Bao cấp - Một thời để nhớ

Những ngày này, Bảo tàng Pleiku đang gấp rút hoàn tất các khâu để chuẩn bị ra mắt triển lãm chuyên đề “Bao cấp - Một thời để nhớ” vào ngày 10-2 tới.

“Thời bao cấp” (1976-1986) là giai đoạn vô cùng khó khăn khi cả nước vừa phải khắc phục hậu quả nặng nề của chiến tranh, vừa xây dựng nền kinh tế trong bối cảnh vẫn còn phải đối phó với kẻ thù để bảo vệ Tổ quốc ở chiến trường biên giới phía Tây Nam và phía Bắc, chưa kể còn bị bao vây cấm vận.

Giai đoạn này, hầu hết hoạt động kinh tế đều được Nhà nước bao cấp, dưới hình thức nền kinh tế kế hoạch hóa. Gần như mọi giao dịch từ thực phẩm, nhu yếu phẩm, vật dụng sinh hoạt, vải vóc... đều thực hiện theo chế độ tem - phiếu, phân phối.

Ông Lê Thanh Tuấn - Giám đốc Bảo tàng Pleiku - cho biết: Triển lãm chuyên đề “Bao cấp - Một thời để nhớ” là dịp khơi dậy ký ức, đồng thời giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn 10 năm đầu sau ngày đất nước thống nhất với những quyết sách, trăn trở, khó khăn của tỉnh Gia Lai khi cùng cả nước bắt đầu bước vào xây dựng xã hội mới.

Mỗi bức ảnh, tài liệu, hiện vật, không gian tái hiện... sẽ đưa công chúng ngược dòng thời gian, từ đó thêm trân trọng hơn những gì đang có, nhất là với thế hệ trẻ hôm nay.

Cân đòn, máy đánh chữ... là những hiện vật của các nhà sưu tập tư nhân tham gia triển lãm chuyên đề “Bao cấp - Một thời để nhớ” sắp tới. Ảnh: Phương Duyên

Theo đó, triển lãm trưng bày hơn 220 ảnh, tài liệu, hiện vật được Bảo tàng Pleiku sưu tầm trong nhiều năm qua, cùng một số hiện vật của các nhà sưu tập tư nhân.

Phần 1 của triển lãm tái hiện khung cảnh Gia Lai những năm 1976-1986; một số hoạt động của tỉnh trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng...

Phần 2 với nhiều hiện vật, hình ảnh quý, những mẩu chuyện, ký ức của nhiều nhân chứng đã đi qua những năm tháng bình dị, mộc mạc của một thời thiếu thốn nhưng đầy ắp tình người. Thời kỳ bao cấp hiện lên sống động qua tem phiếu, sổ gạo, xe đạp, ti vi, bàn ủi con gà, radio, máy đánh chữ…

Theo chị Nguyễn Thị An - Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Bảo tàng Pleiku, triển lãm có trưng bày những hiện vật mang giá trị kỷ niệm rất lớn đối với một số gia đình, nhưng họ vẫn sẵn lòng hiến tặng cho Bảo tàng.

Đơn cử là chiếc xe đạp ngoại của ông Lương Tưởng (SN 1933, trú tại phường Diên Hồng, đã mất). Ông Tưởng từng tham gia 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ.

Từ năm 1977-1990, ông công tác tại tỉnh Gia Lai - Kon Tum với các cương vị: Chánh Văn phòng Tỉnh ủy, Phó Giám đốc Ty Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh.

Chiếc xe đạp nói trên được đơn vị mua năm 1976 theo chế độ phân phối, giao cho ông Tưởng sử dụng; đặc biệt để đi công tác thẩm tra lý lịch đảng viên, hội họp. Thậm chí, những năm 1988-1989, “con ngựa sắt” này đã cùng ông thực hiện nhiệm vụ về cơ sở chống FULRO tại các xã Ia Phí, Ia Khươl...

Tờ tiền giấy 1 đồng được ông Lương Tưởng tặng cho Bảo tàng Pleiku. Ảnh: Phương Duyên

Chị An cho biết: Ông Tưởng còn tặng Bảo tàng nhiều hiện vật mang giá trị tư liệu và kỷ niệm như: Công trái xây dựng Tổ quốc mệnh giá 100 đồng (phát hành năm 1983), tờ tiền 5 xu (1972), tờ tiền 1 hào (1972), tờ tiền 2 hào (1975), tờ tiền giấy 1 đồng (1985)… với mong muốn đóng góp làm phong phú hiện vật của Bảo tàng, qua đó giúp cho các thế hệ hiểu thêm về giai đoạn đầu sau giải phóng của đất nước.

Cùng với khu trưng bày, tại triển lãm kéo dài từ ngày 10-2 đến 1-3, Bảo tàng Pleiku còn tái hiện không gian Tết thời bao cấp, gian nhà bao cấp, cửa hàng mậu dịch với văn hóa xếp hàng nhận nhu yếu phẩm…

Tại đây, các bạn trẻ sẽ bước qua cánh cổng thời gian để có trải nghiệm mới lạ, còn lớp người lớn tuổi, trung niên lại đầy hoài niệm với những năm tháng không thể nào quên.

Ông Phạm Hưng (14/2 Lê Lợi, phường Pleiku), người góp vào triển lãm một tấm ảnh chụp ông cùng chiếc radio hiệu Philips (được mua từ thời bao cấp và lưu giữ đến nay) hào hứng cho hay: Ông sẽ cùng gia đình đến với chương trình ý nghĩa này để được nhìn ngắm các hiện vật có tuổi đời trên dưới nửa thế kỷ, ôn lại một thời kỳ thiếu khó đã qua để thêm trân quý hiện tại đủ đầy, ấm cúng.

Mới đây, khi cán bộ Bảo tàng Pleiku đến gặp để sưu tầm thêm hình ảnh cho triển lãm, bà Trần Thị Lan (phường Pleiku), nguyên Cửa hàng trưởng Cửa hàng ăn uống - Khách sạn số 2 (phường Diên Hồng), nguyên Giám đốc Công ty CP Du lịch Gia Lai, đã đóng góp một số bức ảnh lưu niệm về hoạt động của đơn vị trong thời bao cấp, cùng ảnh cưới cá nhân năm 1982.

Bà Lan chia sẻ: “Bức ảnh ghi lại một đám cưới điển hình của thời kỳ này với thức món đãi khách chỉ gồm bánh kẹo, thuốc lá, nước trà… rất đơn sơ nhưng ấm cúng. Tôi sẽ rủ các đồng nghiệp cũ cùng đến với triển lãm, cùng hồi nhớ về tuổi thanh xuân trong một giai đoạn rất khó quên của đất nước”.

PHƯƠNG DUYÊN