Bảo đảm quyền kiểm chứng kết quả đo lường

Sáng 26/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Đa số đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường nhằm nâng cao độ tin cậy của kết quả đo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Công khai dữ liệu, làm rõ trách nhiệm hoàn trả khi kết quả đo sai

Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Góp ý về trách nhiệm chủ động rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng khi phát hiện phương tiện đo hoặc phần mềm đo lường có lỗi chung, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng đề nghị làm rõ chủ thể chịu trách nhiệm rà soát đầy đủ các giao dịch có liên quan.

Theo đại biểu, khi một lỗi chung có khả năng ảnh hưởng đến nhiều giao dịch được phát hiện, không thể chỉ trông chờ vào yêu cầu kiểm tra của từng khách hàng. Bởi người sử dụng dịch vụ khó có khả năng biết lỗi đó còn ảnh hưởng đến những thiết bị nào, trong khoảng thời gian nào và liên quan bao nhiêu người khác.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng phát biểu tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc trách nhiệm chủ động rà soát tại Điều 38 về nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện đo, đồng thời quy định trách nhiệm phối hợp của các chủ thể có liên quan.

Đại biểu nhấn mạnh, trước hết, cần có căn cứ kỹ thuật để xác định một lỗi chung có khả năng ảnh hưởng đến nhiều giao dịch. Không thể từ sai số của một thiết bị mà mặc nhiên suy ra toàn bộ thiết bị cùng loại đều sai. Quá trình rà soát cũng phải bảo đảm dữ liệu cần thiết được bảo toàn và có thể kiểm chứng. Khi đã xác định được các giao dịch bị ảnh hưởng, đơn vị liên quan cần thông báo kết quả, cung cấp căn cứ tính toán và thực hiện nghĩa vụ khắc phục theo quy định của pháp luật hiện hành.

“Tôi đề nghị Luật xác lập rõ nguyên tắc trách nhiệm này, còn phương thức rà soát, phối hợp và thông báo cần được quy định phù hợp với từng nhóm phương tiện đo, tránh trùng lặp với quy định chuyên ngành”, đại biểu Việt Nga kiến nghị.

Quan tâm đến quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hóa) nhấn mạnh, đo lường gắn trực tiếp với những giao dịch thường ngày như đổ xăng, cân hàng, thanh toán tiền điện, nước. Tuy nhiên, trong các giao dịch này, người dân thường phải tin vào thiết bị và những con số do bên bán cung cấp, trong khi khả năng tự kiểm chứng còn hạn chế.

Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hóa) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Theo đại biểu, dự thảo Luật cần quy định rõ quyền kiểm chứng kết quả đo và quyền được hoàn trả khi bị thu thừa, nhất là đối với các dịch vụ thiết yếu như điện, nước.

“Khi hóa đơn nước tăng bất thường, người dân cần biết chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận, thời hạn kiểm định đồng hồ. Một con số tổng hợp trên hóa đơn chưa đủ để đối chiếu”, đại biểu nêu thực tế.

Từ đó, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị hoàn thiện các Điều 34b, 34c theo hướng quy định rõ quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan giao dịch của người tiêu dùng; đồng thời xác định trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Theo đại biểu, việc công khai dữ liệu và làm rõ trách nhiệm giải thích sẽ tạo cơ sở để người dân đối chiếu kết quả đo, phát hiện sai lệch và bảo vệ quyền lợi khi phát sinh tranh chấp.

Bảo đảm ngăn chặn gian lận, đánh giá rủi ro đo lường phải khách quan, minh bạch

Bên cạnh yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng, các đại biểu đề nghị hoàn thiện quy định về hành vi bị nghiêm cấm, bảo đảm ngăn chặn gian lận nhưng không gây vướng mắc đối với hoạt động kỹ thuật hợp pháp.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng điểm b khoản 4 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi khoản 4 Điều 7 theo hướng cấm giả mạo, tẩy xóa, sửa chữa nội dung vật mang dữ liệu về kết quả, tình trạng kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm.

Đồng tình với yêu cầu chống gian lận, song đại biểu cho rằng quy định này chưa phân định rõ hành vi bị cấm với việc sửa sai đúng thẩm quyền, trình tự. Đại biểu cho rằng, nếu không làm rõ, việc đính chính, thay thế hoặc thu hồi chứng thư hợp pháp có thể gặp vướng mắc khi thực hiện.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý quy định theo hướng nghiêm cấm hành vi giả mạo, tẩy xóa hoặc sửa chữa trái pháp luật nhằm làm sai lệch, che giấu kết quả đo lường; đồng thời xác định việc đính chính, thay thế, thu hồi chứng thư đúng thẩm quyền và quy trình, có lưu nội dung gốc, lý do, thời điểm, chủ thể và lịch sử thay đổi không thuộc hành vi bị cấm. Nếu kết quả kỹ thuật không còn đáng tin cậy, phải đánh giá hoặc xử lý lại, không được chỉ sửa chứng thư.

Đóng góp ý kiến về quy định quản lý theo rủi ro và điều chỉnh chu kỳ kiểm định, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) đồng tình với việc tăng cường kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro, đồng thời sử dụng kết quả Chương trình bảo đảm đo lường để xem xét giảm kiểm tra theo kế hoạch.

Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, cần phân biệt rủi ro kỹ thuật của phương tiện đo với nguy cơ không tuân thủ của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện đo. Bởi thiết bị có độ ổn định cao không đồng nghĩa với việc không thể bị can thiệp trong quá trình sử dụng. Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc và căn cứ chủ yếu để đánh giá rủi ro, bảo đảm khách quan, công khai, có thể kiểm chứng và tránh áp dụng tùy nghi.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu làm rõ các nội dung đại biểu quan tâm. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo ghi nhận có nhiều ý kiến tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Nhiều ý kiến xuất phát từ thực tiễn đời sống của cử tri như việc tính tiền điện, tiền nước, mua xăng, cân hàng ở chợ đến kết luận về một hành vi vi phạm đều dựa vào kết quả đo lường. Kết quả đo lường chính xác là cơ sở bảo đảm công bằng trong giao dịch và giữ niềm tin của xã hội.

Các ý kiến cũng cho rằng, Luật cần quy định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm và giới hạn thẩm quyền…

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội và phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cùng các cơ quan có liên quan để hoàn thiện dự thảo luật trình Quốc hội xem xét thông qua.