Bài toán hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ nằm ở lãi suất

Giảm lãi suất không phải là lời giải duy nhất

Ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ NHNN cho biết, để hỗ trợ quá trình giảm lãi suất, thời gian qua, NHNN cũng triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ thanh khoản thông qua nghiệp vụ thị trường mở và các công cụ điều hành khác. Riêng từ cuối quý I/2026, NHNN đã ban hành văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng bình ổn mặt bằng lãi suất, cơ cấu lại nguồn vốn và cân đối hoạt động huy động – cho vay. Ngày 9/4, Thống đốc NHNN đã làm việc với 46 ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam để trao đổi về giải pháp giảm lãi suất. Sau cuộc họp, gần như toàn bộ các ngân hàng đã đồng thuận giảm lãi suất huy động ở các kỳ hạn từ 6–12 tháng với mức giảm từ 0,1 - 1%/năm.

Tính đến thời điểm này, lãi suất tiền gửi tiết kiệm từ 1-3 tháng được các ngân hàng dao động trong khoảng 2,1-75%/năm, kỳ hạn 6-9 tháng trong khoảng 3,5 - 6,85%/năm...

Theo thống kê của NHNN, lãi suất bình quân của các khoản huy động mới phát sinh hiện ở mức khoảng 5,7%, giảm khoảng 0,26% so với cuối tháng 3/2026. Lãi suất cho vay bình quân cũng đã bắt đầu có xu hướng giảm nhẹ.

Động thái giảm lãi suất được đánh giá là tín hiệu tích cực đối với thị trường, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế, song theo nhiều chuyên gia, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở việc giảm lãi suất mà còn là nâng cao khả năng hấp thụ vốn, hiệu quả sử dụng vốn và chất lượng tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế.

Theo ông Nguyễn Văn Thân - Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), vấn đề lãi suất cần được nhìn nhận theo cơ chế thị trường và đặc thù hoạt động của hệ thống ngân hàng, thay vì chỉ đặt yêu cầu giảm lãi suất bằng biện pháp hành chính.

Ông Thân cho rằng, ngân hàng thương mại hoạt động trên cơ sở huy động vốn từ thị trường để cho vay nên lãi suất cho vay chịu tác động của nhiều yếu tố như chi phí vốn, cung - cầu tín dụng cũng như diễn biến kinh tế trong nước và quốc tế. Vì vậy, không thể chỉ bằng “ý chí” mà yêu cầu các ngân hàng hạ lãi suất cho vay.

Cũng theo ông Nguyễn Văn Thân, hiện nay Nhà nước đã có nhiều cơ chế hỗ trợ như Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Quỹ đổi mới công nghệ hay Quỹ bảo lãnh tín dụng. Tuy nhiên, việc tiếp cận các nguồn hỗ trợ này trên thực tế vẫn còn khó khăn do tiêu chí, điều kiện vay vốn còn chặt chẽ. Từ thực tế này, ông Thân đề xuất cần có giải pháp đồng bộ hơn từ phía Chính phủ và các cơ quan quản lý nhằm tháo gỡ điều kiện tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay vì chỉ tập trung vào câu chuyện giảm lãi suất.

Nâng chất lượng dòng vốn để thúc đẩy tăng trưởng bền vững

Tại Tọa đàm “Vai trò ngành Ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế” do Thời báo Ngân hàng tổ chức, các chuyên gia cho rằng, việc điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt và duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý thời gian qua đã góp phần giảm áp lực chi phí tài chính cho doanh nghiệp, tạo thêm dư địa duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ ngày càng thu hẹp, tăng trưởng kinh tế không thể chỉ dựa vào mở rộng tín dụng hay duy trì lãi suất thấp trong thời gian dài.

PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng cho rằng, cần nhìn nhận mối quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp là mối quan hệ cộng sinh, có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế. “Nếu doanh nghiệp là "cỗ máy" tạo ra của cải vật chất thì ngân hàng chính là ‘bình oxy’ duy trì hoạt động của nền kinh tế. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa tăng trưởng có thể đạt được chỉ bằng cách mở rộng tín dụng hay duy trì mặt bằng lãi suất thấp trong thời gian dài”, bà Hoàng Anh nhận định.

Để tín dụng thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch thông tin và chứng minh hiệu quả sử dụng vốn. Đồng thời, các ngân hàng thương mại cũng cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị rủi ro và chất lượng nguồn nhân lực.

Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, điều quan trọng hiện nay không chỉ là mở rộng quy mô tín dụng mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng tín dụng, bảo đảm dòng vốn được phân bổ đúng hướng, vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng, nâng cao năng suất lao động và hỗ trợ tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ ngày càng thu hẹp, bài toán hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ nằm ở việc giảm lãi suất, mà còn ở việc nâng cao năng lực hấp thụ vốn, chất lượng quản trị và hiệu quả phân bổ dòng vốn trong nền kinh tế. Khi đó, tín dụng mới thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững.