Bám sát tín hiệu thị trường để giữ nhịp xuất khẩu

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: C.Dũng

Giao KPI cho hệ thống thương vụ

Thông tin tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I-2026, diễn ra sáng 12-3, ông Bùi Huy Sơn – Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong hai tháng đầu năm 2026 ước đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 76,4 tỷ USD, tăng 18,3%, cao hơn mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15–16% được giao cho ngành trong năm nay. Kết quả này cho thấy hoạt động xuất khẩu vẫn duy trì được động lực tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Liên quan đến điều hành xuất nhập khẩu, ông Nguyễn Anh Sơn – Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, mặc dù cán cân thương mại ghi nhận nhập siêu gần 3 tỷ USD, song phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất nên không đáng lo ngại.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế, từ đó đề xuất Chính phủ các biện pháp điều hành đồng bộ giữa các bộ, ngành liên quan nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu. Đồng thời, hoạt động xuất khẩu sẽ gắn chặt hơn với sản xuất trong nước và tiêu dùng nội địa nhằm bảo đảm cân đối cung - cầu.

Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hoàn thiện các chính sách quản lý ngoại thương, trong đó nghiên cứu áp dụng các biện pháp phù hợp, như tạm dừng xuất khẩu hoặc nhập khẩu trong một số trường hợp đặc biệt nhằm bảo đảm ổn định thị trường và lợi ích kinh tế quốc gia.

Cùng với đó là thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng có thế mạnh, hoàn thiện khung pháp lý quản lý xuất khẩu gạo và kiểm soát thương mại chiến lược.

Hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài được giao nhiệm vụ chủ động tìm kiếm đối tác, cung cấp thông tin thị trường, đồng thời cảnh báo sớm các rủi ro để hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu. Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu giao KPI cho từng thương vụ, gắn với từng khu vực thị trường, để hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

Đại diện cơ quan thương vụ tại các nước tham gia hội nghị trực tuyến. Ảnh: C.Dũng

Tăng cường quản trị rủi ro

Tại hội nghị, đại diện các hiệp hội ngành hàng cũng chia sẻ về những thách thức và cơ hội của hoạt động xuất khẩu trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động.

Theo ông Trương Văn Cẩm – Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, năm 2026, ngành Dệt may đặt mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 49 tỷ USD, tương đương tăng khoảng 6%. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu dệt may toàn cầu thấp và cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngành dệt may định hướng chuyển sang nâng cao chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ tập trung mở rộng quy mô.

Để bảo đảm sản xuất và duy trì đà tăng xuất khẩu, ông Cẩm kiến nghị nhà nước bảo đảm ổn định nguồn cung xăng dầu, hỗ trợ phát triển công nghiệp nguyên phụ liệu trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, từ đó hưởng ưu đãi thuế quan theo các FTA.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp mong tiếp tục được hỗ trợ đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; cơ quan thương vụ thông tin sát tình hình thị trường để doanh nghiệp nắm bắt.

Ở góc độ logistics, ông Ngô Khắc Lễ, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam cho rằng, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra ba nhóm rủi ro lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam gồm năng lượng, logistics và tỷ giá.

Theo đó, gián đoạn các tuyến vận tải chiến lược khiến giá dầu và nhiên liệu tăng, kéo theo chi phí vận tải leo thang. Các hãng tàu có thể tái định tuyến hoặc áp dụng phụ phí, làm gia tăng chi phí logistics và kéo dài thời gian giao hàng. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, đồng USD thường có xu hướng mạnh lên, khiến doanh nghiệp nhập khẩu phải đối mặt với rủi ro tỷ giá.

Do đó, doanh nghiệp sẽ phải rà soát hợp đồng thương mại, kiểm tra phạm vi bảo hiểm hàng hóa và xây dựng các phương án logistics dự phòng nhằm hạn chế thiệt hại khi chuỗi cung ứng toàn cầu biến động.

Ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cho biết, Hoa Kỳ là thị trường đặc biệt quan trọng đối với xuất khẩu của Việt Nam nhờ quy mô lớn và sức mua mạnh.

Tuy nhiên, thị trường Hoa Kỳ cũng có mức độ cạnh tranh cao và hệ thống tiêu chuẩn ngày càng khắt khe. Ngoài yếu tố thuế quan, nhiều quy định mới liên quan đến truy xuất nguồn gốc, lao động, môi trường và an toàn sản phẩm đang được siết chặt hơn.

Trong bối cảnh đó, để duy trì và mở rộng thị phần tại thị trường Hoa Kỳ cũng như các thị trường lớn khác, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực tuân thủ tiêu chuẩn, minh bạch chuỗi cung ứng và tăng cường quản trị rủi ro. Đồng thời, việc bám sát thông tin thị trường, chính sách thương mại và xu hướng tiêu dùng sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp thích ứng với môi trường thương mại quốc tế ngày càng cạnh tranh.

Lam Giang