Bản sắc doanh nhân Thành phố Bác trong kỷ nguyên mới: Nhận diện doanh nhân Thành phố Bác (Bài 3)

Các doanh nhân được hỏi đều đồng thuận lựa chọn 5 phẩm chất nhận diện hình ảnh của doanh nhân Thành phố mang tên Bác:

Tiên phong

Không phải ngẫu nhiên TP.HCM được xem là vùng đất của những thử nghiệm và khai mở. Từ lịch sử phát triển kinh tế tư nhân cho đến các mô hình kinh doanh mới, thành phố này luôn đi trước một bước, và chính môi trường đó đã hun đúc nên một lớp doanh nhân dám nghĩ khác, làm khác và chấp nhận rủi ro để mở đường.

Doanh nhân TP.HCM không thể chờ đợi xu hướng rõ ràng mới hành động, mà phải là người thử nghiệm trước, chấp nhận va đập và từ đó tạo ra những mô hình phát triển mới. Theo ông, “chất” riêng của doanh nhân Thành phố không chỉ nằm ở khả năng làm giàu, mà ở vai trò mở đường - kiến tạo những giá trị và động lực phát triển mới cho nền kinh tế.

Ông David Tân Nguyễn cũng cho rằng tinh thần tiên phong của doanh nhân TP.HCM trở thành tiêu chí hành động, cần cụ thể hóa thành những chuẩn mực rõ ràng. Tiên phong trong tư duy là dám nhìn khác, không đi theo lối mòn. Tiên phong trong hành động là dám thử nghiệm, dám đầu tư vào lĩnh vực mới với mức độ rủi ro có tính toán. Tiên phong trong trách nhiệm là không chỉ chạy theo lợi nhuận mà còn chủ động tham gia giải quyết các vấn đề của xã hội. Và tiên phong trong chuẩn mực là giữ được sự liêm chính, minh bạch, không đánh đổi uy tín lấy lợi ích ngắn hạn. Khi được chuyển hóa như vậy, tinh thần tiên phong mới thực sự trở thành “luật chơi” của cộng đồng doanh nhân, thay vì dừng lại ở những lời kêu gọi.

Cùng nhìn vào bản sắc doanh nhân thành phố, ông Ngô Vi Đồng cũng đặt tinh thần tiên phong ở vị trí trung tâm, nhưng nhấn mạnh thêm yếu tố bền bỉ. Theo ông, tiên phong không chỉ là dẫn đầu ở một thời điểm, mà là quá trình liên tục học hỏi, đổi mới và kiên trì vượt qua khó khăn để đi đến cùng.

Trong khi đó, TS. Phạm Văn Thắng đặt tinh thần tiên phong trong mối liên hệ với bản lĩnh. Theo ông, dám nghĩ và dám làm phải đi cùng với dám chịu trách nhiệm. Tiên phong không phải là hành động cảm tính, mà là sự lựa chọn có ý thức, chấp nhận thách thức và kiên trì theo đuổi mục tiêu dài hạn. Khi được đặt trên nền tảng bản lĩnh và tính thực chất, tinh thần tiên phong mới có thể tạo ra giá trị bền vững.

Một triển lãm tranh về Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa được tổ chức tại TP.HCM

Năng động và sáng tạo

TS. Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, sự năng động của doanh nhân TP.HCM thể hiện ở chỗ không chờ đợi cơ hội mà chủ động tạo ra cơ hội. Trong bối cảnh thị trường thay đổi nhanh, công nghệ liên tục cập nhật và hành vi tiêu dùng dịch chuyển khó lường, khả năng phản ứng nhanh thôi là chưa đủ. Doanh nhân phải biết đi trước một bước, biến thay đổi thành động lực phát triển thay vì bị cuốn theo nó.

Ông Trần Ngọc Đính nhấn mạnh rằng, Trong thời đại chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, đổi mới không còn là lợi thế cạnh tranh mà đã trở thành điều kiện để tồn tại. Doanh nghiệp nào chậm thay đổi sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau.

Bổ sung thêm, TS. Phạm Văn Thắng cho rằng sáng tạo cần gắn với tính thực chất. Đổi mới không phải để tạo hình ảnh hay chạy theo xu hướng, mà phải giải quyết được bài toán cụ thể của doanh nghiệp và thị trường. Sự năng động vì thế cũng cần được đặt trong kỷ luật vận hành, lấy hiệu quả làm thước đo, tránh tình trạng “nhiều ý tưởng nhưng thiếu kết quả”.

Bà Tiêu Yến Trinh nhấn mạnh yếu tố chủ động thích ứng. Theo bà, mỗi doanh nghiệp đều có những lợi thế riêng, vấn đề là phải đủ linh hoạt để nhận ra và phát huy những lợi thế đó trong từng giai đoạn. Năng động không chỉ là phản ứng nhanh, mà còn là khả năng tự điều chỉnh chiến lược, tìm ra con đường phù hợp với chính mình trong bối cảnh nhiều biến động.

Bà Tiêu Yến Trinh

Nhân văn và trách nhiệm

TS. Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ dừng ở khát vọng phát triển, mà còn ở tinh thần phụng sự. Một doanh nghiệp thành công không thể chỉ đo bằng lợi nhuận, mà phải được nhìn nhận qua những giá trị tạo ra cho cộng đồng và đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống kinh tế - xã hội.

Từ thực tiễn hoạt động, ông Trần Ngọc Đính nhấn mạnh rằng trách nhiệm xã hội cần được thể hiện bằng những hành động cụ thể, không phải những cam kết mang tính hình thức. Đó là sự quan tâm đến người lao động, bảo đảm môi trường làm việc ổn định và phát triển; là ý thức bảo vệ môi trường; và là sự tham gia vào các hoạt động an sinh xã hội.

Ông Ngô Vi Đồng cho rằng yếu tố nhân văn còn thể hiện ở cách doanh nhân xây dựng các mối quan hệ. Không chỉ là hợp tác vì lợi ích, mà còn là sự chia sẻ, nghĩa tình và cùng hướng tới sự phát triển bền vững. Một cộng đồng doanh nghiệp mạnh không thể hình thành nếu thiếu đi tinh thần tương trợ và trách nhiệm với nhau.

Hội nhập

TS. Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, doanh nhân TP.HCM phải có tư duy toàn cầu nhưng hành động trên nền tảng giá trị Việt Nam. Hội nhập không dừng ở việc tham gia thị trường quốc tế, mà còn là khả năng đứng vững trong môi trường cạnh tranh toàn cầu, nơi tiêu chuẩn về chất lượng, quản trị và minh bạch ngày càng cao. Doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh trong nước mà phải đủ năng lực tham gia vào chuỗi giá trị khu vực và quốc tế.

Trong khi đó, ông Ngô Vi Đồng bổ sung một yếu tố quan trọng: Hội nhập phải đi cùng với giữ gìn bản sắc. Theo ông, doanh nhân không thể đánh đổi giá trị cốt lõi để chạy theo thị trường. Chính những yếu tố văn hóa, đạo đức và cách ứng xử mang bản sắc Việt Nam sẽ là nền tảng giúp doanh nghiệp tạo dựng sự khác biệt và phát triển bền vững khi bước ra thế giới.

Ông Trần Ngọc Đính

Đạo đức

Ông Trần Ngọc Đính nhấn mạnh rằng trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, liêm chính và minh bạch không còn là lựa chọn mang tính đạo đức đơn thuần, mà đã trở thành năng lực cạnh tranh. Chữ tín là tài sản lớn nhất của doanh nghiệp: Có thể mất nhiều năm để gây dựng, nhưng chỉ một lần đánh mất là có thể trả giá bằng toàn bộ thương hiệu.

Bà Tiêu Yến Trinh cho rằng đạo đức thể hiện rõ nhất qua sự nhất quán giữa tư tưởng và hành động. “Nói đi đôi với làm” không chỉ là yêu cầu về phong cách lãnh đạo, mà là điều kiện để xây dựng niềm tin với nhân viên, khách hàng và đối tác. Khi người đứng đầu giữ được sự nhất quán, doanh nghiệp mới có thể hình thành một nền văn hóa vững chắc và ổn định lâu dài.

Lan tỏa và nhân rộng “nhận diện” doanh nhân Thành phố Bác

Theo ông David Tân Nguyễn, muốn một hệ giá trị có sức sống, trước hết phải được cụ thể hóa thành những tiêu chí có thể quan sát và đo lường. Chẳng hạn, tinh thần tiên phong không thể chỉ nói chung chung, mà phải được nhận diện qua các biểu hiện cụ thể: Tiên phong trong tư duy là dám nghĩ khác, không đi theo lối mòn; tiên phong trong hành động là dám thử nghiệm, dám đầu tư vào lĩnh vực mới và chấp nhận rủi ro có tính toán; tiên phong trong trách nhiệm là không chỉ chạy theo lợi nhuận mà còn chủ động tham gia giải quyết các vấn đề của xã hội; và tiên phong trong chuẩn mực là giữ liêm chính, minh bạch, không đánh đổi uy tín lấy lợi ích ngắn hạn. Khi được “định nghĩa” theo cách này, giá trị không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành thước đo cụ thể cho hành vi doanh nhân.

Tuy nhiên, một bộ tiêu chí chỉ thực sự có giá trị khi đi kèm với cơ chế thực thi, cần gắn các tiêu chí này với những hệ thống cụ thể trong cộng đồng doanh nghiệp: Từ đánh giá nội bộ, chương trình đào tạo, đến các giải thưởng, bảng xếp hạng và tiêu chuẩn nghề nghiệp. Khi đó, các phẩm chất không còn là điều “nên có”, mà trở thành một dạng “luật chơi mềm” định hình cách hành xử, tạo áp lực tích cực và dẫn dắt sự phát triển của toàn bộ cộng đồng doanh nhân.

TS. Phạm Văn Thắng cho rằng vai trò của các tổ chức trung gian như hiệp hội doanh nghiệp là rất quan trọng trong quá trình “chuẩn hóa” hệ giá trị này. Các hiệp hội có thể xây dựng bộ chỉ số đánh giá doanh nghiệp dựa trên các tiêu chí đã xác lập, đồng thời điều chỉnh các chương trình tôn vinh theo hướng coi trọng tiên phong, đổi mới, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững… thay vì chỉ dựa trên doanh thu hay lợi nhuận. Quan trọng hơn, mỗi doanh nghiệp phải tự chuyển hóa các giá trị đó thành chuẩn mực vận hành nội bộ. Khi văn hóa được thực hành một cách nhất quán, nó sẽ không cần tuyên truyền mà vẫn lan tỏa.

Theo các doanh nhân, việc nhân rộng bộ nhận diện này không phải là một chiến dịch truyền thông, mà là quá trình định hình một hệ giá trị cốt lõi cho cộng đồng doanh nhân. Khi các phẩm chất như tiên phong, sáng tạo, hội nhập, nhân văn và đạo đức được cụ thể hóa, thực hành và đo lường một cách nhất quán, chúng sẽ dần trở thành chuẩn mực chung. Và khi đó, nhắc đến doanh nhân TP.HCM là nhắc đến một lực lượng dám mở đường, dám chịu trách nhiệm, năng động trong hành động, chuẩn mực trong ứng xử và gắn khát vọng phát triển với lợi ích của xã hội - đúng với tinh thần của Thành phố mang tên Bác.