Bài toán thách thức của tân Thủ tướng Anh

Nhiều nhiệm vụ đầy thách thức đang chờ đợi Thủ tướng Anh tương lai Andy Burnham, trong đó việc định hình quan hệ với Tổng thống Mỹ Donald Trump được xem là một trong những ưu tiên đối ngoại quan trọng.

Bài toán mang tên Trump

Hầu như mọi đồng minh của Mỹ đều phải đối mặt với cùng một bài toán: Cần nhượng bộ đến đâu để vừa bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa duy trì quan hệ với Nhà Trắng?

Trong thực tế, nhiều chính phủ lựa chọn cách tiếp cận thực dụng, ưu tiên đối thoại, tránh đối đầu công khai và tìm cách duy trì kênh trao đổi hiệu quả với chính quyền Mỹ.

Ông Andy Burnham sẽ nhậm chức Thủ tướng Anh trong hôm nay 20-7 (giờ địa phương). Ảnh: Instituteforgoverment.org.uk

Cựu Thủ tướng Keir Starmer cũng theo đuổi cách tiếp cận này. Chỉ sáu tháng sau khi nhậm chức, ông đã phải làm việc với một Nhà Trắng do ông Donald Trump lãnh đạo. Ông công khai mời ông Trump thăm cấp nhà nước, duy trì thái độ hòa nhã, hạn chế chỉ trích và nhiều lần nhấn mạnh "mối quan hệ đặc biệt" giữa Anh và Mỹ.

Chiến lược đó ban đầu mang lại kết quả khi Anh đạt được những điều kiện thuận lợi hơn nhiều nước châu Âu khác trong các cuộc đàm phán thương mại và thuế quan với Mỹ. Tuy nhiên, cục diện thay đổi vào tháng 3 khi ông Starmer từ chối để Anh tham gia toàn diện vào cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran.

Cách tiếp cận mềm mỏng của ông Starmer cũng không nhận được nhiều sự đồng tình trong nước. Một cuộc khảo sát của Ipsos hồi tháng 1 cho thấy 47% người Anh đánh giá ông xử lý quan hệ với Mỹ không tốt.

Trong bối cảnh đó, giới quan sát cho rằng chính sách đối ngoại nhiều khả năng chưa phải ưu tiên trước mắt của ông Burnham. Vị tân thủ tướng nhiều lần khẳng định trọng tâm của chính phủ mới sẽ là các vấn đề trong nước.

Theo giới quan sát, trong giai đoạn đầu, ông Burnham nhiều khả năng sẽ tiếp tục đường lối đối ngoại của người tiền nhiệm. Anh được dự báo vẫn duy trì sự ủng hộ đối với Ukraine, tiếp tục gây sức ép lên Nga và tăng cường hợp tác quân sự, kinh tế với các nước châu Âu, song không tìm cách đưa nước này quay trở lại Liên minh châu Âu.

Phần lớn công việc đối ngoại, bao gồm cả quan hệ với Mỹ, nhiều khả năng sẽ do một Ngoại trưởng giàu kinh nghiệm đảm nhiệm. Các ứng viên được nhắc tới gồm Ngoại trưởng đương nhiệm Yvette Cooper, hai cựu Ngoại trưởng David Miliband và David Lammy, cùng cựu Bộ trưởng Quốc phòng John Healey. Người được lựa chọn với kỳ vọng sẽ đóng vai trò nổi bật trong chính sách đối ngoại, trong khi ông Burnham tập trung vào kinh tế và cải cách bộ máy.

Phong cách khác

Theo những người từng làm việc với ông Burnham, cách tiếp cận của ông với Tổng thống Trump nhiều khả năng sẽ khác người tiền nhiệm, không chỉ vì tính cách mà còn bởi bối cảnh chính trị tại Anh đã thay đổi.

Nếu ông Starmer mang phong cách điềm tĩnh và thiên về kỹ trị của một cựu công tố viên, thì ông Burnham lại được biết đến với hình ảnh gần gũi, thẳng thắn và giàu cảm xúc. Là cựu nghị sĩ lâu năm của miền Bắc nước Anh và từng giữ chức bộ trưởng trong chính phủ Gordon Brown, ông Burnham thường được so sánh với cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton nhờ khả năng kết nối với công chúng.

Phong cách cởi mở đó có thể trở thành lợi thế khi làm việc với một tổng thống coi trọng quan hệ cá nhân như ông Donald Trump. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa Anh sẽ thay đổi đáng kể định hướng đối ngoại. Thách thức với ông Burnham nhiều khả năng nằm ở việc duy trì quan hệ đồng minh với Washington, đồng thời bảo vệ những lợi ích và ưu tiên riêng của London trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế ngày càng phức tạp.

Khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, phần lớn chính giới Anh cho rằng cách an toàn nhất là mềm mỏng và tránh đối đầu. Lãnh đạo đảng Bảo thủ và đảng Reform UK khi đó đều sẵn sàng chỉ trích bất kỳ động thái nào có nguy cơ ảnh hưởng tới "mối quan hệ đặc biệt" với Mỹ.

Tuy nhiên, sau các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran, ngay cả Nigel Farage - lãnh đạo Reform UK và là đồng minh lâu năm của ông Trump - cũng trở nên dè dặt hơn. Điều đó cho thấy dư địa để chính phủ mới xây dựng một cách tiếp cận linh hoạt hơn trong quan hệ với Washington đang dần mở ra.