Nối đại ngàn với biển xanh, khơi dậy khát vọng phát triển

Từ vùng đất đại ngàn giàu nông sản đến dải bờ biển hướng ra Biển Đông, Đắk Lắk đang mở ra không gian phát triển mới. Nền tảng kinh tế được củng cố, lợi thế liên vùng ngày càng rõ nét cùng sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp đang tạo thêm động lực để tỉnh khai thác hiệu quả tiềm năng, hướng tới trở thành cực tăng trưởng năng động của Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ.

Đắk Lắk đang mở ra không gian phát triển mới. (Ảnh: Anh Xuân)

Đắk Lắk đang mở ra không gian phát triển mới. (Ảnh: Anh Xuân)

Sức bật của không gian phát triển

Sự hợp nhất Đắk Lắk và Phú Yên mở ra một không gian phát triển rộng lớn, kết nối cao nguyên với duyên hải, nông nghiệp với kinh tế biển, các vùng nguyên liệu với hệ thống giao thông và cửa ngõ giao thương. Với diện tích hơn 18.096 km², dân số trên 3,3 triệu người, 102 xã, phường và cộng đồng 45 dân tộc cùng sinh sống, tỉnh có thêm điều kiện để tổ chức lại các nguồn lực, phát huy lợi thế bổ trợ giữa các vùng và hình thành động lực tăng trưởng mới.

Đắk Lắk sở hữu địa hình đa dạng, vừa có hơn 71 km đường biên giới với Campuchia, vừa có 189 km bờ biển. Cùng với hai sân bay Buôn Ma Thuột và Tuy Hòa, tuyến đường sắt Bắc - Nam và cảng Vũng Rô có độ sâu tự nhiên 12-19 m, tỉnh có điều kiện kết nối các trung tâm sản xuất, vùng nguyên liệu, thị trường trong nước và quốc tế. Không gian phát triển mới không chỉ nằm ở quy mô địa lý lớn hơn, mà còn ở khả năng liên kết các lợi thế vốn trước đây phân bố ở những địa bàn khác nhau.

Những năm qua, kinh tế tỉnh duy trì đà tăng trưởng, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Bình quân giai đoạn 2021-2025, GRDP tăng 5,81%/năm; quy mô GRDP năm 2025 đạt 226.875 tỷ đồng, tăng 73% so với năm 2020. GRDP bình quân đầu người đạt 79,6 triệu đồng. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong 5 năm đạt 284.638 tỷ đồng, trong khi tổng thu ngân sách đạt 74.422 tỷ đồng. Những con số này phản ánh nền tảng nguồn lực đã được tích lũy, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng và hiệu quả sử dụng vốn trong chặng đường mới.

Nông nghiệp tiếp tục là một lợi thế nổi bật. Với hơn 1 triệu ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó đất đỏ bazan chiếm trên 40%, Đắk Lắk có điều kiện phát triển các cây trồng chủ lực gắn với chế biến và xuất khẩu.

Bên cạnh cà phê, sầu riêng và hồ tiêu cũng tạo nên sức cạnh tranh cho nông sản địa phương. Diện tích sầu riêng đạt 41.821 ha, sản lượng 446.214 tấn; hồ tiêu có 28.804 ha, sản lượng 78.745 tấn. Đây là cơ sở để tỉnh tiếp tục phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh chế biến và xây dựng thương hiệu.

Cùng với nông nghiệp, công nghiệp và năng lượng đang tạo thêm động lực cho cơ cấu kinh tế. Giai đoạn 2021-2025, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng bình quân 7,14%/năm, riêng công nghiệp tăng 9,49%. Tỉnh có 25 nhà máy thủy điện với tổng công suất 1.223,67 MW; 16 dự án điện mặt trời nối lưới, 6.515 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 758,634 MWp và các dự án điện gió đang vận hành với tổng công suất 428,8 MW. Tiềm năng năng lượng tái tạo có thể trở thành lợi thế quan trọng.

Những chuyển động tích cực tiếp tục được ghi nhận trong 9 tháng đầu năm 2026. GRDP tăng 8,22% so với cùng kỳ; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 14,07%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt khoảng 163.200 tỷ đồng, tăng 17,55%. Kim ngạch xuất khẩu đạt 2,312 tỷ USD, tăng 6,25%. Du lịch đón hơn 8,34 triệu lượt khách, tăng 35,94% và vượt kế hoạch cả năm; lượng khách quốc tế tăng 54,92%, doanh thu du lịch đạt 15.837 tỷ đồng, tăng 38,13%.

Những kết quả này cho thấy sức bật của nhiều lĩnh vực, đồng thời gợi mở khả năng kết nối các sản phẩm du lịch cao nguyên với biển, phát triển dịch vụ và mở rộng thị trường. Đắk Lắk còn sở hữu những giá trị văn hóa đặc sắc, trong đó có Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên và nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ được UNESCO ghi danh, cùng 176 di tích lịch sử, văn hóa đã được xếp hạng. Đây là nguồn lực để phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản, tạo sinh kế và lan tỏa giá trị văn hóa của cộng đồng các dân tộc.

Quy trình chế biến cà phê của một doanh nghiệp tại tỉnh Đắk Lắk. (Ảnh: Anh Xuân)

Quy trình chế biến cà phê của một doanh nghiệp tại tỉnh Đắk Lắk. (Ảnh: Anh Xuân)

Khơi thông nguồn lực, kiến tạo cực tăng trưởng

Lợi thế tự nhiên và kết quả tăng trưởng sẽ chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được chuyển hóa thành các dự án, chuỗi liên kết và năng lực sản xuất mới. Theo quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đắk Lắk định hướng tổ chức không gian phát triển theo mô hình 3 vùng kinh tế, 3 hành lang, 2 trung tâm tăng trưởng và 3 cực tăng trưởng. Định hướng này nhằm tăng cường kết nối nội tỉnh, liên kết cao nguyên - duyên hải và phát huy vai trò của các trung tâm đô thị, sản xuất, dịch vụ.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu trở thành địa phương phát triển năng động, trung tâm kinh tế xanh và dịch vụ logistics, y tế, giáo dục, du lịch, văn hóa - thể thao, khoa học - công nghệ của khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh xác định chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế biển.

Thu hút đầu tư là một trong những hướng đi quan trọng. Danh mục giai đoạn đầu các dự án kêu gọi đầu tư thời kỳ 2026-2030 gồm 257 dự án, với tổng vốn dự kiến 1.031.766 tỷ đồng thuộc sáu lĩnh vực. Đây là danh mục định hướng thu hút đầu tư, không đồng nghĩa toàn bộ số vốn đã được chấp thuận hay triển khai trên thực tế.

Tại hội nghị xúc tiến đầu tư ngày 27/6, tỉnh trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 25 dự án, với tổng vốn đăng ký 40.294 tỷ đồng. Đồng thời, 78 dự án được trao biên bản ghi nhớ, thỏa thuận hợp tác hoặc chấp thuận khảo sát, nghiên cứu đầu tư, với tổng vốn đăng ký ban đầu khoảng 1.020.864 tỷ đồng.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư 43 dự án với tổng vốn trên 33.300 tỷ đồng. Một số khu công nghiệp được cấp chủ trương hoặc khởi công, gồm Hòa Tâm giai đoạn 1, Khu công nghiệp công nghệ cao Phú Yên, Hòa Xuân Đông, Hòa Xuân Tây và Phú Xuân; 18 trong số 27 dự án động lực thuộc lĩnh vực công nghiệp đã đi vào hoạt động. Những bước tiến này tạo thêm cơ sở để hình thành các cụm sản xuất, thúc đẩy chế biến nông sản, phát triển công nghiệp và tăng khả năng kết nối với hệ thống logistics.

Để nâng sức hấp dẫn đầu tư, tỉnh đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 50% thời gian xử lý thủ tục trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư và xây dựng. Cùng với cải cách hành chính, việc công khai thông tin quy hoạch, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ góp phần tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định. Điều quan trọng không chỉ là thu hút được nhiều dự án, mà còn là bảo đảm dự án phù hợp với định hướng phát triển.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng mới. Đắk Lắk đã ban hành các kế hoạch triển khai 131 nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, công bố 8 bài toán lớn giai đoạn 2026-2030, thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Sàn Giao dịch khoa học và công nghệ. Hạ tầng số tiếp tục được mở rộng: 100% thôn, buôn có cáp quang, 100% khu dân cư được phủ sóng 4G và tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 96,5%. Đây là nền tảng để ứng dụng công nghệ vào quản trị, sản xuất, thương mại và dịch vụ, nhất là trong nông nghiệp thông minh, truy xuất nguồn gốc và quảng bá du lịch.

Không gian phát triển mới cũng đòi hỏi Đắk Lắk mở rộng kết nối quốc tế, huy động nguồn lực và tăng cường hợp tác thực chất. Trong giai đoạn 2021-2025, tỉnh phê duyệt 153 khoản viện trợ với tổng giá trị cam kết 13,71 triệu USD; ký kết 5 thỏa thuận với cơ quan, tổ chức nước ngoài và 27 thỏa thuận quốc tế.

Trong hợp tác kinh tế đối ngoại, các nền kinh tế thành viên APEC là những đối tác tiềm năng, nhất là trong năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, công nghệ thông tin và du lịch. Hoạt động xúc tiến đầu tư tại Hàn Quốc, Trung Quốc cùng những nỗ lực quảng bá hình ảnh địa phương góp phần mở rộng mạng lưới đối tác, thị trường và nguồn lực phát triển.

Từ đại ngàn đến biển xanh, Đắk Lắk có cơ hội kết nối những lợi thế riêng thành một chỉnh thể phát triển. Cơ hội ấy đòi hỏi tầm nhìn quy hoạch dài hạn, hạ tầng liên kết đồng bộ, môi trường đầu tư thuận lợi và cách tiếp cận coi chất lượng tăng trưởng là thước đo. Khi nguồn lực được khơi thông, bản sắc văn hóa được gìn giữ và lợi thế của cả cao nguyên lẫn duyên hải được phát huy, khát vọng trở thành cực tăng trưởng năng động của khu vực sẽ có thêm nền tảng để chuyển thành những kết quả cụ thể, bền vững.

Hạnh Xuân

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/noi-dai-ngan-voi-bien-xanh-khoi-day-khat-vong-phat-trien-468093.html