Bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy khi cắt giảm thủ tục hành chính

Quốc hội thảo luận tại hội trường sáng 5/11. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Sáng 5/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Làm rõ trách nhiệm nghiệm thu và cơ chế hậu kiểm

Góp ý về việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy của cơ quan nhà nước, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn thành phố Hà Nội) đánh giá cao việc Bộ Công an chủ động đề xuất cắt giảm những thủ tục thuộc thẩm quyền của mình, đồng thời xây dựng phương thức quản lý phù hợp hơn.

Theo đại biểu, việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu vẫn phải giữ nguyên nghĩa vụ nghiệm thu của chủ đầu tư. Chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện phải tổ chức nghiệm thu, chịu trách nhiệm về kết quả và chỉ được đưa công trình, phương tiện vào sử dụng sau khi nghiệm thu theo đúng thiết kế đã được thẩm định.

Việc thẩm định thiết kế đối với những trường hợp thuộc diện phải thẩm định vẫn được duy trì. Các yêu cầu về thoát nạn, ngăn cháy, chống khói, hệ thống và phương tiện chữa cháy phải được thực hiện đầy đủ.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn thành phố Hà Nội).

Đại biểu cho rằng, cách tiếp cận này đặt trách nhiệm trực tiếp vào các chủ thể quyết định chất lượng công trình, gồm chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, thi công và giám sát.

“Một văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước không thể thay thế trách nhiệm chuyên môn và pháp lý của các chủ thể ấy”, đại biểu nhấn mạnh.

Theo đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà, an toàn phải được tạo ra trong quá trình xây dựng và duy trì suốt thời gian vận hành. Vì vậy, chuyển trọng tâm quản lý sang kiểm tra việc tuân thủ thực tế là hướng đi có cơ sở.

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế) ghi nhận mục tiêu giảm thời gian, chi phí và chuyển mạnh sang hậu kiểm. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị phân biệt rõ 3 hoạt động gồm thẩm định thiết kế, nghiệm thu của chủ đầu tư và kiểm tra kết quả nghiệm thu của cơ quan có thẩm quyền.

Theo đại biểu, thẩm định thiết kế là đánh giá giải pháp trên hồ sơ; nghiệm thu là đối chiếu công trình thực tế với thiết kế đã được thẩm định; còn kiểm tra của cơ quan chuyên ngành là một lớp kiểm chứng độc lập nhằm phát hiện sai lệch trong quá trình thi công và vận hành hệ thống.

Đại biểu cho rằng, công trình có thiết kế đúng không đồng nghĩa với việc thi công đúng; có thiết bị không đồng nghĩa với thiết bị hoạt động hiệu quả; có biên bản nghiệm thu không đồng nghĩa với mọi nguy cơ mất an toàn đã được loại trừ.

Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ phạm vi hậu kiểm, thẩm quyền, phương thức kiểm tra, trách nhiệm cung cấp hồ sơ và biện pháp xử lý khi phát hiện nghiệm thu không đúng thiết kế.

Đồng thời, có thể nghiên cứu phân loại công trình theo mức độ rủi ro. Đối với nhóm công trình có nguy cơ cháy, nổ cao, tập trung đông người, nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ hoặc điều kiện thoát nạn phức tạp, cần có cơ chế kiểm chứng độc lập trước khi đưa vào sử dụng.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế).

Nhóm công trình còn lại có thể áp dụng cơ chế tự nghiệm thu kết hợp hậu kiểm, kiểm tra xác suất và đột xuất. Tiêu chí phân loại cần được quy định thống nhất, tránh áp dụng khác nhau giữa các địa phương.

Tăng cường quản lý chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy

Cho ý kiến với việc sửa đổi Điều 44 về quản lý chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà bày tỏ ủng hộ phương án bãi bỏ giấy phép lưu thông riêng, gắn việc quản lý chất lượng phương tiện với hệ thống pháp luật thống nhất.

Theo đại biểu, phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trước khi lưu thông và trong quá trình lưu thông vẫn phải bảo đảm chất lượng theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Việc miễn công bố hợp quy, miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu chỉ áp dụng khi đáp ứng các điều kiện được quy định. Nhà sản xuất, nhà nhập khẩu vẫn phải chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm.

Đại biểu đề nghị chú trọng việc kê khai thông tin, truy xuất nguồn gốc, kiểm tra chất lượng và thu hồi sản phẩm vi phạm. Đồng thời, cần bảo đảm dữ liệu được cập nhật, trách nhiệm được phân định rõ, nguồn lực kiểm tra tập trung vào công trình đông người, nhà cao tầng và cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao.

Liên quan đến nội dung này, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn thành phố Hải Phòng) đề nghị làm rõ trách nhiệm thu hồi và xử lý những phương tiện chữa cháy giả đã lưu thông trên thị trường.

Dẫn lại các vụ việc sản xuất, kinh doanh bình chữa cháy giả được cơ quan chức năng phát hiện, đại biểu đặt vấn đề về khả năng truy xuất và thu hồi những sản phẩm không bảo đảm chất lượng đã được đưa vào sử dụng.

Theo đại biểu, dự thảo Luật chuyển sang quản lý chất lượng theo cơ chế công bố hợp quy, đánh giá sự phù hợp và kê khai thông tin trước khi lưu thông. Tuy nhiên, cần làm rõ cơ chế này có đáp ứng yêu cầu truy xuất, thu hồi sản phẩm không bảo đảm chất lượng hay không.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn thành phố Hải Phòng).

Đại biểu đề nghị xác định trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong việc truy xuất, kiểm kê, thu hồi, tiêu hủy và thay thế bình chữa cháy giả đã được đưa vào các công trình; đồng thời quy định trách nhiệm chi trả chi phí, bồi thường thiệt hại của doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối và các bên liên quan.

Bên cạnh đó, cần công khai kết quả xử lý và ưu tiên rà soát những địa điểm tập trung đông người, có nguy cơ cháy, nổ cao.

Về cơ chế hậu kiểm, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị quy định rõ việc kiểm soát quy trình sản xuất, nhập khẩu và chất lượng phương tiện đang kinh doanh, lưu thông; đồng thời kiểm tra việc thi công, lắp đặt, nghiệm thu, vận hành hệ thống phòng cháy, chữa cháy tại các công trình theo thiết kế và quy chuẩn được áp dụng.

Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định để các đơn vị kỹ thuật chuyên môn có đủ năng lực thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng tham gia nòng cốt trong việc lấy mẫu, kiểm nghiệm đối chứng và giám định độc lập theo thẩm quyền pháp luật.

Theo đại biểu, việc cắt giảm thủ tục hành chính cần gắn với trách nhiệm quản lý, bảo đảm hiệu quả kiểm tra, giám sát chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy.

Tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm vi phạm về phòng cháy, chữa cháy

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an cho biết, phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung những nội dung liên quan đến cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, phân cấp, phân quyền và các nội dung có liên quan nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, có cơ sở chính trị, pháp lý vững chắc.

Đối với các ý kiến đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tổng hợp để tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động, tổng kết thực tiễn thi hành luật làm cơ sở đề xuất sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định khác của luật hiện hành.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an phát biểu giải trình.

Về bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, Bộ trưởng cho biết thủ tục này đối với công trình, phương tiện giao thông đã được bãi bỏ theo Nghị quyết số 66 của Chính phủ. Dự thảo Luật bổ sung các quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông trong tổ chức nghiệm thu và kê khai thông tin khi đưa công trình, phương tiện vào hoạt động. Đây là nội dung quan trọng làm cơ sở cho công tác hậu kiểm, thanh tra và xử lý vi phạm.

Về chế tài xử lý, Bộ trưởng cho biết sau khi Quốc hội thông qua các luật liên quan, Bộ Công an sẽ tham mưu Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 106 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Theo đó, dự kiến tăng mức phạt đối với hành vi không tổ chức nghiệm thu hoặc nghiệm thu không đúng quy định, không đúng thiết kế đã được thẩm định. Đồng thời bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc dừng thi công, khai thác, sử dụng công trình, phương tiện giao thông; buộc khắc phục nguy cơ mất an toàn, thi công và nghiệm thu đúng quy định.

Bộ trưởng cũng nêu việc bổ sung các biện pháp cưỡng chế đối với trường hợp không chấp hành yêu cầu khắc phục hậu quả, gồm ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, internet, viễn thông, hạ tầng số; niêm phong công trình, cơ sở hoặc tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện giao thông.

Về bãi bỏ thủ tục cấp phép trước khi đưa phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ lưu thông trên thị trường, Bộ trưởng khẳng định, theo quy định này của Luật thì tổ chức, cá nhân phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong hoạt động sản xuất, nhập khẩu phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

Cơ quan quản lý nhà nước thực hiện công tác kiểm tra, quản lý, xử lý vi phạm trong quá trình sản xuất, nhập khẩu, lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Để bảo đảm phục vụ công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc, xử lý vi phạm đối với những phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, dự thảo Luật đã quy định việc kê khai thông tin đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trước khi lưu thông trên thị trường và giao Chính phủ quy định chi tiết. Đây là nội dung quan trọng để thực hiện công tác hậu kiểm, quản lý, truy xuất nguồn gốc, xử lý vi phạm sau này.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu Quốc hội, hoàn thiện dự thảo các luật, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp này.