Bản đồ số OCOP: Tìm đặc sản Việt theo địa phương có gì mới?

Từ một sản phẩm đặc trưng vùng miền, người tiêu dùng giờ đây có thể khám phá OCOP trên môi trường số. Bản đồ số sản phẩm Việt Nam được giới thiệu tại Festival “Tự hào hàng Việt Nam trong kỷ nguyên mới” giúp tìm hiểu đặc sản theo vùng, cơ sở sản xuất và câu chuyện phía sau sản phẩm. Từ gian hàng thực tế đến bản đồ số, OCOP được nhìn thêm ở góc độ địa danh, văn hóa và trải nghiệm du lịch.

Từ tìm một sản phẩm đến khám phá cả một vùng

Nếu trước đây muốn tìm đặc sản của một địa phương, người tiêu dùng thường phải biết trước tên sản phẩm hoặc tìm kiếm qua từng cửa hàng, sàn thương mại điện tử hay trang thông tin riêng của địa phương, thì bản đồ số đưa cách tiếp cận về gần với thao tác tìm kiếm theo không gian.

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Bản đồ số sản phẩm Việt Nam tại địa chỉ bandoso.checkvn.vn được giới thiệu tại Festival “Tự hào hàng Việt Nam trong kỷ nguyên mới” tổ chức tại Hà Nội. Theo thông tin công bố, người dùng có thể khám phá các sản phẩm theo từng vùng miền và tìm hiểu thông tin về cơ sở sản xuất. Nền tảng hướng tới việc đưa sản phẩm địa phương lên môi trường số, giúp người tiêu dùng có thêm kênh tiếp cận đặc sản Việt.

Cách tiếp cận này đáng chú ý ở chỗ bản đồ không chỉ trả lời câu hỏi “mua sản phẩm gì”, mà trước hết gợi ra câu hỏi “sản phẩm ấy đến từ đâu?”. Với một sản phẩm OCOP, địa danh sản xuất thường là một phần của giá trị sản phẩm: vùng nguyên liệu, nghề truyền thống, điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và câu chuyện của cộng đồng tạo nên sản phẩm.

Tại Festival năm nay, không gian “Bản đồ số sản phẩm Việt Nam” được tổ chức cùng các hoạt động quảng bá hàng Việt trên môi trường số. Theo kế hoạch, khu vực trải nghiệm ứng dụng màn hình LED cảm ứng, công nghệ VR/AR và mã QR để giới thiệu vùng sản xuất, làng nghề, quy trình sản xuất và nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm.

Từ góc độ người dùng, giá trị lớn nhất của cách làm này nằm ở khả năng rút ngắn khoảng cách giữa sản phẩm và nơi sản phẩm được sinh ra. Một người ở Hà Nội có thể tìm hiểu đặc sản của Tây Bắc, miền Trung, Tây Nguyên hay Nam Bộ mà không nhất thiết phải chờ đến một hội chợ hoặc chuyến đi thực tế.

OCOP bước vào bản đồ số: Không chỉ để bán hàng

Việc số hóa sản phẩm OCOP không phải một xu hướng nhất thời mà đã được đưa vào định hướng thực hiện Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030.

Thông tư 23/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong xây dựng hồ sơ, quản lý dữ liệu sản phẩm OCOP; số hóa quá trình tiếp nhận hồ sơ, chấm điểm, phân hạng; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc theo chuỗi giá trị; phát triển thương mại điện tử và từng bước xây dựng bản đồ số OCOP Việt Nam để quản lý, kết nối với thương mại và phát triển du lịch nông thôn.

Định hướng này xuất hiện trong bối cảnh quy mô chương trình OCOP ngày càng lớn. Theo thông tin được công bố tại họp báo Festival OCOP Việt Nam 2026 ngày 16.11, đến tháng 10.2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 166 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia. Riêng TP.HCM có 1.037 sản phẩm OCOP của 408 chủ thể tính đến tháng 11.2026.

Số lượng sản phẩm lớn cũng đặt ra bài toán mới: làm thế nào để người tiêu dùng nhận diện được sản phẩm, biết sản phẩm đến từ đâu, ai sản xuất và tìm mua ở đâu?

Bản đồ số có thể trở thành một lớp dữ liệu giúp giải bài toán này. Thay vì để mỗi địa phương tự giới thiệu sản phẩm trên một kênh riêng, dữ liệu sản phẩm được số hóa có thể từng bước hình thành một hệ thống kết nối rộng hơn giữa chủ thể sản xuất, người tiêu dùng, nhà phân phối và hoạt động du lịch.

Điều này phù hợp với định hướng mới của Chương trình OCOP. Bộ Nông nghiệp và Môi trường không chỉ đặt yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn nhấn mạnh xây dựng thương hiệu, phát triển câu chuyện sản phẩm, khai thác giá trị văn hóa và tri thức bản địa, mở rộng thị trường, phát triển thương mại điện tử và gắn sản phẩm OCOP với du lịch nông thôn.

Nhìn từ đó, một bản đồ số tốt không nên chỉ dừng ở việc “ghim” sản phẩm lên bản đồ. Giá trị lớn hơn nằm ở việc kết nối sản phẩm với vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, làng nghề, điểm du lịch, câu chuyện văn hóa và các kênh tiêu thụ.

Từ bản đồ sản phẩm đến bản đồ trải nghiệm

Khi sản phẩm OCOP được đặt trên bản đồ, ranh giới giữa mua một món đặc sản và trải nghiệm một vùng đất cũng trở nên gần hơn.

Một sản phẩm trà có thể dẫn người dùng đến vùng chè; một sản phẩm thủ công có thể gắn với làng nghề; một đặc sản ẩm thực có thể trở thành điểm bắt đầu cho hành trình tìm hiểu cách chế biến, tập quán và đời sống của cộng đồng địa phương.

Khánh Hòa là một ví dụ về hướng đi này. Trong dự thảo Đề án phát triển sản phẩm OCOP trở thành “đại sứ du lịch” giai đoạn 2026-2030, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50 sản phẩm OCOP gắn với du lịch, hình thành tối thiểu 30 điểm giới thiệu, trải nghiệm và xây dựng bản đồ số OCOP. Đề án hướng tới việc đưa sản phẩm đặc trưng trở thành một phần của trải nghiệm văn hóa và du lịch địa phương.

Đắk Lắk cũng đã ra mắt bản đồ số nông sản, sản phẩm OCOP, du lịch thôn buôn trên nền tảng số của tỉnh từ tháng 8.2026. Cùng với bản đồ, địa phương triển khai số hóa dữ liệu, chuẩn hóa và cập nhật thông tin để kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.

Những cách làm này cho thấy bản đồ số OCOP có thể đi theo hướng rộng hơn một công cụ tra cứu. Nếu dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác và liên thông, người dùng có thể bắt đầu từ một sản phẩm rồi tiếp tục tìm hiểu nơi sản xuất, vùng nguyên liệu, điểm bán, làng nghề hoặc điểm du lịch liên quan.

Tuy nhiên, hiệu quả của bản đồ số vẫn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu. Một bản đồ có nhiều sản phẩm nhưng thông tin sơ sài, chậm cập nhật, thiếu địa chỉ mua hàng hoặc không kết nối được với chủ thể sản xuất sẽ khó trở thành công cụ thường xuyên của người tiêu dùng.

Bởi vậy, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới không chỉ là số hóa càng nhiều sản phẩm càng tốt, mà phải xây dựng dữ liệu có giá trị sử dụng. Mỗi sản phẩm cần có thông tin rõ ràng về chủ thể, nguồn gốc, tiêu chuẩn, câu chuyện sản phẩm, địa điểm và khả năng kết nối thị trường.

Khi đó, bản đồ số OCOP có thể trở thành một “cánh cửa” để người dùng bước vào thế giới đặc sản Việt: từ một sản phẩm đến một địa phương, từ một địa phương đến một câu chuyện văn hóa và từ câu chuyện ấy đến một hành trình trải nghiệm.

Đó cũng là hướng để OCOP vượt ra khỏi cách hiểu đơn thuần là chương trình phát triển sản phẩm nông thôn, trở thành một phần của hệ sinh thái kinh tế nông thôn, thương mại số và du lịch trải nghiệm.

OCOP Việt Nam qua những con số mới

Hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên tính đến tháng 10.2026.

166 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.

10.615 chủ thể OCOP theo số liệu được công bố tại đợt đánh giá, phân hạng cấp quốc gia tháng 4.2026.

78,3% sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm; 9,1% thuộc nhóm thủ công mỹ nghệ; 8,3% thuộc nhóm đồ uống.

34 tỉnh, thành phố đang triển khai Chương trình OCOP trong giai đoạn mới.

Thông tư 23/2026/TT-BNNMT định hướng số hóa sản phẩm OCOP, phát triển cơ sở dữ liệu, thương mại điện tử và xây dựng bản đồ số OCOP Việt Nam gắn với thương mại và du lịch nông thôn.

Tại Hà Nội, đến tháng 8.2026 có 3.531 sản phẩm OCOP được đánh giá, phân hạng, trong đó 18 sản phẩm 5 sao, 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.584 sản phẩm 4 sao và 1.907 sản phẩm 3 sao.

TUẤN ĐÔNG

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/ban-do-so-ocop-tim-dac-san-viet-theo-dia-phuong-co-gi-moi.html