Bán lẻ Mỹ và làn sóng nhận diện khuôn mặt gây tranh cãi

Siêu thị Wegmans ở thành phố New York. Chuỗi cửa hàng này cho biết họ đang sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt để đảm bảo an ninh. Ảnh: GETTY

Công nghệ nhận diện khuôn mặt

Trong hơn một thập kỉ qua, công nghệ nhận diện khuôn mặt chủ yếu được các sở cảnh sát và cơ quan thực thi pháp luật sử dụng.

Tuy nhiên, công nghệ này đã nhanh chóng lan sang lĩnh vực bán lẻ và các địa điểm giải trí trong vài năm gần đây.

Các nhà bán lẻ thường duy trì danh sách theo dõi những người từng bị nghi ngờ hoặc bắt quả tang trộm cắp. Phần mềm nhận diện khuôn mặt sẽ tự động phát cảnh báo cho nhân viên khi một cá nhân trong danh sách này bước vào cửa hàng.

Nhiều nhà bán lẻ lớn tại Mỹ hiện triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt, và hầu hết không yêu cầu sự đồng ý trực tiếp của khách hàng.

Theo các chính sách bảo mật công khai, những “ông lớn” như Walmart, Kroger hay Home Depot đều đã thừa nhận sử dụng công nghệ này ở các mức độ khác nhau.

“Giám sát sinh trắc học ngày càng tinh vi và phổ biến, kéo theo những rủi ro mới đối với quyền riêng tư và các quyền công dân”, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) cảnh báo trong một báo cáo năm 2023.

Tuy nhiên, ở cấp liên bang và hầu hết các bang, việc thu thập và sử dụng dữ liệu sinh trắc học vẫn chưa được quản lí chặt chẽ.

Khoảng trống pháp lí này khiến công chúng khó có thể biết chính xác doanh nghiệp tư nhân đang sử dụng những công nghệ như quét khuôn mặt của khách hàng với mục đích gì và ở quy mô ra sao.

Vấn đề gây tranh cãi

Theo hãng CNN, nhiều chuỗi siêu thị lớn tại Mỹ đã âm thầm triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt nhằm ngăn chặn nạn trộm cắp vặt, trong khi phần lớn khách hàng không được thông báo rằng họ đang bị quét khuôn mặt khi mua sắm.

Dù không phải là công nghệ mới và đã gây tranh cãi suốt hơn một thập kỉ, nhận diện khuôn mặt vẫn tiếp tục được mở rộng sử dụng tại các cửa hàng ở Mỹ trong bối cảnh thiếu các quy định rõ ràng và hiệu quả còn nhiều nghi vấn.

Thực tế cho thấy, mỗi khi người tiêu dùng phát hiện mình bị giám sát, phản ứng phản đối lại nhanh chóng gia tăng.

Trường hợp mới nhất là Wegmans, chuỗi siêu thị có lượng khách hàng trung thành đông đảo, đã đối mặt với làn sóng chỉ trích sau khi thừa nhận áp dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt tại một số cửa hàng ở New York.

Thành phố New York là một trong số ít địa phương tại Mỹ yêu cầu các cơ sở kinh doanh phải công khai việc thu thập hoặc lưu trữ dữ liệu sinh trắc học của khách hàng.

Luật ban hành năm 2021 của thành phố cũng nghiêm cấm doanh nghiệp bán hoặc chia sẻ những dữ liệu này. Trong khi đó, một dự luật ở bang New York cũng cấm doanh nghiệp sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt đã được đề xuất nhưng hiện vẫn rơi vào bế tắc.

Để tuân thủ quy định, Wegmans gần đây đã treo biển thông báo tại lối vào các cửa hàng ở Manhattan và Brooklyn, cho biết dữ liệu về khuôn mặt, mắt và giọng nói của khách hàng có thể được thu thập và lưu trữ.

Biển báo nêu rõ công nghệ nhận diện khuôn mặt được sử dụng nhằm bảo đảm an toàn, an ninh cho khách hàng và nhân viên.

Thông tin này, lần đầu được trang tin Gothamist đăng tải, nhanh chóng thu hút sự chú ý của truyền thông và người tiêu dùng, buộc Wegmans, chuỗi siêu thị vốn hiếm khi lên tiếng trước công luận, phải đưa ra tuyên bố chính thức.

Trong thông cáo phát đi hôm 19.1, công ty cho biết họ đã triển khai camera tích hợp công nghệ nhận diện khuôn mặt tại một số ít cửa hàng nằm ở những khu vực được đánh giá có rủi ro cao.

Wegmans cho biết hệ thống này được sử dụng để nhận diện những cá nhân từng bị gắn cờ vì “hành vi sai trái” và chỉ phục vụ mục đích bảo đảm an ninh.

Tuy nhiên, các quy định của thành phố New York vẫn là ngoại lệ so với phần lớn các đô thị khác tại Mỹ, nơi việc sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt trong bán lẻ hầu như không chịu ràng buộc pháp lí rõ ràng.

Theo Jeramie Scott, Cố vấn cấp cao của Trung tâm Thông tin Bảo mật Điện tử, công nghệ nhận diện khuôn mặt hiện nay đang được triển khai trong bối cảnh thiếu cơ chế giám sát và minh bạch đầy đủ, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ thiên vị, làm dấy lên nhiều lo ngại về quyền riêng tư và quyền dân sự của người tiêu dùng.

Trong bối cảnh thiếu các quy định ở cấp liên bang, tiểu bang hoặc địa phương đối với việc bảo vệ quyền tự do dân sự, công nghệ này vẫn có nguy cơ bị lạm dụng.

“Rất nhiều hệ thống nhận diện khuôn mặt đang được triển khai mà công chúng hoàn toàn không hay biết. Chúng ta vẫn chưa có một khuôn khổ rõ ràng để quản lí việc sử dụng dữ liệu sinh trắc học, đặc biệt là nhận diện khuôn mặt", ông Scott nhấn mạnh.

Theo CNN

Link bài viết gốc

DUY HOÀNG