắt nguồn từ một giao dịch chuyển nhượng đất trước đó.

Gia đình ông Nguyễn Văn A bán thửa đất cho gia đình ông Nguyễn Văn B năm 2019. Thời điểm đó, hai bên không sang tên vì sổ đỏ của gia đình ông A là hộ gia đình, có người con trai đang thụ án.

Năm 2026, sau khi chấp hành án, trở về địa phương, gia đình ông A đã chia sẻ thông tin về việc đã chuyển nhượng mảnh đất cho gia đình ông B cho người con trai nhưng anh này không đồng ý và không ký vào hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất. Mâu thuẫn bùng nổ gay gắt không chỉ giữa gia đình ông B và gia đình ông A, mà còn lan sang cả nội bộ gia đình ông A.

Trước nguy cơ mất an ninh trật tự tại địa phương, anh Nguyễn Ngọc Dương cùng các thành viên Tổ hòa giải thôn đã khẩn trương vào cuộc. Bằng phương châm "mưa dầm thấm lâu", Tổ hòa giải kiên trì gặp gỡ riêng từng người để lắng nghe tâm tư, giải thích các quy định pháp luật về giao dịch tài sản hộ gia đình. Khi không khí dịu xuống, các buổi gặp gỡ chung được tổ chức để phân tích cái lý, cái tình và sự hy sinh của người thân gia đình ông A trong thời gian con trai thụ án.

Sau khoảng nửa năm kiên trì vận động, người con trai của ông A đã hiểu ra trách nhiệm của bản thân, vui vẻ đặt bút ký tên vào hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, giúp gia đình ông B hoàn tất thủ tục sang tên đúng pháp luật, khép lại vụ việc trong sự vui vẻ của hai bên.

Ông Lê Hào Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai cho biết, Tổ hòa giải thôn Yên Hồng nhiều năm đạt danh hiệu “Tổ hòa giải 5 tốt”, tổ hoà giải cũng thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và những nỗ lực bền bỉ của các hòa giải viên trong công tác hòa giải ở cơ sở.

Thôn Yên Hồng làm tốt công tác hoà giải ở cơ sở đã góp phần hạn chế đơn thư, khiếu kiện vượt cấp, kéo dài. Đồng thời, giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng dân cư, củng cố niềm tin của nhân dân đối với chính quyền cơ sở.

“Trong thời gian tới, chính quyền xã mong các thành viên trong tổ hòa giải thôn Yên Hồng tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy, gần dân, sát dân, chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và kịp thời phát hiện, tháo gỡ những mâu thuẫn ngay từ cơ sở. Đặc biệt, các thành viên tổ hoà giải vận dụng linh hoạt nhiều phương pháp, kết hợp tuyên truyền, giải thích pháp luật với sự thấu hiểu, sẻ chia, lấy tình làng nghĩa xóm để thuyết phục người dân tự nguyện giải quyết bất đồng”, ông Lê Hào Quang nhấn mạnh.