Bài toán tự lập của người trẻ sau tốt nghiệp: Thu nhập tăng nhưng không làm vơi đi áp lực tài chính

Từ niềm vui có lương đến áp lực duy trì cuộc sống

Nguyễn Thùy Dương (24 tuổi) hiện sinh sống và làm việc tại Hà Nội.

Tốt nghiệp được hai năm, công việc chính của Thùy Dương hiện tại là phụ trách quản trị kênh, chỉnh sửa video cho một công ty hoạt động trên nền tảng YouTube.

Công việc đầu tiên của Dương hồi năm thứ nhất đại học là nhân viên phục vụ, với thù lao chỉ khoảng 15.000 đồng/giờ. Sau khi tốt nghiệp, Dương làm việc tại một doanh nghiệp công nghệ, với mức lương khởi điểm khoảng 9 triệu đồng/tháng. Dương rất vui vì mức thu nhập này ở thời điểm đó dù chưa phải là một con số quá lớn nhưng ít nhất cô đã có một công việc ổn định và bắt đầu tự lo được cho cuộc sống của mình.

Hiện nay, dù thu nhập đã tăng lên đáng kể nhờ công việc chính kết hợp với các dự án freelance, Thùy Dương nhận thấy, điều này không đồng nghĩa với cảm giác an tâm về tài chính. “Ngày trước, mình nghĩ chỉ cần kiếm được nhiều tiền hơn thì cuộc sống sẽ thoải mái hơn. Nhưng khi thu nhập tăng lên, những nhu cầu và mục tiêu trong cuộc sống cũng dần thay đổi. Vì vậy, nếu nói thu nhập hiện tại đã đủ hay chưa, câu trả lời của mình là đủ để trang trải cuộc sống, nhưng vẫn chưa đủ để mang lại cảm giác an tâm cho những dự định dài hạn”, Dương chia sẻ.

Quách Trọng Đức (24 tuổi) hiện sinh sống và làm việc tại Hà Nội.

Khác với nhiều bạn trẻ đặt kỳ vọng vào một mức lương cao ngay khi mới ra trường, điều Trọng Đức quan tâm hơn cả là có một công việc ổn định, môi trường để học hỏi và khả năng tự nuôi sống bản thân.

Với chàng kế toán trẻ, niềm vui lớn nhất khi bắt đầu đi làm không nằm ở số tiền nhận được mỗi tháng, mà là cảm giác không còn phụ thuộc vào sự hỗ trợ tài chính từ gia đình. Đức cho biết: “Mình đã có thể tự chi trả cho các nhu cầu cá nhân và chủ động hơn trong những dự định tương lai. Đó là một cảm giác rất đặc biệt, khi lần đầu tiên mình nhận ra những lựa chọn trong cuộc sống đang dần được quyết định bằng chính công sức bản thân. Tuy nhiên, mức thu nhập ấy liệu có đủ để sống tự tập hay không còn phụ thuộc vào mức sống cũng như cách quản lý chi tiêu của mỗi người”.

Áp lực tài chính không chỉ đến từ chi phí sinh hoạt

Dù làm việc trong những lĩnh vực khác nhau, các bạn trẻ xa quê như Dương và Đức đều cho rằng, nhà ở đang là khoản chi phí lớn nhất trong thu nhập hằng tháng. Với Dương, vì điều kiện công việc không thể ở ghép nên chi phí thuê căn chung cư mini hiện chiếm khoảng 1/4 đến 1/3 tổng thu nhập. Trong khi đó, Đức cũng cho biết, bên cạnh các chi phí thiết yếu như ăn uống, đi lại, điện, nước và những khoản sinh hoạt thường ngày thì tiền thuê trọ ở một thành phố lớn như Hà Nội là khoản chi đáng kể, đặc biệt khi giá thuê nhà có xu hướng tăng do nhu cầu về chỗ ở ngày càng cao.

Tuy nhiên, áp lực tài chính của người trẻ không chỉ dừng lại ở các khoản chi cố định. Dương cho rằng, điều khiến cô trăn trở nhiều hơn ở giai đoạn này là việc cân bằng giữa nhu cầu ổn định cuộc sống và những lựa chọn cho tương lai. Mỗi khi muốn chuyển việc, học thêm kỹ năng mới hoặc thử sức ở một lĩnh vực khác, vấn đề tài chính luôn là yếu tố phải cân nhắc đầu tiên để đảm bảo cuộc sống không bị gián đoạn.

Riêng với Đức, những khoản chi phát sinh ngoài kế hoạch mới là áp lực lớn nhất trong những năm đầu tự lập. Từ việc sửa chữa đồ đạc, xe cộ cho đến các vấn đề sức khỏe, những sự cố bất ngờ có thể khiến kế hoạch tài chính bị xáo trộn. Từ trải nghiệm của bản thân, Đức cho rằng, người trẻ không chỉ cần tính toán các khoản chi thường xuyên mà còn phải chuẩn bị một khoản dự phòng để ứng phó với những rủi ro không lường trước trong cuộc sống.

Tự lập không chỉ là câu chuyện tiền bạc

Khi cuộc sống dần ổn định hơn, mối quan tâm của các bạn trẻ cũng không còn dừng lại ở chuyện thu nhập hay chi tiêu hằng tháng. Với họ, tự lập còn là hành trình học cách phát triển bản thân, xây dựng định hướng và chuẩn bị cho tương lai.

Ở thời điểm hiện tại, Dương ưu tiên tiết kiệm nhưng không muốn vì thế mà bỏ lỡ hết những trải nghiệm của tuổi trẻ. Dương bày tỏ: “Mình nghĩ, không nhất thiết phải tiết kiệm được thật nhiều ngay từ đầu, mà quan trọng hơn là hình thành được thói quen dành dụm và biết mình đang sử dụng tiền cho những việc gì. Ngoài ra, mình cũng dành một phần thu nhập mỗi tháng để trải nghiệm hay làm những điều bản thân yêu thích. Bởi suy cho cùng, việc kiếm tiền cũng là để có một cuộc sống tốt hơn, chứ không phải chỉ để tiết kiệm mà quên mất tận hưởng những năm tháng thanh xuân”.

Trong khi đó, Đức chọn ưu tiên đầu tư cho bản thân như một chiến lược dài hạn. Chàng trai chia sẻ: “Mình muốn số tiền kiếm được không chỉ phục vụ nhu cầu hiện tại mà còn tạo ra giá trị cho tương lai. Vì vậy, thay vì chi tiêu cho những nhu cầu ngắn hạn, mình dành một phần thu nhập để đầu tư vào kiến thức và kỹ năng nhằm có thêm cơ hội phát triển sau này.”

Theo Đức, tuổi trẻ có rất nhiều thời gian để tận hưởng, nhưng cũng là khoảng thời gian tốt nhất để đầu tư vào chính mình. Tiết kiệm không có nghĩa là sống quá khắt khe với bản thân mà là lựa chọn hy sinh một phần sự thoải mái ở hiện tại để đổi lấy nhiều sự chủ động hơn trong tương lai. Nhằm kiểm soát chi tiêu, chàng trai luôn áp dụng nguyên tắc phân bổ thu nhập 5-3-2, trong đó 50% dành cho các chi phí thiết yếu, 30% cho tiết kiệm và 20% cho nhu cầu cá nhân hoặc quỹ dự phòng. Nhờ vậy, Đức cảm thấy chủ động và an tâm hơn khi sử dụng tiền.

Điều mà cả hai muốn nhắn gửi đến những bạn trẻ sắp bước vào thị trường lao động không phải là phải kiếm thật nhiều tiền càng sớm càng tốt, mà là xây dựng thói quen quản lý tài chính từ sớm và không ngừng trau dồi năng lực của bản thân. Khi có đủ kiến thức, kỹ năng và sự chủ động về tài chính, người trẻ sẽ có nhiều cơ hội hơn để lựa chọn công việc phù hợp, theo đuổi những mục tiêu cá nhân và tự tin trên hành trình tự lập.