Bài học nào cho Đông Nam Á khi Microsoft chọn đầu tư Australia?

Vào hôm qua, tập đoàn Microsoft đã chính thức công bố khoản đầu tư khổng lồ trị giá 25 tỉ AUD, tương đương khoảng hơn 16 tỉ USD, vào hạ tầng công nghệ tại Australia.

Dòng vốn công nghệ chuyển dịch và sự chệch nhịp của Đông Nam Á

Số tiền này được định hướng rõ ràng cho việc phát triển năng lực điện toán đám mây, nâng cao an ninh mạng và đào tạo kỹ năng kỹ thuật số cho khoảng ba triệu người lao động.

Giải thích cho quyết định mang tính lịch sử này, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Microsoft là ông Satya Nadella đã nhấn mạnh: “Australia có cơ hội to lớn để biến trí tuệ nhân tạo thành sự tăng trưởng kinh tế và lợi ích xã hội thực sự”.

CEO Microsoft Satya Nadella và Thủ tướng Australia Anthony Albanese.

Ông cũng khẳng định thêm về tầm nhìn dài hạn của tập đoàn: “Đó là lý do tại sao chúng tôi đang thực hiện khoản đầu tư lớn nhất từ trước đến nay vào Australia, cam kết 25 tỉ AUD để mở rộng năng lực đám mây và trí tuệ nhân tạo, tăng cường an ninh mạng và mở rộng khả năng tiếp cận các kỹ năng kỹ thuật số trên toàn quốc”.

Khoản rót vốn lịch sử này tạo ra một sự đối sánh rất rõ rệt đối với khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Các quốc gia trong khu vực từ lâu luôn tự hào về cấu trúc dân số trẻ, mức độ thâm nhập Internet cao và tốc độ tăng trưởng kinh tế đầy ấn tượng. Nhiều tập đoàn công nghệ lớn cũng đã thiết lập văn phòng và mở rộng hoạt động kinh doanh tại đây.

Tuy nhiên, những siêu dự án xây dựng hạ tầng lõi tập trung vào một quốc gia với quy mô lên tới hàng chục tỉ USD như cách Microsoft làm với Australia vẫn hoàn toàn vắng bóng. Điều này đặt ra một bài toán lớn về sức hấp dẫn thực sự của khu vực. Chúng ta dường như đang đi chậm lại trong cuộc đua giành lấy sự chú ý của các tập đoàn công nghệ toàn cầu, khi thước đo giá trị đầu tư đã chuyển từ số lượng người dùng sang năng lực đáp ứng hạ tầng kỹ thuật chuyên sâu.

Lợi thế tuyệt đối từ năng lượng sạch và khung pháp lý của Australia

Để lý giải cho sự lựa chọn của Microsoft, chúng ta cần phân tích sâu hơn những yếu tố giúp nền kinh tế Australia giành chiến thắng trong việc thu hút nguồn vốn công nghệ mới. Yếu tố then chốt đầu tiên chính là hệ thống cơ sở hạ tầng năng lượng sạch vô cùng phát triển của quốc gia này.

Các trung tâm dữ liệu khổng lồ phục vụ cho quá trình huấn luyện và vận hành các thuật toán trí tuệ nhân tạo đòi hỏi mức tiêu thụ điện năng vô cùng lớn. Hệ thống máy chủ siêu hiệu năng và các tháp làm mát cần hoạt động liên tục không ngừng nghỉ suốt ngày đêm. Việc Australia sở hữu nguồn năng lượng tái tạo dồi dào từ sức gió và điện mặt trời giúp các nhà đầu tư dễ dàng hiện thực hóa cam kết giảm phát thải carbon toàn cầu.

Các tập đoàn công nghệ lớn hiện nay luôn đặt tiêu chí phát triển bền vững lên hàng đầu trong các quyết định giải ngân. Sự sẵn sàng về lưới điện xanh của Australia chính là một điểm cộng mang tính quyết định để thu hút dòng vốn khổng lồ này, đáp ứng được yêu cầu khắt khe của các cổ đông quốc tế.

Đi kèm với yếu tố năng lượng, nền tảng pháp lý của quốc gia này tạo ra một hành lang vô cùng vững chắc về an ninh mạng và an toàn dữ liệu. Chính phủ Australia chủ động hợp tác chặt chẽ với giới doanh nghiệp để thiết lập các bộ tiêu chuẩn vận hành công nghệ đồng bộ. Sự minh bạch và rõ ràng này tạo ra một môi trường đầu tư vô cùng an toàn.

Các công ty đa quốc gia hoàn toàn an tâm gieo mầm những dự án trị giá hàng chục tỉ USD khi họ không phải lo lắng về những rủi ro pháp lý hay sự thay đổi chính sách một cách đột ngột. Mọi quy định liên quan đến luồng lưu chuyển dữ liệu và bảo mật thông tin đều được hệ thống hóa, tạo sự nhất quán cao độ từ cấp trung ương đến địa phương.

Thêm một yếu tố quan trọng là nền tảng nhân lực sẵn có với trình độ kỹ thuật cao. Đây là mảnh ghép hoàn hảo để vận hành các hệ thống siêu máy tính hiện đại nhất. Hệ thống giáo dục của Australia từ lâu đã chú trọng vào các ngành khoa học máy tính, kỹ thuật phần mềm và phân tích cấu trúc dữ liệu. Việc đầu tư vào một thị trường đã có sẵn hệ sinh thái nhân tài giúp Microsoft giảm thiểu tối đa chi phí đào tạo lại chuyên môn, đảm bảo dự án sớm đi vào vận hành.

Nhận diện điểm nghẽn và giải pháp kiến tạo tương lai cho Việt Nam

Nhìn lại thị trường Đông Nam Á, dù sở hữu tiềm năng lớn về thị trường tiêu thụ, chúng ta vẫn đang phải đối mặt với những hạn chế cốt lõi. Nút thắt lớn nhất đối với Việt Nam cũng như nhiều nền kinh tế lân cận chính là rào cản về cơ sở hạ tầng năng lượng.

Quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch tại khu vực vẫn đang diễn ra với tốc độ chậm chạp. Lưới điện truyền tải đôi khi thiếu tính ổn định khiến các nhà đầu tư cực kỳ ngần ngại khi lập kế hoạch xây dựng các trung tâm dữ liệu tốn kém. Một hệ thống lưu trữ ngưng hoạt động dù chỉ trong vài phút do sự cố điện cũng có thể gây ra thiệt hại hàng triệu USD và làm gián đoạn dịch vụ của hàng chục nghìn doanh nghiệp trên toàn thế giới.

Về mặt thể chế, các quy định pháp luật liên quan đến quyền riêng tư, luồng dữ liệu xuyên biên giới và tiêu chuẩn bảo mật tại Đông Nam Á vẫn đang trong quá trình điều chỉnh và hoàn thiện. Sự thiếu đồng bộ trong khung pháp lý giữa các quốc gia trong khối tạo ra sự e ngại cho các tập đoàn lớn, bởi họ luôn muốn xây dựng một hệ thống máy chủ phục vụ chung cho toàn bộ khu vực. Các nhà đầu tư công nghệ rất cần một hành lang thông thoáng, minh bạch và có tính dự báo cao.

Australia có nhiều cơ sở khoa học hiện đại.

Sự thiếu hụt trầm trọng đội ngũ chuyên gia công nghệ và kỹ sư phần cứng cấp cao cũng làm giảm đi sức hút chiến lược của Việt Nam. Chúng ta có một lực lượng lập trình viên trẻ chuyên đảm nhận các công việc gia công phần mềm. Tuy nhiên, số lượng chuyên gia thực sự am hiểu sâu sắc về kiến trúc hệ thống, phát triển thuật toán lõi và vận hành hạ tầng đám mây quy mô lớn vẫn còn rất khiêm tốn.

Việc tuột mất những siêu dự án là một bài học đắt giá để các cơ quan quản lý nhìn nhận lại mức độ cạnh tranh của thị trường. Việt Nam cần khẩn trương hiện thực hóa các cơ chế mua bán điện trực tiếp nhằm giải quyết triệt để bài toán năng lượng sạch. Khi các tập đoàn công nghệ có thể đàm phán và mua điện trực tiếp từ các nhà máy năng lượng tái tạo, họ sẽ có đủ cơ sở để phê duyệt các khoản đầu tư dài hạn.

Cùng với việc tháo gỡ điểm nghẽn về năng lượng, việc hoàn thiện khung pháp lý cởi mở về luồng dữ liệu sẽ là tờ giấy thông hành vững chắc để xây dựng niềm tin với các đối tác quốc tế. Các chính sách cần được thiết kế cẩn trọng để vừa bảo vệ dữ liệu quốc gia, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho sự giao thương kỹ thuật số toàn cầu.

Về khía cạnh con người, các chương trình hợp tác đào tạo giữa nhà nước và doanh nghiệp cần được đẩy mạnh ngay từ cấp đại học. Chúng ta phải bổ sung khẩn cấp nguồn kỹ sư chất lượng cao, đưa các kiến thức chuyên sâu về điện toán đám mây và hệ thống trí tuệ nhân tạo vào chương trình giảng dạy. Việc giải quyết đồng bộ những thách thức này sẽ là chìa khóa quyết định để Việt Nam vươn lên thành một bến đỗ chiến lược trong kỷ nguyên số hóa.