Bảo đảm cung cấp nước sạch sinh hoạt cho người dân nông thôn

Người dân xã Thanh Lâm sử dụng nước sạch được cung cấp từ Nhà máy nước Thanh Hải.

Những năm qua, Chương trình cấp nước sạch nông thôn trên địa bàn tỉnh được quan tâm triển khai, nhiều công trình cấp nước sinh hoạt tập trung đã được xây dựng, nâng cấp mở rộng và khai thác vận hành hiệu quả. Tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh, nước sạch theo quy chuẩn tăng lên, góp phần nâng cao sức khỏe, giảm thiểu bệnh tật, cải thiện rõ rệt chất lượng sống của người dân, xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh.

Hiện nay, toàn tỉnh có 121 công trình cấp nước sạch nông thôn tập trung, trong đó nhiều nhà máy có công suất thiết kế lớn như: Nhà máy nước sạch Hoàng Long 40.000m3; Nhà máy nước Xuân Trường 18.000m3; Chi nhánh cấp nước Vũ Bản 17.000m3; Nhà máy nước sạch Phú Mỹ Tân 16.000m3/ngày đêm…

Bảo đảm nguồn nước cấp đủ về số lượng, nâng cao về chất lượng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của người dân, cùng với quan tâm bảo vệ an toàn khu vực thu nước, hệ thống cấp nước, công khai thông tin về kế hoạch cấp nước, các đơn vị cung cấp nước sạch đặc biệt chú trọng ứng dụng công nghệ xử lý nước tiên tiến; đồng thời phối hợp xây dựng thông tin, dữ liệu về bảo đảm cấp nước an toàn khu vực nông thôn.

Nhà máy nước sạch Hoàng Long hiện cung cấp nước cho khoảng 18.000 hộ dân tại các xã: Gia Hưng, Gia Viễn, Đại Hoàng, Gia Vân và phường Tây Hoa Lư. Kể từ khi đi vào hoạt động (năm 2019) đến nay, chất lượng nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất luôn được đơn vị đặt lên hàng đầu. Nhà máy sử dụng công nghệ châu Âu trong xử lý nước, góp phần nâng cao hiệu quả lọc, loại bỏ tạp chất, bảo đảm chất lượng nước sau xử lý. Hiện công suất của nhà máy đạt 20.000 m3/ngày đêm. Sử dụng công nghệ hiện đại và với thiết kế công suất lớn, nhà máy sẵn sàng tăng tốc phục vụ nhu cầu của khách hàng trong mọi thời điểm.

Nhà máy nước Thanh Hải có công suất 2.000m3/ngày đêm, cung cấp nước cho nhân dân 2 xã Thanh Lâm và Thanh Liêm. Để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước của người dân, Công ty TNHH Xây dựng và Kinh doanh nhà ở Hà Nam chú trọng đầu tư, nâng cấp thiết bị, cải tiến công nghệ xử lý, tăng cường kiểm soát chất lượng nguồn nước đầu vào và duy tu hệ thống đường dẫn.

Ông Nguyễn Văn Minh, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng và Kinh doanh nhà ở Hà Nam cho biết: Hiện nay Nhà máy nước Thanh Hải phục vụ cung cấp nước sinh hoạt cho hơn 4.000 hộ dân. Việc thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng công trình, kịp thời khắc phục các nguy cơ mất an toàn và chủ động phương án ứng phó sự cố bảo đảm cho nhà máy vận hành hiệu quả, cung cấp nước ổn định.

Hiện nay, các công trình nước sạch tập trung trên địa bàn tỉnh được quản lý theo 4 mô hình, gồm: doanh nghiệp quản lý 92 công trình, hợp tác xã 11 công trình, đơn vị sự nghiệp công lập 4 công trình và UBND cấp xã quản lý 14 công trình. Mạng lưới cung cấp nước sạch sinh hoạt được phân bố ở các địa phương. Để nguồn nước bảo đảm chất lượng và cấp nước an toàn, ổn định, liên tục, các đơn vị quản lý kiểm soát chặt chẽ chất lượng nguồn nước đầu vào, giám sát quy trình xử lý, thường xuyên bảo dưỡng thiết bị và chủ động phương án ứng phó khi nguồn nước hoặc công trình xảy ra sự cố.

Việc đầu tư, xây dựng và đưa vào vận hành các công trình cấp nước tập trung góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt của người dân nông thôn. Đến hết năm 2025, khu vực nông thôn tỉnh Ninh Bình có 829.731 hộ sử dụng nước hợp vệ sinh (chiếm 99,5% tổng số hộ dân nông thôn), trong đó có 619.922 hộ sử dụng nước từ các công trình cấp nước tập trung (chiếm 74,34%).

Mặc dù đạt được kết quả tích cực, nhưng có nơi tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sinh hoạt từ công trình cấp nước tập trung còn thấp; một số công trình cấp nước sạch nông thôn có quy mô vừa và nhỏ; một số khác được xây dựng từ lâu, thiết bị và đường ống xuống cấp, tỷ lệ thất thoát nước còn lớn, gây lãng phí và tăng chi phí vận hành; nguồn nước đầu vào có thời điểm chưa bảo đảm, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, cần nguồn vốn lớn để sửa chữa nâng cấp nhưng gặp khó khăn trong thu hút đầu tư.

Chẳng hạn như Nhà máy nước sạch Bồ Đề (xã Bình Giang) lấy nguồn nước đầu vào từ sông Châu Giang, có thời điểm bị ô nhiễm vượt mức cho phép 1,5 lần. Để đảm bảo chất lượng nước cấp cho người dân, nhà máy phải thực hiện lắng, lọc, chi phí hóa chất (zaven, phèn đơn, vôi cũ) chiếm khoảng 30% tổng doanh thu. Hạ tầng xuống cấp, tỷ lệ thất thoát nước cao do hệ thống máy móc và đường ống (ống nhựa, cao su) đã hoạt động nhiều năm, xuống cấp nặng.

Để duy trì hoạt động bền vững của các công trình cấp nước sạch tập trung, bảo đảm cấp nước an toàn, ổn định, liên tục cho người dân nông thôn, tỉnh xây dựng và ban hành Kế hoạch cấp nước an toàn khu vực nông thôn giai đoạn 2026-2030. Đồng chí Nguyễn Văn Quyết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Kế hoạch hướng tới bảo đảm cấp nước sạch ổn định, liên tục, đủ số lượng, đạt chất lượng theo quy định; nâng cao trách nhiệm của các đơn vị cấp nước trong quản lý, vận hành công trình và chủ động ứng phó với sự cố, biến đổi khí hậu, góp phần bảo vệ sức khỏe người dân, nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng nông thôn mới.

Để đạt mục tiêu trên, tỉnh phân giao rõ trách nhiệm cho các sở, ngành, địa phương và đơn vị cấp nước; yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, đầu tư sửa chữa, nâng cấp công trình, ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực quản lý, vận hành. Tổ chức lập, phê duyệt, thực hiện kiểm tra, đánh giá về kế hoạch cấp nước an toàn đối với từng công trình cấp nước sạch nông thôn tập trung và đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo đảm cấp nước an toàn; áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để thực hiện bảo đảm cấp nước an toàn cho các công trình cấp nước sạch nông thôn; thực hiện tốt các giải pháp quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ chất lượng nguồn nước; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về xả thải, gây ô nhiễm nguồn nước, khai thác, sử dụng nguồn nước trái phép...

Các doanh nghiệp, đơn vị quản lý công trình cấp nước cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, thiết bị thông minh trong quản lý, vận hành; ưu tiên công nghệ xử lý nước hiện đại, thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu…

Phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 99,8% (trong đó tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn đạt 95%); tỷ lệ thất thoát, thất thu nước sạch khu vực nông thôn bình quân dưới 15%; dịch vụ cấp nước liên tục, đủ áp lực 24 giờ trong ngày; 100% hệ thống (công trình) cấp nước sạch nông thôn tập trung có công suất từ 100 m3/ngày đêm trở lên được lập và thực hiện kế hoạch cấp nước an toàn.