Ban hành tiêu chuẩn quốc gia để bảo đảm an toàn cho du lịch mạo hiểm

Bùng nổ du lịch mạo hiểm và những rủi ro tiềm ẩn

Trong những năm gần đây, du lịch mạo hiểm đã trở thành một trong những xu hướng phát triển nhanh của ngành Du lịch Việt Nam. Từ trekking rừng núi, leo thác đến khám phá hang động hay dù lượn, các sản phẩm du lịch mang tính thử thách ngày càng thu hút đông đảo du khách, đặc biệt là giới trẻ.

PGS.TS Phạm Hồng Long, Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ với truyền thông cho biết, theo các nghiên cứu của Tổ chức Du lịch Thế giới, du lịch mạo hiểm là một trong những phân khúc có khả năng phục hồi nhanh nhất sau khủng hoảng, thu hút nhóm khách có mức chi tiêu cao và thời gian lưu trú dài. Quan trọng hơn, nếu được quản lý đúng cách, loại hình này còn góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Tại Việt Nam, Chiến lược phát triển du lịch đến năm 2030 đã xác định rõ du lịch thể thao, du lịch mạo hiểm là dòng sản phẩm chủ lực cần ưu tiên phát triển. Điều này cho thấy, Nhà nước đã nhìn nhận du lịch thể thao mạo hiểm không còn là hoạt động bên lề hay phong trào, mà là một cấu phần quan trọng trong cơ cấu sản phẩm du lịch quốc gia, nhằm đa dạng hóa trải nghiệm và nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến.

Thực tế, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế tự nhiên để phát triển loại hình này như địa hình đa dạng, hệ sinh thái phong phú và nhiều khu vực còn giữ được nét hoang sơ. Chính điều này khiến du lịch mạo hiểm trở thành “điểm sáng” trong chiến lược đa dạng hóa sản phẩm du lịch.

Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển nhanh chóng là không ít rủi ro. Trước đây, nhiều hoạt động du lịch mạo hiểm còn mang tính tự phát, thiếu kiểm soát, không có bảo hiểm hoặc quy trình an toàn rõ ràng. Điều này làm gia tăng nguy cơ tai nạn và ảnh hưởng đến hình ảnh điểm đến.

“Lá chắn” cho du lịch mạo hiểm an toàn

Mới gần đây, Việt Nam đã chính thức ban hành Bộ tiêu chuẩn TCVN 14602:2026 - tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 3021:2023 tập trung vào hai hoạt động phổ biến là hiking (đi bộ đường dài) và trekking (đi bộ đường dài mạo hiểm), đồng thời thiết lập các yêu cầu cơ bản về an toàn, tổ chức vận hành và trách nhiệm môi trường.

Điểm nổi bật của tiêu chuẩn mới là đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu. Theo đó, các sản phẩm du lịch mạo hiểm phải được thiết kế và vận hành theo nguyên tắc bảo đảm an toàn cho toàn bộ người tham gia, từ du khách đến trưởng nhóm và nhân sự hỗ trợ. Đồng thời, mọi rủi ro tiềm ẩn phải được nhận diện và thông báo rõ ràng trước khi hành trình bắt đầu.

Một trong những yêu cầu quan trọng là chuẩn hóa năng lực hướng dẫn viên. Các trưởng nhóm phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn, được đào tạo bài bản, có hồ sơ theo dõi năng lực liên tục. Điều này giúp hạn chế tình trạng hướng dẫn viên thiếu kinh nghiệm, một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều sự cố trước đây.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng quy định chặt chẽ về quản lý rủi ro và kiểm tra thiết bị. Tất cả trang thiết bị sử dụng trong hành trình phải được kiểm tra trước mỗi chuyến đi, có ghi chép đầy đủ và sẵn sàng kiểm chứng. Các yếu tố như dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai hay điều kiện địa hình đều phải được theo dõi liên tục.

Không chỉ dừng ở yếu tố an toàn, tiêu chuẩn còn nhấn mạnh trách nhiệm với môi trường và cộng đồng. Các đơn vị tổ chức phải tuân thủ quy định bảo vệ hệ sinh thái, giảm thiểu tác động tiêu cực và bảo đảm vệ sinh, sức khỏe tại điểm đến.

Các tiêu chuẩn mới được xây dựng dựa trên hệ thống tiêu chuẩn quốc tế ISO, bao gồm nhiều nhóm yêu cầu như: quản lý an toàn, năng lực hướng dẫn, thông tin cho người tham gia, thiết bị, bảo hiểm và bảo vệ môi trường. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tăng khả năng cạnh tranh của du lịch Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ngọc Hương