Bản lĩnh và khát vọng

Trung tướng Võ Viết Thanh (thứ 4 từ phải qua) gặp gỡ đồng đội và cán bộ hiện tại của Lực lượng TNXP TPHCM. Ảnh: THU HOÀI

1. Ngày 28-3-1976, ngày thành lập Lực lượng TNXP TPHCM, là mốc thời gian đồng bào TPHCM tiễn đưa con em của mình về với chiến khu trong thời bình. Tôi rất hân hạnh từ một cán bộ trong quân đội biệt phái về công tác ở TPHCM và được bổ nhiệm làm Chỉ huy trưởng Lực lượng TNXP TPHCM 8 năm thời kỳ đầu mới thành lập. Lúc đó tôi mới 33 tuổi. Năm nay, tôi đã 83 tuổi!

Sau khi kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước, Thành ủy TPHCM chủ trương thành lập Lực lượng TNXP nhằm tạo điều kiện cho các tầng lớp thanh niên có cơ hội tham gia xây dựng đất nước, lúc đầu như một phong trào với khẩu hiệu: “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”.

Khi gia nhập Lực lượng TNXP TPHCM tham gia xây dựng đất nước, các đội viên phải sống tập thể trong các lán trại tranh tre nứa lá của các tổng đội TNXP thuộc Ban Chỉ huy Lực lượng TNXP TPHCM. Tất cả đội viên TNXP được tổ chức và rèn luyện như trong quân đội. Vũ khí của đội viên TNXP là búa, rìu, cuốc, xẻng. Chiến trường của các tổng đội TNXP trải dài từ các vùng đất hoang hóa ở ngoại thành cho đến ven rừng U Minh, Đông Nam bộ và Tây Nguyên. Các tổng đội TNXP đến đây khai hoang phục hóa, tạo cơ sở vật chất ban đầu cho đồng bào hồi hương lập nghiệp, thoát cảnh đói nghèo do chiến tranh dồn ép vào các đô thị.

2. TPHCM là thành phố duy nhất cả nước thành lập Lực lượng TNXP thành phố với trên cả vạn đội viên sau ngày 30-4-1975. Trong đội ngũ lực lượng TNXP bao gồm học sinh, sinh viên vừa ra trường; kỹ sư, bác sĩ, nhà giáo; sĩ quan, binh lính chế độ cũ vừa rã ngũ; thanh niên chưa có việc làm ổn định; thanh niên xây dựng cuộc sống mới đã hoàn thành thời gian cai nghiện. Tất cả các tầng lớp thanh niên nêu trên tự nguyện gia nhập lực lượng TNXP.

Thông qua lao động sản xuất đã gắn kết đội ngũ TNXP như anh em trong đại gia đình. TNXP đi khai hoang trên các công trường để cải tạo đất đai, và đất đai cũng làm chuyển hóa đội ngũ TNXP. Họ đã vượt qua những định kiến khắt khe về thành phần giai cấp, học vấn và địa vị xã hội. Nhờ vậy, họ dìu dắt nhau như anh em, đồng đội và đồng chí chân thành, không câu nệ quá khứ xuất thân từ đâu.

Các tổng đội TNXP đi khai hoang, mở ra những vùng đất mới trong hoàn cảnh còn nhiều khó khăn, lao động nặng nhọc. Mùa mưa, có khi lán trại bị tốc mái tranh, đội viên TNXP phải thức trắng đêm. Các tổng đội TNXP đến khai hoang sản xuất ở ven rừng U Minh Nam bộ, phần lớn đất đai phèn chua nhiễm mặn; mùa khô chia nhau từng phuy nước, mùa mưa “muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lềnh như bánh canh”.

3. Các tổng đội TNXP cũng đến miền Đông Nam bộ và Tây Nguyên khai hoang trồng cà phê; khai thác và chế biến gỗ phục vụ ngành xây dựng; khai thác tre nứa sản xuất bột giấy, phục hồi sản xuất các nhà máy giấy ngừng hoạt động vì không có ngoại tệ để nhập bột giấy.

Trong chiến tranh, khu rừng Sác - Cần Giờ bị chất độc hóa học hủy diệt. Năm 1978, các đơn vị TNXP phải đi xuống vùng Chiến khu U Minh Hạ thu gom từng trái đước đem về trồng hơn 30.000ha, cải tạo “vùng đất chết” ở rừng Sác. Rừng được tái sinh, hệ sinh thái phục hồi. Năm 2000, UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển của thế giới.

Khi thành lập lực lượng TNXP trong thời bình, không ai nghĩ rồi đây TNXP sẽ ra chiến trường phục vụ chiến đấu. Nhưng chưa đầy 3 năm sau khi thống nhất đất nước, Khmer đỏ đưa quân sang biên giới Tây Nam tàn sát hàng loạt đồng bào ta. Cuộc chiến bắt đầu. Hàng ngàn TNXP rời công trường ra mặt trận phục vụ bộ đội chiến đấu bảo vệ biên giới và giúp nước bạn Campuchia lật đổ chế độ Pôn Pốt diệt chủng. Trong cuộc chiến này, có cả trăm cán bộ và đội viên TNXP anh dũng hy sinh ở tiền tuyến.

Trung tướng VÕ VIẾT THANH - Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch UBND TPHCM, nguyên Chỉ huy trưởng Lực lượng TNXP TPHCM