Bảo đảm cung ứng điện trong những ngày phụ tải lập đỉnh

Cán bộ trực thực hiện kiểm tra soi phát nhiệt tại Trạm biến áp 500kV Thường Tín, Hà Nội.

Từ đầu tuần trở lại đây, toàn khu vực miền bắc bước vào đợt nắng nóng gay gắt diện rộng với nền nhiệt phổ biến 38-40 độ C, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C. Nhu cầu sử dụng điện cho các thiết bị làm mát tăng đột biến khiến phụ tải và sản lượng điện tiêu thụ liên tiếp lập đỉnh, tạo áp lực rất lớn lên công tác vận hành hệ thống điện quốc gia.

Trước diễn biến phụ tải tăng cao hơn dự báo, ngành điện đang huy động các nguồn phát, tăng cường trực vận hành, bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất và sinh hoạt.

Sản lượng điện liên tiếp lập đỉnh

Từ đầu tháng 5 đến nay, đặc biệt trong các đợt nắng nóng từ ngày 13-15/5 và 23-27/5, phụ tải điện toàn quốc liên tục xác lập các mức kỷ lục mới. Theo Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), ngày 26/5, công suất cực đại toàn hệ thống đạt 58.103MW vào lúc 13 giờ 40 phút, tăng 5,7% so với mức kỷ lục năm 2025. Sản lượng điện tiêu thụ toàn quốc cũng đạt hơn 1,212 tỷ kWh, cao hơn 9,1% so với mức cao nhất của năm trước.

Đáng chú ý, so với cùng kỳ năm 2025, sản lượng điện quốc gia tăng tới 15,7%, trong khi công suất cực đại tăng 15,4%. Đây là mức tăng rất lớn, phản ánh nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh trong bối cảnh nền nhiệt duy trì ở mức cao liên tục nhiều ngày. Đến 10 giờ ngày 27/5, phụ tải hệ thống điện quốc gia tiếp tục tăng thêm khoảng 900MW so với cùng thời điểm ngày 26/5, tương đương công suất của một tổ máy nhiệt điện than lớn, chủ yếu tập trung tại miền bắc.

Trong bối cảnh phụ tải tăng cao, hệ thống điện vẫn được vận hành ổn định. Theo NSMO, điện áp tại các nút hệ thống và mức mang tải của thiết bị cơ bản vẫn nằm trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, áp lực vận hành hiện nay không chỉ xuất hiện vào ban ngày mà đã dịch chuyển mạnh sang khung giờ tối từ 20 giờ đến 23 giờ. Đây là thời điểm hệ thống chịu áp lực lớn nhất do nguồn điện mặt trời không còn khả dụng, trong khi nhiều hồ thủy điện nhỏ thiếu nước, việc huy động nguồn bị hạn chế đáng kể.

Áp lực phụ tải tăng cao, các đơn vị điện lực địa phương đã tăng cường lực lượng ứng trực vận hành, bố trí nhân lực, vật tư và phương tiện sẵn sàng xử lý sự cố nhằm bảo đảm cung ứng điện liên tục cho người dân và doanh nghiệp. Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội đã quyết định hoãn toàn bộ kế hoạch cắt điện công tác đến hết ngày 1/6 nhằm ưu tiên bảo đảm cung ứng điện cho khách hàng.

Các đội quản lý vận hành lưới điện phân phối ở nhiều địa phương cũng duy trì trực 24/24 giờ, thường xuyên kiểm tra tải các đường dây, máy biến áp, chủ động xử lý sớm các điểm có nguy cơ quá tải cục bộ. Nhiều tổ công tác phải ứng trực xuyên đêm để kịp thời xử lý sự cố phát sinh trong các khung giờ cao điểm sử dụng điện. Tuy nhiên, tại một số nơi, đã xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ lưới điện phân phối. Tại Hà Nội, nhiều khu vực ghi nhận hiện tượng điện chập chờn vào buổi tối khi hàng loạt thiết bị làm mát hoạt động đồng thời. Tối 26/5, sự cố cục bộ trên lưới điện 110kV đã khiến một số nơi thuộc Bắc Ninh và Hải Dương bị gián đoạn cung cấp điện trong thời gian ngắn.

Giữ an toàn vận hành trong cao điểm phụ tải

Theo đại diện NSMO, ngay từ đầu năm, Bộ Công thương đã xây dựng ba kịch bản cung ứng điện cho năm 2026. Tuy nhiên, thực tế phụ tải tăng cao hơn dự báo, toàn hệ thống tăng khoảng 8%, riêng miền bắc tăng tới 26% so với cùng kỳ năm trước. “Các đơn vị phải điều chỉnh toàn bộ kế hoạch sửa chữa, bảo dưỡng nguồn và lưới điện để ưu tiên cao nhất cho nhiệm vụ vận hành trong giai đoạn cao điểm nắng nóng. Các nguồn thủy điện được vận hành linh hoạt theo hướng tích nước, ưu tiên phát điện vào giờ cao điểm. Nhiệt điện than được huy động hết công suất khả dụng, đồng thời bảo đảm đầy đủ nhiên liệu cho phát điện”, đại diện NSMO đánh giá.

Hiện nay, toàn bộ nguồn điện dự phòng đã được huy động nhằm giảm áp lực cho hệ thống, dự báo phụ tải miền bắc trong thời gian tới có thể vượt ngưỡng 30.000MW. Trước áp lực phụ tải tăng mạnh, ngành điện đang huy động nguồn phát hiện có cung ứng điện cho sản xuất và sinh hoạt. Những ngày vừa qua, NSMO đã phải huy động cả các tổ máy chạy dầu có giá thành cao để bổ sung công suất cho hệ thống. Đây thường là giải pháp cuối cùng trong điều độ hệ thống điện, chỉ áp dụng khi các nguồn điện giá rẻ đã được khai thác gần hết.

Trung tâm vận hành Nhà máy Nhiệt điện Cần Thơ.

Ông Huỳnh Thanh Phong, Giám đốc Công ty Nhiệt điện Cần Thơ nhận định, khác với các nguồn điện truyền thống, nhiệt điện dầu tại Ô Môn đóng vai trò nguồn dịch vụ phụ trợ cho hệ thống. Nhà máy không vận hành theo phương thức chạy nền mà luôn trong trạng thái sẵn sàng; khi hệ thống thiếu hụt nguồn hoặc phụ tải tăng cao, tổ máy sẽ lập tức tăng công suất. Thời gian qua, việc chuẩn bị nhiên liệu dầu DO, gặp khó khăn do biến động nguồn cung nhiên liệu thế giới. Tuy nhiên, đơn vị đã chủ động làm việc với các nhà cung cấp để bảo đảm lượng dầu tồn trữ, đáp ứng yêu cầu huy động liên tục của hệ thống điện quốc gia.

Các nhà máy nhiệt điện than đang được huy động ở mức rất cao. Theo ông Lê Hải Đăng, Tổng Giám đốc Tổng công ty Phát điện 1, toàn bộ các tổ máy nhiệt điện và thủy điện của đơn vị vẫn đang vận hành liên tục để đáp ứng yêu cầu huy động của hệ thống điện quốc gia. Việc bảo đảm nhiên liệu cho phát điện vẫn được duy trì ổn định, lượng tồn kho than đạt trên mức yêu cầu, sẵn sàng phục vụ sản xuất.

Không chỉ nguồn phát, hệ thống truyền tải điện đang chịu áp lực rất lớn trong cao điểm nắng nóng. Có thời điểm trục truyền tải 500kV bắc-nam đã vận hành ở mức khoảng 90% giới hạn kỹ thuật. Tại các điểm vận hành trọng yếu như Trạm biến áp 220kV Thành Công, Trạm biến áp 500kV Thường Tín và tuyến đường dây 500kV Thường Tín-Hà Đông, lực lượng vận hành phải duy trì chế độ trực tăng cường, theo dõi sát tình trạng mang tải của thiết bị. Ông Chu Xuân Khoát, Trưởng tổ thao tác lưu động Trạm biến áp 500kV Thường Tín cho biết, giữa nền nhiệt tại khu vực sân trạm có thời điểm lên 50-60oC, công nhân viên vận hành phải liên tục phun nước làm mát máy biến áp, tăng cường kiểm tra thiết bị, hành lang lưới điện nhằm kịp thời phát hiện nguy cơ sự cố.

Mùa khô năm 2026 đang diễn ra với tình trạng nắng nóng đặc biệt gay gắt, nhu cầu sử dụng điện của người dân tăng cao tại hầu hết các địa phương trên cả nước. Trong bối cảnh đó, việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia trong các đợt cao điểm nắng nóng.