Bảo đảm mục tiêu hỗ trợ nền kinh tế thực và an toàn thị trường

Thảo luận tại Tổ, các đại biểu thống nhất cao với sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hoá phái sinh, nhằm giúp doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu có thêm công cụ phòng ngừa rủi ro về giá. Tuy nhiên, dự thảo Luật cần chú trọng đảm bảo tính độc lập, khách quan, minh bạch và an toàn trong hoạt động thị trường.

Góp phần để hàng Việt từng bước được định giá

Các đại biểu khẳng định sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hoá phái sinh và cho rằng, việc nâng các quy định về giao dịch hàng hóa phái sinh từ một số điều trong Luật Thương mại thành một đạo luật riêng là bước đi cần thiết. Qua đó, doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu có thêm công cụ phòng ngừa rủi ro về giá, góp phần để hàng hóa Việt Nam từng bước được định giá tại Việt Nam.

ĐBQH Đoàn Thu Hà (Lạng Sơn) nêu rõ, trong điều kiện giá nông sản, nguyên liệu và năng lượng biến động mạnh, doanh nghiệp rất cần công cụ để phòng ngừa rủi ro thay vì chỉ chịu tác động thụ động của thị trường. Do vậy việc ban hành luật sẽ đồng thời đạt cả hai mục tiêu vừa hỗ trợ nền kinh tế thực, vừa đảm bảo an toàn thị trường.

ĐBQH Đoàn Thu Hà (Lạng Sơn) phát biểu. Ảnh Quang Khánh

ĐBQH Đoàn Thu Hà (Lạng Sơn) phát biểu. Ảnh Quang Khánh

Tại Điều 5, dự thảo Luật, đại biểu Đoàn Thu Hà đồng tình với quy định ưu tiên sản phẩm phái sinh dựa trên hàng hóa có thế mạnh của Việt Nam, đặc biệt là hàng nông sản.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ rõ, vấn đề cần quan tâm không chỉ là hình thành thêm các sản phẩm giao dịch, mà quan trọng hơn, những sản phẩm đó có thực sự giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất phòng ngừa rủi ro giá hay không. Theo đó, để phòng ngừa rủi ro giá hiệu quả, phải có hàng hóa được chuẩn hóa, dữ liệu đáng tin cậy, hệ thống kho và chứng từ kho có khả năng kiểm chứng.

Do vậy, đại biểu Đoàn Thu Hà đề nghị tiếp tục nghiên cứu cụ thể hóa ở khoản 5 Điều 5 theo hướng xác định trách nhiệm xây dựng tiêu chuẩn hàng hóa cơ sở, cơ sở dữ liệu giá, hệ thống kho và chứng từ kho điện tử; bổ sung cơ chế đào tạo, tư vấn để hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công cụ phòng ngừa rủi ro và chính sách cần có đầu mối thực hiện, tránh chỉ dừng ở khuyến khích chung.

Cũng liên quan đến ưu tiên phát triển sản phẩm phái sinh đối với nông sản thế mạnh của Việt Nam, ĐBQH Trần Thị Vân (Bắc Ninh) nêu rõ, với người nông dân và hợp tác xã, hệ thống kho bãi và chứng thư kho điện tử quy định tại Điều 30 là những điều kiện quan trọng để đưa nông sản lên sàn giao dịch. Khi đưa nông sản vào kho đạt chuẩn và được cấp chứng thư kho điện tử, người sản xuất có nhu cầu sử dụng chứng thư này để vay vốn ngân hàng, phục vụ sản xuất, kinh doanh. Nếu các tổ chức tín dụng không chấp nhận chứng thư kho làm tài sản bảo đảm, giao dịch phái sinh nông sản sẽ khó thu hút người dân, doanh nghiệp tham gia.

ĐBQH Trần Thị Vân (TP. Bắc Ninh) phát biểu. Ảnh: Tiến Cường

ĐBQH Trần Thị Vân (TP. Bắc Ninh) phát biểu. Ảnh: Tiến Cường

Do đó, đại biểu Trần Thị Vân đề nghị, Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung tại khoản 4 Điều 30 quy định chứng thư kho điện tử được phát hành hợp pháp trên hệ thống được công nhận là một loại tài sản bảo đảm để vay vốn tại các tổ chức tín dụng. Điều này cũng phù hợp với Bộ luật Dân sự năm 2015 và các Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024. Quy định này sẽ góp phần phát huy hiệu quả chính sách phát triển giao dịch phái sinh đối với nông sản có thế mạnh của Việt Nam.

Vừa thúc đẩy phát triển thị trường, vừa bảo đảm an toàn và khả năng thực thi

ĐBQH Trần Lan Phương (TP. Hải Phòng) đánh giá cao việc dự thảo Luật đã tiếp cận tương đối toàn diện, không chỉ điều chỉnh hoạt động giao dịch qua Sở giao dịch hàng hóa mà còn đặt ra khuôn khổ pháp lý đối với thị trường phi tập trung, hoạt động thanh toán bù trừ, quản lý ký quỹ, bảo vệ nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro hệ thống.

Tuy nhiên, từ góc độ pháp luật kinh tế và thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, đại biểu Trần Lan Phương cho rằng cần quan tâm hơn đến một số vấn đề để luật vừa thúc đẩy phát triển thị trường vừa bảo đảm an toàn và khả năng thực thi.

ĐBQH Trần Lan Phương (TP. Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

ĐBQH Trần Lan Phương (TP. Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Cụ thể, về phân định chức năng kinh doanh và chức năng tổ chức, giám sát thị trường quy định tại khoản 1 Điều 34, đưa Sở giao dịch hàng hóa và trung tâm thanh toán bù trừ vào nhóm tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ giao dịch OTC, đại biểu cho rằng chủ đích của quy định này là tận dụng hạ tầng và năng lực kỹ thuật sẵn có để phát triển thị trường.

Tuy nhiên, đại biểu phân tích, đây không đơn thuần là mở rộng phạm vi kinh doanh, mà là vấn đề xung đột lợi ích ngay trong thiết kế thể chế. Một tổ chức vừa có lợi ích từ việc tăng khối lượng giao dịch, vừa giám sát, quyết định biện pháp kiểm soát rủi ro đối với chính các hoạt động đó thì tính khách quan rất khó được bảo đảm nếu chỉ bằng quy định tại quy chế nội bộ.

Đại biểu Trần Lan Phương đề nghị bỏ điểm a khoản 1 Điều 34; chỉnh lý khoản 1 theo hướng tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ giao dịch hàng hóa phái sinh OTC bao gồm thành viên của Sở giao dịch hàng hóa, thành viên của trung tâm thanh toán bù trừ, tổ chức tín dụng và tổ chức khác đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật.

Sở giao dịch hàng hóa và trung tâm thanh toán bù trừ không thực hiện hoạt động môi giới kinh doanh giao dịch OTC cho khách hàng, được cung cấp dịch vụ hạ tầng, tiếp nhận dữ liệu và thanh toán bù trừ theo chức năng được pháp luật quy định; đồng thời rà soát các điều liên quan để không phát sinh quy định trái chiều. "Việc tách bạch này không cản trở phát triển thị trường, mà sẽ giúp cho thị trường có nền tảng tin cậy hơn", đại biểu nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, đại biểu Đoàn Thu Hà đề nghị, cân nhắc kỹ lưỡng khi để các chủ thể vừa thực hiện chức năng vận hành, giám sát thị trường vừa trực tiếp kinh doanh dịch vụ môi giới. Dự thảo Luật cần chú trọng phòng ngừa xung đột lợi ích, đảm bảo tính độc lập, khách quan, minh bạch và an toàn trong hoạt động thị trường; còn nếu thực hiện cũng phải có cơ chế kiểm soát hết sức chặt chẽ.

Anh Thảo

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/bao-dam-muc-tieu-ho-tro-nen-kinh-te-thuc-va-an-toan-thi-truong-10443816.html