Bảo đảm quản lý chặt chẽ từ sản xuất, chế biến, lưu thông cho đến tiêu dùng thực phẩm

Các lực lượng chức năng kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn Hà Nội về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm.

Ngày 29/3, Bộ Y tế cho biết, đơn vị vừa có văn bản gửi các bộ, ngành; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố; Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam; các Hiệp hội; Liên đoàn thương mại; doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm, nguyên liệu làm thực phẩm về việc xin ý kiến và bổ sung nội dung “Khung chính sách của Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)” nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý lĩnh vực này.

Theo nội dung văn bản, dự thảo “Khung chính sách của Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)” đã được tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp tại cuộc họp ngày 25/3/2026.

Trên cơ sở đó, cơ quan này tiếp tục gửi xin ý kiến rộng rãi để hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét; đồng thời, đề nghị các bộ như Công thương, Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính nghiên cứu, bổ sung nội dung ưu đãi đầu tư trong chính sách phát triển chuỗi cung ứng thực phẩm - một trong những nội dung quan trọng của dự thảo.

Theo dự thảo “Khung chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)” tập trung vào bốn chính sách lớn, gồm: Chính sách 1. Hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm; Chính sách 2. Quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi giá trị; Chính sách 3. Phòng ngừa việc sử dụng các chất đưa vào sản xuất, chế biến thực phẩm thành các chất sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng; Chính sách 4. Ưu đãi đầu tư phát triển chuỗi cung ứng thực phẩm.

Cụ thể, tại chính sách 1, hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, dự thảo khung chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nêu rõ: Thống nhất một đầu mối thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương; phân cấp, phân quyền tối đa nhằm nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong quản lý nhà nước về sản phẩm thực phẩm bảo đảm một đầu mối thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương.

Bộ Y tế họp xin ý kiến các Bộ, ngành, địa phương góp ý về nội dung dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Tại khung chính sách này, dự thảo “Khung chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)” đưa ra ba giải pháp, gồm: Giải pháp 1: Giữ nguyên như Luật An toàn thực phẩm (năm 2010) và kết nối liên thông cơ sở dữ liệu về an toàn thực phẩm giữa các ngành. Giải pháp 2: Tổ chức một cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tại Trung ương trực thuộc Bộ chuyên ngành và thành lập Sở An toàn thực phẩm tại địa phương. Giải pháp 3: Xây dựng mô hình quản lý an toàn thực phẩm một đầu mối thành một hệ thống quản lý nhà nước độc lập từ Trung ương đến địa phương.

Trong số ba giải pháp được đề cập tại chính sách 1: Hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, Bộ Y tế lựa chọn giải pháp 1 là giải pháp tối ưu được lựa chọn, lý do:

Với giải pháp 1, mô hình có thể phát huy tối đa năng lực chuyên môn sâu của từng ngành, tận dụng được hệ thống quản lý sẵn có giúp Chính phủ tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu khổng lồ cho bộ máy. Bên cạnh đó, việc phân cấp, phân quyền tối đa cho địa phương sẽ nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong quản lý nhà nước về sản phẩm thực phẩm. Sự đồng bộ các cơ sở dữ liệu về quản lý an toàn thực phẩm theo cơ chế kết nối, liên thông dữ liệu về an toàn thực phẩm giữa các Bộ, ngành liên quan, thành một đầu mối chung về thông tin, tạo điều kiện thuận lợi trong việc phối hợp, chia sẻ thông tin trong quá trình thực thi các nhiệm vụ về quản lý an toàn thực phẩm trên toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm.

Như vậy, giải pháp này vẫn tận dụng được nguồn lực sẵn có, không gây xáo trộn lớn trong hệ thống chính trị mà vẫn bảo đảm mục tiêu quản lý một đầu mối theo chỉ thị số 17-CT/TW ngày 21/10/2022 của Ban Bí thư.

Với giải pháp 2: mặc dù đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước khi thực hiện việc kiểm tra và tăng cường thực thi pháp luật của các bộ, ngành liên quan, bảo đảm tính nhất quán của hệ thống và tính thống nhất của các biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi thực phẩm trong cả nước nhưng lại không sẵn có để có thể thực hiện ngay. Chính phủ sẽ phải đầu tư nhiều nguồn lực và thời gian để kiện toàn tổ chức, bao gồm cơ sở vật chất, nhân lực, vật lực. Đối với bối cảnh hiện nay của Việt Nam, tính phù hợp của phương án này chưa cao.

Với giải pháp 3: chi phí thiết lập hệ thống là rất lớn. Ước tính việc thiết lập và kiện toàn bộ máy tổ chức theo giải pháp này, nhà nước sẽ phải đầu tư khoảng hơn 20.000 tỷ cho xây dựng cơ sở vật chất, chưa tính đến nguồn lực về con người và vận hành. Tính khả thi trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam là chưa phù hợp. Bên cạnh đó, việc thành lập thêm 1 bộ máy tổ chức hành chính trực thuộc Chính phủ sẽ làm tăng đầu mối, trái với chủ trương tinh gọn bộ máy hiện nay của Bộ Chính trị…

Được biết, hiện nay, Bộ Y tế, các bộ, ngành, địa phương đang tập trung tập trung nguồn lực sửa đổi, bổ sung Luật An toàn thực phẩm, khẩn trương trình Quốc hội khóa XVI thông qua, đáp ứng yêu cầu cấp bách để phát triển, mục tiêu là xây dựng khung pháp lý để quản lý an toàn thực phẩm hiện đại, đồng bộ, hiệu lực và hiệu quả; chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm", bảo đảm quản lý chặt chẽ từ sản xuất, chế biến, lưu thông cho đến tiêu dùng thực phẩm; đồng thời, khắc phục tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo; nâng cao năng lực phòng ngừa rủi ro và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn thực phẩm; vừa bảo vệ sức khỏe nhân dân vừa thúc đẩy phát triển sản xuất thực phẩm sạch, an toàn, chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu trong nước và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu.

THÁI SƠN