Ban hành Nghị quyết về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước, thỏa thuận quốc tế

Nghị quyết quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho hoạt động phối hợp giữa Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội với cơ quan có liên quan của Quốc hội các quốc gia cùng ký kết điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế, qua đó nâng cao hiệu quả giám sát việc thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là quy định tương đối toàn diện về nguyên tắc, nội dung, hình thức, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của các cơ quan trong hoạt động phối hợp giám sát với nghị viện các nước.

Phạm vi áp dụng không chỉ đối với điều ước quốc tế mà còn bao gồm các thỏa thuận quốc tế giữa các cơ quan của Việt Nam với đối tác nước ngoài theo quy định của pháp luật. Điều này góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động đối ngoại của Quốc hội, đồng thời tăng cường cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện các cam kết quốc tế trên thực tế.

Nghị quyết xác định rõ hoạt động phối hợp giám sát phải tuân thủ các nguyên tắc của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc, phù hợp đường lối đối ngoại của Đảng, thống nhất trong quản lý hoạt động đối ngoại của Nhà nước và tuân thủ quy định về bảo vệ bí mật Nhà nước.

Đồng thời, việc phối hợp phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, cùng có lợi, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau và không làm phát sinh trách nhiệm pháp lý quốc tế đối với Việt Nam. Đây là những yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm hoạt động giám sát vừa phát huy hiệu quả hợp tác giữa nghị viện các nước, vừa giữ vững các nguyên tắc đối ngoại và lợi ích quốc gia.

Về nội dung giám sát, Nghị quyết không chỉ tập trung vào việc kiểm tra tình hình thực hiện các điều ước, thỏa thuận quốc tế mà còn yêu cầu đánh giá toàn diện việc ban hành, sửa đổi, bổ sung các văn bản để nội luật hóa các cam kết quốc tế; xem xét chất lượng, hiệu quả triển khai, đồng thời làm rõ những hạn chế, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân trong quá trình thực hiện.

Đáng chú ý, việc đánh giá được yêu cầu đối chiếu với các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành hoặc các tiêu chí phù hợp, góp phần nâng cao tính khách quan và hiệu quả của hoạt động giám sát.

Để bảo đảm tính linh hoạt trong triển khai, Nghị quyết quy định hai hình thức phối hợp giám sát gồm tổ chức đoàn giám sát chung và tổ chức cuộc họp giám sát chung. Trên cơ sở thống nhất giữa các bên, các hoạt động có thể được tổ chức trực tiếp hoặc trực tuyến, phù hợp điều kiện thực tế và yêu cầu đối ngoại.

Đồng thời, Nghị quyết quy định cụ thể quy trình từ xây dựng đề xuất, trao đổi với cơ quan có liên quan của Quốc hội nước đối tác, phê duyệt chương trình, xây dựng kế hoạch, thành lập đoàn, tổ chức giám sát đến tổng hợp báo cáo và theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát. Việc quy định rõ các mốc thời gian và trách nhiệm của từng cơ quan được kỳ vọng sẽ nâng cao tính chủ động, đồng bộ trong quá trình triển khai.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại giữ vai trò cơ quan đầu mối chủ trì các hoạt động phối hợp giám sát; có trách nhiệm phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và cơ quan có liên quan của Quốc hội nước đối tác để xây dựng chương trình, tổ chức thực hiện, tổng hợp kết quả và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội chịu trách nhiệm phối hợp, tham gia giám sát theo lĩnh vực phụ trách.