Bao bì thực phẩm xanh song hành cùng tiêu dùng bền vững

Ảnh: Minh Anh

Ngày 28/10/2026, tại Hà Nội, Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam (VINAFOSA) đã phối hợp với Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (NIFC), Công ty Cổ phần Tetra Pak Việt Nam và Công ty Cổ phần Tập đoàn TH tổ chức Hội thảo “Bao bì và công nghệ thực phẩm thế hệ mới đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn”, nhân dịp Lễ kỷ niệm 25 năm thành lập VINAFOSA. 

Hội thảo tập trung trao đổi về các quy chuẩn, quy định pháp luật đối với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm; nguy cơ mất an toàn từ vật liệu, bao bì; giải pháp công nghệ tương thích đồng bộ nhằm giảm rủi ro trong sản xuất; bao bì xanh gắn với kinh tế tuần hoàn; và nhận diện, phòng tránh rủi ro pháp lý về an toàn thực phẩm.

KIỂM SOÁT CHẶT CHẼ YẾU TỐ AN TOÀN THỰC PHẨM

Phát biểu tại sự kiện, ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), nhận định bao bì thực phẩm không chỉ phục vụ bảo quản, vận chuyển và cung cấp thông tin sản phẩm, mà còn là một yếu tố quan trọng trong kiểm soát an toàn thực phẩm, nhất là đối với vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. 

Ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Minh Anh

“Những nguy cơ liên quan đến sự thôi nhiễm từ vật liệu bao bì, điều kiện sử dụng, nhiệt độ, thời gian tiếp xúc và tính tương thích giữa vật liệu với từng loại thực phẩm cần được nhận diện, đánh giá và kiểm soát bằng phương pháp khoa học, dựa trên tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và kết quả thử nghiệm, kiểm nghiệm phù hợp,” ông Lập cho biết. 

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Huy Hoàng, đại diện Tetra Pak Việt Nam, nhấn mạnh việc kiểm soát an toàn và chất lượng thực phẩm cần thực hiện xuyên suốt quá trình sản xuất, thay vì chỉ tập trung vào từng công đoạn. Là nhà cung cấp giải pháp đóng gói và chế biến thực phẩm lớn đến từ Thụy Điển, Tetra Pak đã triển khai cách tiếp cận toàn diện với an toàn thực phẩm trong nhiều thập kỷ.

TS. Nguyễn Huy Hoàng, đại diện Tetra Pak Việt Nam tại hội thảo. Ảnh: Minh Anh

“An toàn thực phẩm được xem là yếu tố quyết định sự thành công của Tetra Pak,” ông Hoàng cho biết. Cách tiếp cận toàn diện của Tetra Pak về an toàn thực phẩm trong sản phẩm bao bì của mình bao gồm đảm bảo an toàn vi sinh (loại bỏ vi sinh vật gây bệnh), an toàn hóa học (ngăn chặn hóa chất độc hại), an toàn vật lý của bao bì (bảo vệ thực phẩm lâu dài), thiết kế đảm bảo vệ sinh cho máy móc thiết bị, và quản trị rủi ro uy tín thương hiệu.

BAO BÌ GẮN LIỀN VỚI KINH TẾ TUẦN HOÀN

Ngành thực phẩm và đồ uống đang đổi mới công nghệ chế biến và đóng gói trong bối cảnh chuỗi cung ứng đa dạng, thương mại điện tử phát triển và vật liệu tiếp xúc liên tục thay đổi. Với xu hướng tiêu dùng bền vững hiện nay, một hộp sữa in dòng chữ “thân thiện môi trường” hay một hộp bánh dán nhãn “có thể tái chế” khi xuất hiện trên kệ siêu thị sẽ dễ tạo thiện cảm cho người tiêu dùng hơn.

Dù vậy, chuyển đổi sang bao bì thân thiện hơn với môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn phải đi đôi với yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm. “Một giải pháp bao bì chỉ thực sự bền vững khi vừa bảo vệ được thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng, vừa sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm tác động môi trường trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Vì vậy, cần xem xét đồng thời tính an toàn, tính phù hợp công nghệ, khả năng thu gom, tái chế và điều kiện triển khai thực tế,” ông Lập nhấn mạnh. 

Ngành F&B gắn liền với đời sống hàng ngày của người tiêu dùng, đồng thời cũng là lĩnh vực phát sinh lượng lớn rác thải bao bì dùng một lần. Tại hội thảo, ông Phạm Thế Quyền, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển, Tập đoàn TH, cho biết ước tính khoảng 60% tổng lượng bao bì nhựa toàn cầu được sử dụng cho ngành thực phẩm và đồ uống, trong khi gần 90% bao bì thực phẩm trở thành rác chỉ sau một lần sử dụng. 

Ảnh: TH

“Thực trạng này đặt ra những yêu cầu cấp thiết về đổi mới thiết kế bao bì, nâng cao khả năng tái chế và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn, qua đó giảm chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên trong toàn bộ lĩnh vực thực phẩm,” ông Quyền nhấn mạnh.

Việc cải tiến thiết kế, giảm trọng lượng bao bì và tối ưu vật liệu có thể góp phần hạn chế lượng chất thải phát sinh. Theo số liệu do Tập đoàn TH công bố, thông qua cải tiến vật liệu, trọng lượng và thiết kế bao bì, doanh nghiệp này cắt giảm khoảng 600 tấn nhựa mỗi năm, nhờ đó tiết kiệm chi phí sản xuất.

Là thành viên sáng lập Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Vietnam), TH cũng thúc đẩy dùng túi, thìa từ vật liệu sinh học và giảm trọng lượng màng co, mác chai. Các doanh nghiệp cũng giới thiệu sáng kiến thu gom vỏ hộp giấy, tái chế bao bì sau sử dụng. Hơn 21.000 tấn vỏ hộp sữa đã được TH thu hồi thông qua hệ thống PRO Vietnam từ năm 2024 đến nay.

Kết luận tại hội thảo, VINAFOSA đề xuất doanh nghiệp bắt đầu từ việc chọn nhà cung cấp bao bì có khả năng truy xuất, xác định đúng quy chuẩn theo vật liệu, đánh giá thôi nhiễm theo thực phẩm, nhiệt độ và thời gian sử dụng thực tế... Khi vận hành, trọng tâm là kiểm soát mọi thay đổi về nguyên liệu, cấu trúc, nhà cung cấp, truy xuất theo lô và có sẵn quy trình thu hồi. Người tiêu dùng cũng cần kiểm chứng được nhãn “xanh” một cách dễ dàng.

Một bao bì xanh thế hệ mới, có thể nói, cần sự tổng hòa của các yếu tố nghiên cứu phát triển, chất lượng, sản xuất, pháp chế và môi trường.